I GZ 323/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w W. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2080/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt. V SA/Wa 2080/20 odmówił przywrócenia terminu A. Sp. z o.o. w W. do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] września 2020 r. w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 19 listopada 2020 r. wezwano Spółkę do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej p.p.s.a.) przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W piśmie z 15 marca 2021 r. skarżąca wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia, a następnie w piśmie z 19 marca 2021 r. zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W treści ww. wniosku wyjaśniła, że kierowana do spółki przesyłka z Sądu zawierała odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwanie dotyczące wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Zatem "wezwanie było skierowane do Spółki w zbiorczej korespondencji, co miało wpływ na możliwość zastosowania się do niego przez Spółkę". W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Okoliczność, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało skierowane w zbiorczej korespondencji nie usprawiedliwia uchybienia terminu, a niedopatrzenie skarżącej należy traktować w kategoriach niedbalstwa i braku dochowania należytej staranności. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wskazała na wstępie, że w postępowaniu przez Sądem I instancji działała samodzielnie bez profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśniła, że wywodzi się z Grodziska Wielkopolskiego i prowadzi działalność gospodarczą o znacznej skali w całym kraju w wielu lokalizacjach. Dla ułatwienia funkcjonowania skarżąca przeniosła swoją siedzibę do Warszawy, gdzie funkcjonuje sekretariat, ale nadal szereg działań jest wykonywanych w innych lokalizacjach. Otrzymana korespondencja odbywa się przez skanowanie dokumentacji i wysyłkę elektroniczną. Pomimo wyczulenia pracowników, co do zasad postępowania z korespondencją, osoba właściwa do załatwienia sprawy sporu z PFRON otrzymała odpis odpowiedzi na skargę pełnomocnika oraz pełnomocnictwa PFRON. Z uwagi na upływ czasu od daty otrzymania odpowiedzi na skargę i brak dalszych czynności dotyczących załatwienia sprawy, z inicjatywy Spółki jej pracownik ustalił, że korespondencja z Sądu otrzymana w dniu 16 grudnia 2020 r. obejmowała m.in. wezwanie Sądu ws. określenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Zgodnie z informacją uzyskaną z sekretariatu Spółka dokonała ponownej weryfikacji otrzymanej korespondencji z Sądu. Odnajdując wezwanie strona niezwłocznie dokonała uzupełnienia braku formalnego skargi wraz z uiszczeniem należnego wpisu sądowego. Nadto wniosła o przywrócenie terminu do jego usunięcia stosowanie do art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podniosła, iż zaistniałą sytuację należy kwalifikować jako sytuację losową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przystępując do oceny zarzutów podniesionych w zażaleniu należy co do zasady zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena uprawdopodobnienia braku winy podlega zawsze ocenie sądu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i przy tej ocenie należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy. Należy mieć na uwadze to, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W szczególności, w ramach tej oceny należy mieć na uwadze rodzaj błędu, który doprowadził do uchybienia terminu. Przy ocenie przesłanek podanych przez stronę dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze ocenę stopnia zawinienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak winy strony w uchybieniu terminu został uprawdopodobniony. Strona podjęła działania celem naprawy spowodowanego przez siebie błędu. Za takim rozstrzygnięciem w tym konkretnym przypadku jest umożliwienie stronie zainteresowanej ochrony swych praw. Nadto należy podkreślić, iż strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, opisane przez stronę okoliczności uchybienia terminu oraz ocena całokształtu działań podejmowanych przez Spółkę, uzasadniają przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w niniejszej sprawie. Sąd zważył także, iż odmowa jego przywrócenia wiązałaby się z dolegliwym skutkiem w postaci pozbawienia strony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywracając stronie termin do wniesienia skargi.