I OSK 206/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie Joanna Banasiewicz NSA Tadeusz Geremek (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1105/05 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007r. oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2005r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Sąd orzekając w sprawie przyjął następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. wydaną po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 2005r. nr [...], orzekającej o odmowie przyznania jej zasiłku stałego - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 8 i art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64 poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu orzeczenia SKO powołało się na uzasadnienie decyzji l instancji, gdzie podano, że B. K. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Krakowie została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do dnia 31 grudnia 2006 r., a zatem jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. We wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze stroną pozostaje jej córka A. P. Na podstawie art. 10 ustawy o pomocy społecznej do składu rodziny nie zalicza się wnuka B. K. – K. S., wobec którego została ona ustanowiona rodziną zastępczą. Do składu rodziny organ nie zaliczył także mieszkających oddzielnie córek B. K., M. i A. Na dochód wnioskodawczyni składają się świadczenia rodzinne (zasiłki rodzinne na troje dzieci oraz dodatki do nich) w łącznej kwocie 649zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 324,50zł. Zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe w niniejszym przypadku wynosi 316zł na osobę w rodzinie. Wobec przekroczenia tego kryterium odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w myśl przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryterium to art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej określił na kwotę 316zł. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji, że B. K. jest osobą, całkowicie niezdolną do pracy, jak również ustalenia dotyczące dochodu w rodzinie. Zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 139zł oraz dodatki z tytułu samotnego wychowywania dzieci w łącznej wysokości 510zł mimo, że przeznaczone są dla dzieci, stanowią jednak dochód własny B. K. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków przysługuje: rodzicom, albo jednemu z rodziców. To nie dziecko lecz rodzic – wywodzi organ - otrzymuje świadczenie i to rodzic jest dysponentem tego świadczenia. W tej sytuacji uznać należy, że dochód własny strony wynosi 649zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe przewidziane ustawą i w związku z tym zasiłek stały B. K. przyznany być nie może. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. K. powtarzając zarzuty zawarte wcześniej w odwołaniu od decyzji l instancji. Skarżąca pobiera na wszystkie trzy córki zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 139zł oraz dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka w łącznej wysokości 510zł. Zamieszkuje jednakże tylko z jedną z nich - małoletnią A. P., zaś dorosłe córki A. i M. K. zamieszkują na stałe pod innym adresem. Ponieważ córki prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, matka przekazuje im w całości pieniądze uzyskiwane z tego tytułu. Stąd na faktyczny dochód pozyskiwany przez skarżącą składają się jedynie zasiłek rodzinny w kwocie 43zł oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170zł. Daje to kwotę 213 zł dochodu własnego skarżącej oraz 106,50zł na osobę w rodzinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokiem z dnia 27 czerwca 2007r. oddalił skargę uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Została ona wydana na postawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego, a postępowaniu administracyjnym poprzedzającym jej wydanie Sąd I instancji nie stwierdził żadnych uchybień. W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Krakowie wyjaśnia, że zgodnie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały można przyznać pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, a zatem spełnia pierwszą z koniecznych przesłanek. Kryterium dochodowe dla rozpatrywanej sprawy zostało określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316zł. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej, a jej zarzuty w tym zakresie nie mogą odnieść skutku. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Art. 10 powołanej ustawy stanowi, że przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów i pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej udzielanej na podstawie art. 78 ust. 1, 5 i 7 tej ustawy. Słusznie więc do składu rodziny nie zaliczono K. S., a do dochodu rodziny nie zaliczono alimentów pobieranych na K. S. w kwocie 300zł miesięcznie oraz pomocy pieniężnej w kwocie 80zł miesięcznie. Skarżąca przyznaje, że na córki A. K., M. K. i A. P. pobiera zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 139zł miesięcznie wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci w łącznej wysokości 510zł miesięcznie. W sumie uzyskuje więc z tego tytułu 649zł miesięcznie. Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych to skarżąca jest osobą, której przysługuje prawo do zasiłków rodzinnych na córki. Oznacza to, że zasiłki te stanowią dochód B. K., a nie dochód dzieci, na które pobiera te świadczenia. Dla ustalenia dochodu rodziny na potrzeby niniejszego postępowania bez znaczenia jest sposób rozdysponowania otrzymanej z tego tytułu kwoty, a w szczególności zaś to, czy skarżąca przeznacza ten dochód na własne potrzeby, czy też przekazuje go córkom. Obowiązujące przepisy nie dają możliwości innego obliczenia dochodu skarżącej. Jednocześnie należy wskazać na art. 6 ustawy o pomocy społecznej, który zawiera definicje rodziny (pkt 14), dochodu rodziny (pkt 4) i dochodu na osobę w rodzinie (pkt 3) na potrzeby tej ustawy. Rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W rozpatrywanej sprawie do rodziny zaliczać się więc będzie skarżąca oraz jej córka A. P., natomiast nie będą się do niej zaliczać córki A. K. i M. K., które zamieszkują osobno. Dochodem w rodzinie zgodnie z powołanym przepisem jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Dochód rodziny w rozpatrywanym przypadku stanowi więc dochód B. K. z tytułu zasiłków rodzinnych i dodatków do nich w łącznej kwocie 649zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 324,50zł. Skoro więc dochód na osobę przekracza kwotę 316zł, prawidłowo odmówiono skarżącej przyznania zasiłku stałego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie Sądu administracyjnego I instancji złożyła B. K. reprezentowana przez pełnomocnika. W skardze kasacyjnej pełnomocnik powołując się na art. 174 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 6 pkt 3, 4 i 14 oraz z art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 4 ust. 2 Ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędną wykładnię w szczególności poprzez przyjęcie że dochód rodziny w rozumieniu Ustawy o pomocy społecznej to suma wszystkich otrzymywanych przez skarżącą zasiłków rodzinnych na wszystkie córki również na te, które nie prowadzą ze skarżącą wspólnego gospodarstwa i nie zamieszkują z nią. Problem podstawowy w niniejszej sprawie zdaniem pełnomocnika, sprowadza się do wykładni przepisów o dochodzie rodziny (art. 6 pkt 4 Ustawy o pomocy społecznej, dochodzie na osobę w rodzinie (art. 6 pkt 3) Ustawy o pomocy społecznej i samego pojęcia rodziny (art. 6 pkt 14) Ustawy o pomocy społecznej, w związku z pojęciem osoby uprawnionej do otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w świetle art. 4 ust. 2 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, że skarżąca B. K. pobiera różnego rodzaju świadczenia, w tym świadczenia w postaci zasiłków rodzinnych na rzecz córek A. K., M. K. i A. P. Bezsprzecznym jest także w sprawie, iż tylko córka A. P. zamieszkuje wspólnie ze skarżącą, zaś pozostałe córki A. i M. K. prowadzą oddzielne gospodarstwo. Niekwestionowane jest również, że skarżąca, A. i M. K. przekazuje przypadające na nich świadczenia z tytułu zasiłku rodzinnego. Bezsprzecznym w sprawie było również to podnosi radca prawny, że skarżącą spełniała pierwsze z kryteriów określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Ustawy o pomocy społecznej, to jest kryterium całkowitej niezdolności do pracy. Drugim zaś z kryterium warunkującym otrzymanie zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 wyżej wskazanej Ustawy, jest kryterium dochodu w określony sposób wyliczanego na podstawie przepisów tej Ustawy. Według ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca tego kryterium nie spełnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje literalnej wykładni, w zakresie w jakim dochodzi w swych wyliczeniach i ustaleniach do konkluzji, że w skład rodziny, a zatem i ustalenia dochodu na osobę w rodzinie należy brać pod uwagę dwie osoby, skarżącą i A. P., zaś jeśli chodzi o sam dochód rodzinny, to wyraża pogląd, że stanowi on sumę zasiłków rodzinnych odbieranych przez matkę na wszystkie 3 córki, nie tylko na A. P., a zatem również na A. K. i M. K. Do konkluzji takiej dochodzi ze względu na powoływany art. 4 ust. 2 pkt 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z nim bowiem, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, zatem jest dochodem skarżącej, a nie córek A. i M. K. W rozważaniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego cel i funkcje art. 4 ust. 2 Ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały pominięte. Co prawda rzeczywiście w przepisie tym mowa jest, że prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, jednak nie można zdaniem skarżącej pominąć faktu, że przysługuje takie świadczenie tylko wtedy, kiedy sprawuje się opiekę prawną na dzieckiem i posiada się dziecko. Prawo zatem do zasiłku rodzinnego jest o tyle dochodem rodzica o ile dana osoba posiada przymiot bycia właśnie rodzicem, sprawującym opiekę nad dzieckiem. Służy zatem ten zasiłek potrzebom rodzica związanych z obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Zwykle taki obowiązek zaś wychowania i utrzymania dziecka wiąże się ze wspólnym zamieszkiwaniem. W niniejszej sprawie jednak 2 córki nie zamieszkują wspólnie z matką (skarżącą), zaś matka przekazuje im na utrzymanie prowadzonego przez nie oddzielnego gospodarstwa domowego otrzymane "na nie" zasiłki. W powiązaniu z taką funkcją otrzymywanych przez skarżącą zasiłków rodzinnych na córki A. i M. K. oraz stanem faktycznym, zdaniem skarżącej dochód rodziny o jakim mowa w art. 6 pkt 4 Ustawy o pomocy społecznej nie może uwzględniać zasiłków otrzymywanych przez skarżącą na córki A. i M. K. Skoro zaś tak to, inny będzie dochód na osobę w rodzinie, ponieważ będzie on co prawda dzielony na 2 osoby, ale będzie on niższy o zasiłki przysługujące na dwie córki nie mieszkające wspólnie ze skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy. W myśl przepisu art. 174 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały można przyznać pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie, iż skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, a zatem spełnia pierwszą z koniecznych przesłanek. Kryterium dochodowe dla rozpatrywanej sprawy zostało zaś określone w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316zł. Jednocześnie należy wskazać na art. 6 ustawy o pomocy społecznej, który definiuje rodzinę jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, zaś dochód rodziny w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, z kolei dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, zgodnie z punktem 3 ww. artykułu. Problem w niniejszej sprawie sprowadza się więc do wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności wykładni przepisów definiujących pojęcie rodziny i dochodu rodziny w odniesieniu do kryterium dochodowego jakie należy spełnić aby zgodnie z przepisami art. 8 ust. 1 i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej otrzymać zasiłek stały, dodatkowo w związku z pojęciem osoby uprawnionej do zasiłku rodzinnego w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, poprzez zastosowanie literalnej wykładni, w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny dochodzi w swych wyliczeniach i ustaleniach do konkluzji, że w skład rodziny, a zatem i ustalenia dochodu na osobę w rodzinie należy brać pod uwagę dwie osoby, skarżącą i A. P., zaś jeśli chodzi o sam dochód rodzinny, to wyraża pogląd, że stanowi on sumę zasiłków rodzinnych odbieranych przez matkę na wszystkie 3 córki, nie tylko na A. P., a zatem również na A. K. i M. K. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z tym zarzutem. Wśród wszystkich typów wykładni, wykładnia językowa odgrywa rolę podstawową. Na gruncie naszego systemu prawa, podobnie zresztą jak i na gruncie innych systemów prawnych należących do kręgu kultury civil law i common law można mówić o zasadzie pierwszeństwa wykładni językowej oraz subsydiarności wykładni systemowej i funkcjonalnej, na które to stara się powoływać wnosząca skargę kasacyjną podnosząc, że Sąd I instancji pominął cel i funkcje art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z zaprezentowaną zasadą, gdy wykładnia językowa daje rezultat jasny i jednoznaczny interpretator powinien się oprzeć na wyniku wykładni językowej, a jedynie w celu jej potwierdzenia może posłużyć się wykładnią systemową i funkcjonalną. Wszystkie przepisy powinny być interpretowane literalnie, a tylko ważne racje uprawniają do nadania im interpretacji rozszerzającej bądź zwężającej. Oznacza to, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonując oceny ustaleń organów administracji, a w szczególności oznaczonego przez nie dochodu rodziny skarżącej oparł się na wykładni językowej wskazanych powyżej przepisów. Zgodnie z treścią przepisu art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej; natomiast art. 10 powołanej ustawy stanowi, że przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów i pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej udzielanej na podstawie art. 78 ust. 1, 5 i 7 tej ustawy. Prawidłowo zatem do składu rodziny nie zaliczono K. S., a do dochodu rodziny nie zaliczono alimentów pobieranych na K. S. oraz pomocy pieniężnej w kwocie 80zł miesięcznie. Z załączonych akt administracyjnych wynika, że B. K. pobiera na córki A. K., M. K. i A. P. zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 139zł miesięcznie wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dzieci w łącznej wysokości 510zł miesięcznie. W sumie uzyskuje więc z tego tytułu 649zł miesięcznie. W tym miejscu należy wskazać na treść art. 6 ustawy o pomocy społecznej, który definiuje rodzinę jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, zaś dochód rodziny w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, z kolei dochód na osobę w rodzinie zgodnie z punktem 3 tegoż artykułu to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Z tak sformułowanej regulacji jasno wynika, że dla ustalenia dochodu rodziny na potrzeby postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku stałego bez znaczenia jest sposób rozdysponowania otrzymanej z tego tytułu kwoty, a w szczególności zaś to, czy wnosząca skargę kasacyjną przeznacza ten dochód na własne potrzeby, czy też przekazuje go dzieciom. Ponadto rodziną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej mogą być tylko osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie do rodziny zalicza się skarżącą oraz jej córkę A. P., które wspólnie zamieszkują, natomiast nie będą się do niej zaliczać córki A. K. i M. K., które zamieszkują osobno, gdyż jak wyżej wskazano art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie definiuje rodzinę m.in. jako osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Obliczając dochód skarżącej należy uwzględnić także zasiłki rodzinne. Z treści art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy nie wynika by prawo do zasiłku rodzinnego, jak twierdzi pełnomocnik przysługiwało tylko wtedy, kiedy rodzic sprawuje opiekę prawną na dzieckiem i "posiada" dziecko, zaś prawo do zasiłku rodzinnego jest o tyle dochodem rodzica o ile dana osoba posiada przymiot bycia właśnie rodzicem, sprawującym opiekę nad dzieckiem. Przeciwnie, opierając się na zasadzie literalnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem pogląd Sądu I instancji, iż to skarżąca, będąca matką A. i M. K. jest osobą, której przysługuje prawo do zasiłków rodzinnych na córki i bez znaczenia pozostaje sposób dysponowania przyznanym świadczeniem. W konsekwencji oznacza to, iż zasiłki te stanowią dochód wnoszącej skargę kasacyjną, a nie dochód dzieci, na które są pobierane. Dochodem w rodzinie zgodnie z powołanym przepisem art. 6 pkt 4 jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, czyli w konsekwencji powyższych rozważań, dochód skarżącej oraz jej córki A. P., a dochodem na osobę w rodzinie - dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Tak więc dochód rodziny w rozpatrywanym przypadku stanowi dochód B. K. z tytułu zasiłków rodzinnych i dodatków do nich w łącznej kwocie 649zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 324,50zł. Skoro więc dochód na osobę przekracza kwotę 316zł, prawidłowo odmówiono skarżącej przyznania zasiłku stałego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.