I OZ 1241/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt II SA/Op 271/17 odrzucające skargę kasacyjną A. D. w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Op 271/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Odpis w/w orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 13 maja 2019 r. Pismem z dnia 11 września 2019 r. skarżący wywiódł osobiście skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt II SA/Op 271/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę kasacyjną wskazując, że została ona sporządzona i podpisana osobiście przez skarżącego, a więc z naruszeniem art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był adwokatem, radcą prawnym lub innym uprawnionym podmiotem, o którym mowa w art. 175 p.p.s.a. Wobec tego Sąd uznał, że wniesiona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, a zastosowanie znajdzie przepis art. 178 p.p.s.a., w myśl którego w takim wypadku wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu złożył zażalenie, podnosząc, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy złożył wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu, który to został rozpoznany dopiero w dniu 17 października 2019 r. Natomiast skarga kasacyjna została odrzucona właśnie z powodu niezachowania wymogu określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie do treści art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Ratio legis wprowadzenia przymusu adwokackiego, stanowi konieczność profesjonalnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że wnoszona jest przez sędziego, prokuratora, notariusza, profesora lub doktora habliltowanego nauk prawnych, będących stroną, przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy wnosi ją prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący był jednym z podmiotów, o których mowa powyżej, zaś o konieczności zachowania przymusu adwokackiego został pouczony w piśmie o doręczeniu wyroku, jak również o konsekwencjach niezastosowania się do tego wymogu (pkt 2 pouczenia). Pomimo tego jednak osobiście sporządził i wniósł skargę kasacyjną. Należy w tym miejscu zauważyć, że w istocie, w toku postępowania skarżący składał liczne wnioski o przyznanie prawa pomocy, jednakże większość z nich była przez Sąd pozostawiana bez rozpoznania wskutek niezachowania wymogów formalnych, tj. niezłożenia wniosku na urzędowym formularzu – pomimo wezwań do uzupełnienia. Wobec tego skarżący nie może powoływać się na nieskutecznie złożone wnioski. Natomiast skuteczne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na urzędowym formularzu PPF, nastąpiło dopiero w dniu 14 października 2019 r., a więc już po złożeniu osobiście sporządzonej skargi kasacyjnej z dnia 11 września 2019 r. W konsekwencji poprawnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 17 października 2019r. ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Nie można więc zarzucić Sądowi opieszałości w tej kwestii. Wobec powyższego uznać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 14 października 2019 r. nie miało wpływu na poprawność złożonej w dniu 11 września 2009 r. skargi kasacyjnej. Ponieważ nie została ona sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a., musiała zostać przez Sąd odrzucona. Skarżący natomiast nie może powoływać się na niepoprawnie złożone wnioski o przyznanie prawa pomocy, których braków nie uzupełniał w terminie. Na marginesie wskazać należy, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i tak zostałaby odrzucona, a to ze względu na złożenie jej po terminie. Wyrok WSA z dnia 26 marca 2019 r. został bowiem skarżącemu skutecznie doręczony w dniu 13 maja 2019 r., zatem 30 – dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 12 czerwca 2019 r. Skargę tę wniesiono w dniu 11 września 2019 r., a więc po terminie. Jednak w niniejszej sprawie okoliczność ta miała drugorzędne znaczenie, gdyż Sąd I instancji w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy środek zaskarżenia został wniesiony przez podmiot do tego uprawniony. Skoro stwierdził, że nie, to odrzucił skargę kasacyjną z tego powodu jako niedopuszczalną. Obowiązujące przepisy prawa nie dopuszczają bowiem możliwości sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez skarżącego, który nie spełnia wymogów z art. 175 § 1 p.p.s.a. Natomiast, gdyby doszło do badania terminowości złożenia skargi kasacyjnej, to uległaby ona odrzuceniu z powodu przekroczenia terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.