II OSK 1766/09

SENTENCJA Dnia 16 listopada 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.P. o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 17 grudnia 2008 roku nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2009 roku, sygn. akt IV SA/Po 130/09 oddalającego skargi M.P. i K.T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2008 roku nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi M.P. i K.T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2008 roku nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.P. W skardze kasacyjnej wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że z przedmiotową nieruchomością wiążę konkretne plany budowlane - wydana została decyzja o warunkach zabudowy, ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego przewidzianych do realizacji na nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu. W jego ocenie, wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi realizację wskazanych powyżej inwestycji i będzie to skutek trudny do odwrócenia, który spowoduje istotną zmianę rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Strona może więc wnioskować do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu również w momencie wnoszenia skargi kasacyjnej, czemu odpowiada kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania (na wniosek skarżącego) wykonania zaskarżonej decyzji, w razie oddalenia skargi i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji, oddalającego skargę. Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wniosek taki jest jednym ze środków procesowych dla obrony interesów wnoszącego skargę. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma obligatoryjnego charakteru, sąd jest władny odmówić jej zastosowania także wówczas, kiedy zachodzi niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) ma szczególny charakter, bowiem jej celem jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Specyfika uregulowań ustawowych wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowania nimi przez inwestora na cele budowlane. Zgodnie z art. 12 powołanej ustawy, decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza zarazem projekt podziału nieruchomości. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku wstrzymania wykonania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi nie chodzi o ocenę, czy zamierzone przedsięwzięcie inwestycyjne wywołuje dopuszczalne czy niedopuszczalne skutki dla otoczenia. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest też okoliczność, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, lecz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Zasadnicze znaczenie ma więc ocena, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi nie było podstaw do zatwierdzenia projektu podziału działki. Przy czym należy tu także uwzględnić interes społeczny i gospodarczy, które przemawiają za szybką i sprawną realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie drogi. Wykonanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny może łączyć się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że nie były spełnione warunki do podziału działki i przejścia nieruchomości wydzielonych liniami rozgraniczającymi teren na własność Skarbu Państwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości. Niemniej jednak należy podkreślić, że zaskarżona decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi ma szczególny charakter ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy. Ochrona tego interesu przejawia się m.in. w uregulowaniu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w świetle którego odwołanie od decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi rozpatruje się w terminie 14 dni, a skargę do sądu administracyjnego w terminie dwóch miesięcy. Wstrzymanie tej decyzji byłoby istotnym zaburzeniem tego procesu i jednocześnie naruszałoby w sposób rażący społeczny interes, który stał się podstawą wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, a zatem ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. powinna być dokonana szczególnie wnikliwie. Należy podkreślić, że zagwarantowanie prawa własności nie oznacza, że jest ono nienaruszalne. Mogą bowiem zaistnieć sytuacje, w których niezbędne jest ograniczenie tego prawa. Należy podkreślić, że wynikłe z wykonania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej szkody podlegają uwzględnieniu w trybie art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Odszkodowanie przewidziane za przejście nieruchomości na własność, m.in. Skarbu Państwa, wskazuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, co jest jednym z warunków udzielenia ochrony tymczasowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.