III SA/Kr 1101/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Nowa Huta Rafała Stępniaka sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego skargę oddala UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 sierpnia 2019 r. nr: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta orzekającą o odmowie przyznania J. R. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką: H. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 27.03.2019 r. J. R. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – H. K., który został przekazany zgodnie z właściwością miejscową do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 3.04.2019 r. Na podstawie wniosku ustalono, że J. R. wraz z mężem stanowią dwuosobową rodzinę. Jej matka – H. K. jest wdową. Zatem obie rodziny-składają się łącznie z trzech osób. Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów ustalono, że H. K. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 22.02.2019 r. zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto ustalono, że łączny dochód obu rodzin w przeliczeniu na osobę wynosi 1.365,55 zł. W tym stanie rzeczy Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania J. R. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką: H. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu I instancji rodzina wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego wymaganego przez ustawę tj. 764,00 zł, uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, przekraczając je o 601,55 zł. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. DZ. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm, dalej jako "u.ś.r"). W odwołaniu J. R. podniosła, że nie zgadza się z orzeczeniem organu I instancji. Odwołująca się wskazała, iż od 2007 r. opiekuje się schorowaną matką, której stan zdrowia nieustannie się pogarsza. H. K. jest osobą starszą, niepełnosprawną, borykającą się z szeregiem schorzeń, nie mogącą funkcjonować bez pomocy i wsparcia osób trzecich (najbliższej rodziny). Odwołująca się nie zgodziła się ze sposobem ustalania dochodu rodziny, tj. doliczeniem dochodu jej męża do dochodu matki, nad którą sprawuje opiekę. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji. Kolegium przytoczyło mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa, w szczególności art. 16a ust. 1 u.ś.r., jak również art. 3 pkt 1 i 2 ustawy zawierającego definicję dochodu oraz art. 3 pkt 16 u.ś.r .stanowiącego legalną definicję rodziny. Odnośnie kryterium dochodowego wskazano, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji. W oparciu o powyższe przepisy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie uznał, że łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki przekracza określone ustawowo kryterium dochodowe. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił, że do członków rodziny, których należy brać pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny należy J. R., jej mąż P. R. oraz matka J. R. – H. K. Jak wynika z akt sprawy dochodem rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w roku 2017 był dochód P. R. w wysokości 29.572,92 zł oraz dochód H. K. w wysokości 19.586,96 zł. W związku z utratą dochodu przez J. R. w 2017 r., jej dochód, również prawidłowo, nie został wzięty pod uwagę podczas ustalania wysokości dochodu rodziny. Miesięczny dochód na członka rodziny wyniósł zatem 1.365,55 zł [(29 572,92 + 19586,96)/12 m-cy/3 os.]. Zatem nie ulega wątpliwości, iż kryterium dochodowe wynoszące 764 zł na osobę w rodzinie w niniejszej sprawie zostało przekroczone. Kolegium wyjaśniło również, że organy obu instancji nie kwestionują trudnej sytuacji wnioskodawczyni i jej rodziny, jednak organy administracji są związane obowiązującymi przepisami prawa, a przyznanie wnioskowanego świadczenia nie zależy od ich uznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. R. podniosła, że decyzja Kolegium jest dla niej krzywdząca, niesprawiedliwa i poniżająca. Podała, że jej matka obecnie złamała nogę i wymaga 24-godzinnej opieki, nadto ma zaburzenia psychiczne, depresję, początki alzheimera i chorobę dwubiegunową. Sama skarżącą jest również chora, cierpi na nadciśnienie, żylaki, dnę moczanową, chory kręgosłupa i tarczycę. Opieka nad matka jest bardzo trudna w związku z jej schorzeniami. Nadto jej mąż w ogóle nie ponosi kosztów leczenia i utrzymania matki skarżącej, wobec czego jego dochód nie powinien być wliczony do dochodu rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 poz.2220 t.j.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Nowelizacja ta jest wynikiem rekonstrukcji zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy. Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz.682 oraz z 2018 poz .950 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji . Specjalny zasiłek opiekuńczy jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. kwoty 764 zł. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoją matką, która zgodnie z orzeczeniem z dnia 22.02 2019r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Sporna jest kwestia spełnienia kryterium dochodowego. skarżąca kwestionuje bowiem fakt uwzględnienia w obliczeniach dochodu jej męża jako członka rodziny, gdyż jej zdaniem nie uczestniczy w kosztach utrzymania matki. Odnosząc się do kwestii kryterium dochodowego przypomnieć należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (aktualnie jest to kwota 764 zł, ). Przepis art. 3 pkt 1 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Na gruncie ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy).: Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z definicją ustawową (art. 3 pkt 16 ustawy), ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Do czło0nków rodziny dla której w sprawie niniejszej ustalany jest dochód należy skarżąca J. R., jej małżonek P. R. oraz matka skarżącej H. K. Wobec tego dochód rodziny osoby wymagającej opieki za rok 2017 kształtuje się następująco : dochód P. R. w wysokości 29 572.92 oraz H. K. 19 586, 96zł, co daje na członka tej rodziny kwotę 1365,55. Trafnie pominięto dochód skarżącej jako dochód utracony, Natomiast nie można w świetle wyżej powołanej definicji rodziny pominąć dochodu męża skarżącej , nawet jeśli nie partycypuje w utrzymaniu matki skarżącej. Należy też podkreślić, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego "posłużenie się kryterium dochodu rodziny w celu sprawdzenia jej sytuacji finansowej nie jest zatem arbitralne. Służy dokonaniu oceny czy podmiot ubiegający się o wsparcie rzeczywiście potrzebuje pomocy finansowej. W szczególności wymaga by wpierw ocenić zdolności zaspokajania własnych potrzeb egzystencjonalnych przez samego niepełnosprawnego, a potem również przez jego najbliższą rodzinę, która w sposób oczywisty zobowiązana jest do troski o swoich bliskich. Dopiero obiektywny brak możliwości zaspokojenia tych potrzeb uzasadnia oczekiwanie pomocy ze strony całego społeczeństwa". Takie stanowisko zostało już zaprezentowane w orzecznictwie sądowo administracyjnym jak np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23.10.2014 r. sygn. IV SA/Po 971/14 i IV SA/Po 978/14. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zarzucenia organom naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procedury dlatego skarga ulega oddaleniu na podstawie art.151 P.p.s.a.