I GZ 326/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 166/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 166/21 odmówił B. K. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie zwrotu dotacji za rok 2016 niewykorzystanej do końca roku budżetowego lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że B. K. – dalej: skarżąca – w skardze na ww. decyzję zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazano na konieczność wstrzymania zaskarżonej decyzji celem uniknięcia niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody i wywołania nieodwracalnych skutków. Kwota do zapłaty jest znaczna i wykracza poza aktualne możliwości jej pokrycia (łączna kwota zobowiązania do zapłaty obejmująca wyłącznie kwotę główną za 2016 i 2017 rok to 1.782.782,77 zł). Potencjalna egzekucja, biorąc pod uwagę jej sytuację materialną, mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia. Chodzi tu o istotny uszczerbek majątkowy pogrążający całkowicie normalne jej funkcjonowanie w rzeczywistości gospodarczej. Konieczność zapłaty tak wysokiej kwoty niewątpliwie wpłynie negatywnie na prowadzone przez skarżącą przedszkole i prawdopodobnie doprowadzi do jego zamknięcia. Zlokalizowane w przedszkolu przedmioty są własnością skarżącej i mogą podlegać potencjalnej egzekucji. Licytacja przedmiotów musi doprowadzić do niemożności prowadzenia przez przedszkole działalności. Skarżąca zaznaczyła, że obecnie prowadzi dwie placówki przedszkolne. Zatrudnia 33 osoby. Do przedszkoli uczęszcza 111 dzieci. W przedszkolach prowadzone są oddziały integracyjne. Ponadto brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje zamknięcie obu placówek, a tym samym pozbawienie 111 dzieci, w tym dzieci w oddziałach integracyjnych możliwości kontynuowania edukacji w dotychczasowej placówce. Jednoczesnym skutkiem będzie zwolnienie wszystkich pracowników. Skarżąca prowadzi przedszkole publiczne, czyli instytucję o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania. Nieprzerwana działalność przedszkola jest w interesie ogółu osób z niego korzystających. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gliwicach podkreślił, że skarżąca nie wykazała, że w sprawie rzeczywiście istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Lakoniczne twierdzenia strony o możliwości zaistnienia problemów finansowych mogących skutkować chociażby: brakiem płynności finansowej, rezygnacją rodziców za świadczenia usług edukacyjnych przez skarżącą, wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nie znalazła potwierdzania w aktach sprawy. Do wniosku nie załączono, bowiem - żadnych - dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych skutków wykonania decyzji, co pozwoliłoby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu jej wykonania na dalszą działalność skarżącej. Jedynie 2 egzemplarze listy plac nr 21/20 za sierpień 2020. Jakkolwiek strona podała, że wysokość kwoty podlegającej zwrotowi "oscylującej niemalże 1.800.000 zł samej tylko należności głównej za lata 2016-2017, wyrządziłaby jej szkodę, której skutki ponosiliby uczniowie prowadzonych przez nią placówek", to jednak informacja ta nie jest sama w sobie wystarczająca do oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest, bowiem bezspornie dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej (aktualnej) sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości przychodów i wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Takich danych strona nie przedłożyła. Sąd posiłkował się informacjami i dokumentami dołączonymi do wniosku o przyznanie prawa pomocy, to i tak nie pomogło w ocenie stanu majątkowego skarżącej, gdyż dostrzeżono w nich wiele niespójności oraz pojawiających się w tych dokumentach wątpliwości, co do faktycznego stanu majątkowego skarżącej (skarżąca nie ujawniła wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych m.in. z rachunku 91 1240 4849 1111 0010 8717 2859 na który to, m.in. w październiku 2020 r. przelała swoje wynagrodzenie). Nie można tym samym zweryfikować, czy skarżąca rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków np. chociażby z uwagi na (ostateczną) konieczność zamknięcia prowadzonej placówki. Zdaniem WSA wykonanie zaskarżonej decyzji - związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym - ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia będą jej przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych przez skarżącego należności. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie: a. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to wydanie przez Sąd rozstrzygnięcia odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie wskazanego przepisu, podczas gdy w toku postępowania, skarżąca w swojej ocenie wykorzystała wszystkie możliwie dostępne dokumenty i informacje pozwalające na ustalenie, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. b. art. 106 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a to zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia materiału dowodowego lub przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego z akt spraw prowadzonych przed Burmistrzem Miasta Tarnowskich Gór oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co przyczyniłoby się do dokładnego stanu faktycznego, oraz sytuacji skarżącej Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wadliwym ustalaniu, że nie zostało wykazane w toku postępowania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych skutków, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że natychmiastowe wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem szkody skarżącej w zakresie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz utrzymania siebie i rodziny, jak również spowoduje to nieodwracalne skutki w tej sferze, ponieważ zobliguje skarżącą do zapłaty znacznej kwoty, którą skarżącej aktualnie nie dysponuje i w najbliższej przyszłości dysponować nic będzie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca zawarła w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy zawisłej przed Sądem I instancji w pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu dotacji w kwocie 948922,93 zł Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła występowania w sprawie tego rodzaju okoliczności. Zawarte we wniosku twierdzenia o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami odnoszącymi się do sytuacji majątkowej strony, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową, czy wskazanie, jakich to świadczeń i w jakiej wysokości zostanie skarżąca pozbawiona w wyniku niezastosowania ochrony tymczasowej i jak to wpłynie na jej sytuację. Dla zastosowania ochrony tymczasowej nie jest wystarczające wskazanie, że skarżąca nie dysponuje wymaganą kwotą gdyż wydatkowała je na cele związane z udzieloną dotacją. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji nie jest również hipotetyczna możliwość zaprzestania działalności czy względy społeczne związane z działalnością przedszkola. W tej sytuacji nie można określić czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji, tylko z uwagi na wysokość kwoty tytułem zwrotu dotacji byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak wiedzy, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony sprawia, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację majątkową skarżącej. Odnośnie zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 106 p.p.s.a. (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu) wskazać należy, że braki uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie są brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu w oparciu o art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd nie wzywa strony do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Uzasadnienie takie nie jest, bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność. To strona skarżąca winna uprawdopodobnić spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższego w sprawie zabrakło. Reasumując, okoliczności powołane w zażaleniu nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania decyzji na stan majątkowy skarżącej, gdyż w złożonym wniosku strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.