I GZ 345/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B., B. B. – wspólnicy F. s.c. B. B., B. B. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 565/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. B., B. B. – wspólnicy F. s.c. B. B., B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 16 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 565/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. B., B. B. – wspólnicy A. s.c. B. B., B. B. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] marca 2020 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 14 kwietnia 2020 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 20 maja 2020 r., w piśmie z dnia 2 czerwca 2020 r. skarżąca została wezwana do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do reprezentowania A. s. c. w G. przez osobę podpisaną pod skargą oraz określającego sposób reprezentacji skarżącej w szczególności umowy spółki cywilnej. Odpowiadając na powyższe wezwanie, strona poinformowała, że nie ma dostępu do lokalu (siedziby przedsiębiorstwa), w którym znajdują się dokumenty, w tym m. in. umowa spółki cywilnej oraz poświadczone notarialnie pełnomocnictwo udzielone jej przez drugą ze wspólniczek. W związku z przyznaniem skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 1 czerwca 2021 r., w piśmie z 17 czerwca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania spółki oraz określającego sposób jej reprezentacji, w szczególności umowy spółki wraz z ewentualnymi aneksami, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej nadesłał nieuwierzytelnione kopie: umowy spółki cywilnej z [...] sierpnia 2004 r. oraz aneksu nr 3 do umowy spółki cywilnej. Wyjaśnił równocześnie, że skarżąca utraciła dostęp do lokalu, w którym znajdują się oryginały powyższych dokumentów, w następstwie czego nie jest możliwe przedłożenie Sądowi oryginałów tych dokumentów, jak również sporządzenie z nich uwierzytelnionych odpisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę wskazał, że zarówno strona, która podpisała skargę, jak też pełnomocnik skarżącej, nie wykonali w sposób prawidłowy wezwań Przewodniczącego Wydziału I do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania Spółki oraz określającego sposób jej reprezentacji, w szczególności umowy spółki wraz z jej ewentualnymi aneksami. Podkreślić należy, iż nadesłane przez pełnomocnika kopie dokumentów w postaci umowy spółki oraz aneksu nr 3 do tejże umowy nie są wystarczające do jednoznacznego ustalenia zasad reprezentacji skarżącej. Po pierwsze zgodność tych dokumentów z ich oryginałami nie została potwierdzona w żaden ze sposobów przewidzianych w art. 48 § 3 p.p.s.a., co powoduje, że walor dowodowy tych dokumentów jest znacząco ograniczony. Po drugie, nie można uznać, że dokumenty te stanowią kompletną dokumentację dotyczącą zasad reprezentacji spółki, z uwagi chociażby na okoliczność, że przedłożono jedynie aneks nr 3 do umowy spółki, brak było natomiast aneksów nr 1 i nr 2, których istnienie podpowiada logiczna interpretacja udostępnionych Sądowi kopii dokumentów. Zważyć trzeba, iż z uwagi na specyfikę formy prawnej jaką objęta jest umowa spółki cywilnej i brak jej rejestracji w ogólnodostępnym rejestrze publicznym (takim np. jak rejestr przedsiębiorców krajowego Rejestru Sądowego), zasady reprezentacji spółki cywilnej każdorazowo powinny być odczytywane i ustalane w oparciu o przepis art. 866 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.) oraz zapisy umowy spółki cywilnej (wraz z jej ewentualnymi późniejszymi aneksami lub też tekst jednolity) przedstawionej przez wspólników. W realiach sprawy skarżąca nie umożliwiła Sądowi ustalenia w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości zasad reprezentacji podmiotu, za jaki w tym przypadku uznana została spółka cywilna. Ustalenie zasad reprezentacji ma z kolei fundamentalne znaczenie z punktu widzenia możliwości nadania skardze prawidłowego biegu. Podkreślono, że zarówno strona skarżąca jak i jej pełnomocnik zostali prawidłowo wezwani do przedłożenia umowy spółki cywilnej lub jej uwierzytelnionego odpisu. Wezwania w tym zakresie nie zostały prawidłowo wykonane. Warto nadmienić, że Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji skarżącej o utracie przez nią dostępu do lokalu, w którym zgromadzona została dokumentacja dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej, w tym także umowa spółki. Przedsiębiorca jako uczestnik obrotu gospodarczego winien bowiem tak zorganizować sposób prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, aby zapewnić bezpieczeństwo poszczególnych składników tegoż przedsiębiorstwa, w tym także dokumentom związanym z podjętą działalnością gospodarczą. Jest to przejaw należytego zabezpieczenia własnych interesów oraz dbałości o prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Sąd I instancji w konsekwencji zaistniałych zdarzeń stwierdził, że brak formalny skargi w omówionym powyżej zakresie nie zostały usunięte. Uniemożliwiło to nadanie skardze dalszego prawidłowego biegu. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył pełnomocnik strony skarżącej wskazując, że niedołączenie do skargi umowy spółki lub uchwały wspólników nie stanowi jej braku formalnego, który uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. Brak było zatem podstaw do zastosowania art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 58 § 1 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie sąd dwukrotnie podejmował czynności w trybie art. 49 p.p.s.a., których celem było nadanie skardze prawidłowego biegu. W pierwszej kolejności przewodniczący wydziału wezwał stronę skarżącą do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do reprezentowania spółki cywilnej przez osobę podpisaną pod skargą oraz określającego sposób reprezentacji skarżącej w szczególności umowy spółki cywilnej. Następnie po przyznaniu prawa pomocy stronie wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi. poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania spółki oraz określającego sposób jej reprezentacji, w szczególności umowy spółki wraz z ewentualnymi aneksami, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpowiadając na wskazane wezwanie, pełnomocnik skarżącej nadesłał nieuwierzytelnione kopie: umowy spółki cywilnej z [...] sierpnia 2004 r. oraz aneksu nr 3 do umowy spółki cywilnej. Wyjaśnił równocześnie, że skarżąca utraciła dostęp do lokalu, w którym znajdują się oryginały powyższych dokumentów, w następstwie czego nie jest możliwe przedłożenie Sądowi oryginałów tych dokumentów, jak również sporządzenie z nich uwierzytelnionych odpisów. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jednoznaczne w swej treści wezwanie do strony skarżącej oraz do jej pełnomocnika z urzędu — określające sposób uzupełnienia braków formalnych skargi — stanowiło dla strony źródło bezwzględnie wiążących obowiązków procesowych. Strona winna w pełnym zakresie zastosować się do nakazanego w tym piśmie sposobu postępowania, tymczasem zrealizowała wezwanie niewłaściwie. Nie sposób zgodzić się przy tym z twierdzeniem pełnomocnika, że niedołączenie do skargi umowy spółki lub uchwały wspólników nie stanowiło jej braku formalnego, który uniemożliwiał nadanie jej dalszego biegu a tym bardziej niewłaściwe jest przyjęcie, że brak było podstaw do zastosowania art. 49 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym, wobec uznania, że w sprawie zaistniała okoliczność procesowa, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 3) p.p.s.a. (nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi), sąd administracyjny pierwszej instancji zobligowany był skargę odrzucić. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w konsekwencji, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniesione zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca została prawidłowo wezwana do usunięcia braku formalnego, a odrzucenie skargi było skutkiem niewykonania tego wezwania. Taka sekwencja działań Sądu I instancji jest zgodna z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i nie naruszała prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.