III OSK 3890/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. sp z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Gl 32/20 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. K. w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 20 kwietnia 2020 r. III SAB/Gl 32/20, po rozpoznaniu skargi C. Sp. z o.o. w Ł. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K., w przedmiocie informacji publicznej: (1) stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; (2) oddalił skargę w pozostałym zakresie; (3) zasądził koszty postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła C. Sp. z o.o. w Ł. Zaskarżając wyrok w zakresie pkt 2 zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia, że bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pomimo trwania komornika w bezczynności oraz intencjonalności działania komornika; 2. art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K. na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., pomimo trwania komornika w bezczynności oraz intencjonalności działania komornika. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o "zmianę zaskarżonego wyroku poprzez (...) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa" oraz przyznanie od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. J. K. na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca kasacyjnie wniosła też o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w uzasadnieniu skargi na okoliczność trwania komornika w bezczynności oraz intencjonalności działania komornika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Na początku zauważyć należy, że postawione zarzuty nie zostały prawidłowo skonstruowane, gdyż autorka skargi kasacyjnej nie wskazuje, w ramach której podstawy kasacyjnej (z pkt 1 czy pkt 2 art. 174 p.p.s.a.) stawia przywołane wyżej zarzuty. Ponadto nie wskazuje, czy do naruszenia powołanych w zarzutach przepisów doszło na skutek ich błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania. Przede wszystkim zauważyć jednak należy, że zarzut określony w pkt 1 skargi kasacyjnej (naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a.) został postawiony poza zakresem zaskarżenia wyroku i choćby tylko z tego powodu nie może zostać uwzględniony. O charakterze bezczynności organu (o tym, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa) Sąd I instancji orzekł w pkt 1 wyroku, natomiast wyrok Sądu I instancji został zaskarżony tylko w zakresie pkt 2, w którym Sąd I instancji oddalił skargę w pozostałym zakresie, a więc co do żądania zasądzenia sumy pieniężnej (co wynika ze str. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Jeśli skarżąca kasacyjnie chciała zakwestionować ocenę Sądu I instancji, co do charakteru bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, zakresem zaskarżenia powinna objąć także pkt 1 wyroku, co w tej sprawie nie miało miejsca. Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. zauważyć należy, że skoro Sąd I instancji ustalił (i nie zostało to skutecznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej), że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, to oddalenie skargi w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej nie stanowi uchybienia, które można byłoby uznać za usprawiedliwione. Podkreśla się bowiem w orzecznictwie, że "Sąd administracyjny, który stwierdził w wyroku, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, może odstąpić od przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jeżeli strona wystąpiła z takim wnioskiem, tylko w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach" (zob. wyrok NSA z 10.08.2021 r. I OSK 2532/19, LEX nr 3224161; wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r. III OSK 651/21). Zauważyć też należy, że "Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu" (wyrok NSA z 14.05.2021 r. III OSK 757/21, LEX nr 3194793). Jeśli w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie stwierdził, że bezczynność miała rażący charakter, a od złożenia wniosku o dostęp do informacji publicznej do wniesienia skargi do Sądu minął miesiąc i WSA uznał, że opieszałość organu wyniknęła z nieznajomości stanu prawnego, to nie można uznać, że dyskrecjonalne uprawnienie Sądu I instancji w realiach tej sprawy wypaczyło cel skargi na bezczynność. Inną natomiast kwestią jest to, że przy braku jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek ze strony podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, Sąd I instancji nie zastosował art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale to zagadnienie akurat nie jest przedmiotem jakiegokolwiek zarzutu skargi kasacyjnej. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.