II OZ 1043/12

SENTENCJA II OZ 1043 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 1086/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Sygn. akt II OZ 1043 / 12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej B. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 10 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. Z. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku handlowo- warsztatowego usytuowanego od strony południowo-wschodniej działki, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w L. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych wniosła B. Z. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwojgiem dzieci. Prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której deklaruje osiąganie dochodów w wysokości 2000 złotych. Mąż skarżącej nie pracuje. Nadto posiada ona dom o powierzchni 80 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 53 m2. Koszty utrzymania pochłaniają całe dochody. Ponadto skarżąca wskazała, iż dom został zakupiony na kredyt i nie przynosi dochodu. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniosła, że nie ma możliwości wykorzystania nieruchomości w sposób umożliwiający uzyskanie dochodu w związku z nakazem jego rozbiórki, a nadto jako jedyny żywiciel utrzymuje rodzinę oraz spłaca zadłużenie kredytowe, co wiąże się z koniecznością zaciągania kolejnych pożyczek na zaspokajanie bieżących potrzeb. Skarżąca podała też, że nałożono na nią po raz kolejny grzywnę w celu przymuszenia do dokonania rozbiórki obiektów będących przedmiotem zaskarżonej decyzji, spłaca kredyt hipoteczny w wysokości 2100 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca wskazała, że opłaca czynsz w wysokości 550 zł, energię elektryczną w wysokości 200 zł, telefon oraz internet 80 zł, a nadto ponosi inne wydatki z tytułu opłat szkolnych, środków higienicznych, ubrań dla dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając powyższy wniosek, wskazał na przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270- zwanej dalej P.p.s.a.). Analizując posiadany przez skarżącą dochód, majątek oraz ponoszone wydatki, w tym terminową realizację zobowiązań finansowych, Sąd stwierdził, iż wydatkuje ona większą kwotę niż uzyskuje. Powyższe powoduje, że oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach skarżącej nie mogą być uznane za wiarygodne i uprawnione jest stwierdzenie, że skarżąca posiada lub jest w stanie wygospodarować środki finansowe również na koszty sądowe. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. Z., zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i uznanie, iż skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy względnie o uchylenie wymienionego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie miała być przeznaczona na działalność gospodarczą, której prowadzenie zostało uniemożliwione w wyniku niniejszego postępowania administracyjnego. Również zaciągnięty kredyt został zaciągnięty przed wszczęciem postępowania administracyjnego i jest zabezpieczony hipoteką. Ponieważ mąż jest bezrobotny, to na niej ciąży zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zmuszona jest zaciągać liczne pożyczki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśniła ona w pełni swojej sytuacji finansowej. Jak zasadnie podkreślał Sąd pierwszej instancji, skarżąca wydatkuje większą kwotę niż uzyskuje tym bardziej, iż już sama rata spłacanego kredytu przewyższa osiągany dochód. Taka okoliczność słusznie doprowadziła Sąd do uznania jej oświadczeń i wyjaśnień za niewiarygodne. Również we wniesionym zażaleniu skarżąca nie wskazała na istnienie żadnych takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do jej sytuacji materialnej. Skarżąca wskazywała, co prawda na fakt zaciągania innych pożyczek, jednakże ani nie ujawniła ich źródła, ani wysokości. Niezależnie od powyższego dostrzec trzeba i tę kwestię, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych stanowił kolejny, złożony w niniejszej sprawie. Pierwszy, złożony wraz ze skargą został prawomocnie rozpoznany postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na to orzeczenie zostało następnie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 81/12. Ponownie złożony wniosek wobec prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii winien być, zatem analizowany przez Sąd pierwszej instancji w aspekcie zmian okoliczności sprawy (sytuacji majątkowej skarżącej) stosownie do regulacji art. 165 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał tymczasem ponownej analizy stanu majątkowego skarżącej i złożonych przez nią wyjaśnień i oświadczeń, a więc w szerszym zakresie niż to wymagane było w obecnej sytuacji procesowej. Uchybienie to nie było jednak na tyle wadliwe, aby czyniłoby koniecznym dokonanie ponownej analizy sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, bowiem ta, jak wykazano, nie uzasadniała zwolnienia skarżącej od obowiązku poniesienia kosztów postępowania, co również istotne, niższych w stosunku do pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na obecny etap postępowania. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.