II FZ 2003/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 4/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z wniosku W. P. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy D. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia : oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 4/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w wskazanym wyżej zakresie. We wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Posiada dom o powierzchni ok. 120 m2 w trakcie przerwanej budowy znajdujący się na działce o pow. 0,05 ha. Innych nieruchomości oraz środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych wnioskodawca nie posiada. Małżonka wnioskodawcy uzyskuje pomoc finansową z MOPS-u w wysokości 379, 50 zł oraz z 153 zł z tytułu niepełnosprawności. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów. Zarządzeniem z dnia 13 października 2014 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego w dniu 21 października 2014 r. oświadczenia wynika, że wnioskodawca ze wskazanej we wniosku kwoty dochodów wydaje ok. 50-60 zł na zakup gazu butlowego. Pozostała kwota tj. ok. 475 zł przeznaczona jest na miesięczne utrzymanie dwóch osób. Wnioskodawca wskazał również, że posiada zaległości za : energię elektryczną (ok. 4000 zł), nieopłacone podatki (ok. 1000 zł), za wodę (ponad 4000 zł). Ponadto oświadczył, że jego rodzina jest zastraszana przez policję, komorników i urząd skarbowy. Do oświadczenia wnioskodawca dołączył m.in. pisma z MOPS-u w Olsztynie oraz w D., pisma skierowane do Prokuratury Rejonowej w O., Urzędu Gminy w D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia swojej sytuacji finansowej przez co uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skarżący wywiódł zażalenie na powyższe orzeczenie, wskazał w nim, iż odmowa przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie prowadzi do pozbawienia prawa zawartego w art. 45 Konstytucji RP – prawa do sądu. W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji, przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę, która wynika z art. 199. Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe. Podkreślić należy, że Skarżący zarządzeniem z dnia 13 października 2014 r. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, z tego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni. Nie przedstawił bowiem dokumentów potwierdzających ponoszenie przez niego wydatków. Dodatkowo nie przedstawił dowodów na posiadane zaległości z tytułu opłaty za energię, wodę itp. W takiej sytuacji nie możliwe było dokonanie merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie Skarżącemu na podstawie przedstawionych oświadczeń tego prawa, naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Również uzasadnienie zażalenia oraz dołączone do niego pisma nie dokumentują w żaden sposób trudnej sytuacji majątkowej Skarżącego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że okoliczności przywołane w zażaleniu nie są istotne z punktu widzenia spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dlatego nie mogły zostać wzięte pod uwagę przy merytorycznej ocenie zaskarżonego postanowienia. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.