I SA/Wr 897/08

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W sprawie, w ślad za skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu E. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma uczącymi się synami, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 71 m² oraz garażu o powierzchni 15,82 m². Dalej argumentował, że wraz z rodziną odczuwa dotkliwie wszelkie koszty związane z egzystencją, życiem oraz zapewnieniem utrzymania uczącym się dzieciom. Jednocześnie podał, że wraz z rodziną uzyskuje miesięczny dochód brutto w kwocie 4.350 zł. Zarządzeniem z dnia 23 września 2008 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. W dniu 6 października 2008 r. doręczono stronie skarżącej wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, odpisu zeznania podatkowego E. W., jego żony i pracującego syna, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania (i załączeniem dowodów opłat), wyciągów z posiadanych przez skarżącego, jego żonę i syna rachunków bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, szczegółowych informacji o posiadanych przez stronę skarżącą środkach transportu, informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego. Strona skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych oraz czynności profesjonalnego zastępcy procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie uiszczenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, uznać należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych oraz opłacenia profesjonalnego zastępcy procesowego. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie, składając wniosek, strona skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść należnych w sprawie kosztów postępowania przed sądem. Stwierdza się, że skarżący nie dostarczył, pomimo, iż był do tego zobowiązany na mocy art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, informacji dotyczących jego stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku strona skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Niezależnie od powyższego zauważa się, iż skarżący i jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów w wysokości pozwalającej na uruchomienie kontroli sądowej kwestionowanej decyzji podatkowej (opłacenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł). Dlatego zasadne jest stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem (kosztów sądowych oraz kosztów zaangażowania adwokata). Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.