II FSK 225/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Papiernik, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016r. sygn. akt III SA/Wa 1541/16 w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 marca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddalono skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1541/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a". Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. M. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił: 1. naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalanie skargi, w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego Sąd winien zaskarżoną decyzję uchylić w całości w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. albowiem Sąd w wyroku zaakceptował naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z: - art. 148 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) – dalej jako: "O.p." albowiem Sąd nie dostrzegł, podobnie jak organ podatkowy, że miejsce zameldowania strony jest jednocześnie miejscem siedziby prowadzonej przezeń działalności gospodarczej i nie jest w przypadku skarżącego, miejscem jego zamieszkania; - art. 149 O.p. przez zaakceptowanie za organem podatkowym okoliczności, że doręczenie zaistniało pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego, podczas kiedy organ nie dysponował żadnymi dowodami, że skarżący tam zamieszkuje, i że w stosunku do skarżącego matka ma status domownika, natomiast dysponował dowodem, że pod tym adresem skarżący prowadzi działalność gospodarczą; - art. 149 O.p. przez przyjęcie przez Sąd za organem podatkowym, że doręczenie na adres siedziby działalności skarżącego może nastąpić za pośrednictwem domownika, podczas kiedy wymaga to oddzielnego pisemnego upoważnienia; - art. 187 § 1 w zw. z art. 149 O.p. przez przyjęcie za organem podatkowym, że domownik zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi, który pod tym adresem prowadził działalności gospodarczą przez złożenie podpisu na pokwitowaniu zwrotnym, podczas kiedy na zwrotnym pokwitowaniu odbioru przesyłki brak jest adnotacji doręczyciela lub faktycznego odbiorcy przesyłki o zobowiązaniu się odbiorcy do przekazania przesyłki adresatowi czy upoważnienia domownika do odbioru przesyłki adresowanej do skarżącego, co powoduje że materiał dowodowy nie został wyczerpująco rozpatrzony; - art. 191 O.p. przez przyjęcie za organem podatkowym, że miało miejsce doręczenie w trybie art. 149 O.p., podczas kiedy z okoliczności sprawy wynika, że było to doręczenie w trybie art. 148 § 2 pkt 2 O.p. ewentualnie - naruszenie art. 162 § 1 O.p. przez zaakceptowanie faktu braku zastosowania tego przepisu przez organ, w sytuacji gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Skarżący na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 188 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Ponadto, pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty wynagrodzenia za udzieloną i wykonaną przez pełnomocnika z urzędu pomoc prawną według norm przepisanych albowiem wynagrodzenie to nie zostało opłacone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia, oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14 dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynika, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia 17 grudnia 2015 r. określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. została doręczona skarżącemu 24 grudnia 2015 r. Odwołanie od tej decyzji zostało złożone za pośrednictwem poczty 27 stycznia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 O.p. Co do zasady zaistniały zatem przesłanki wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Strona skarżąca kwestionuje ocenę Sądu I instancji mocą której Sąd ten uznał, za organem podatkowym, że doręczenie decyzji nastąpiło w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie z art. 148 § 2 pkt 2 O.p. pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu wskazuje brzmienie powołanego przepisu obowiązujące od 1 stycznia 2016 r., a więc nieadekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy (powołane przez autora skargi kasacyjnej brzmienie powołanego przepisu zostało nadane poprzez art. 1 pkt 107 lit. b tiret drugie ustawy z dnia 10 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649) zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2016 r.). Skarżący argumentuje, że adres, pod który doręczona została decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] tj. ul. [...] nie był jego adresem zamieszkania ale adresem miejsca siedziby działalności gospodarczej stąd doręczenie powinno nastąpić według reguł określonych w art. 148 § 2 pkt 2 O.p. a nie wynikających z art. 149 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt sprawy, jak i z uzasadnienia samej skargi kasacyjnej, wynika że wskazany wyżej adres był adresem zamieszkania skarżącego. Okoliczność, że adres ten został wskazany także jako siedziba działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego nie zmienia zasadniczego tutaj ustalenia, że adres ten był adresem mieszkania, w którym skarżący był zameldowany. Okoliczności powołane w skardze kasacyjnej, a mianowicie, że skarżący z różnych przyczyn pod tym adresem faktycznie nie przebywał stale nie mogą doprowadzić do wniosku, że adres ten nie był adresem jego zamieszkania. Skarżący nie wskazał żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność, w szczególności nie podał jaki był jego faktyczna adres zamieszkania, o którym organ w trakcie postępowania został powiadomiony, i pod który powinien był kierować korespondencję. Należy zaznaczać, że wcześniejsza korespondencja w toku postępowania była kierowana właśnie na ten adres i nie budziło to zastrzeżeń strony. Nie wykazał też skarżący, że pod adresem, pod który organ doręczył pismo nie znajdowało się mieszkanie a np. biuro. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 191 O.p. albowiem organ podatkowy uznał, że pismo zostało doręczone na podstawie art. 149 O.p. w oparciu o swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie w sposób wystarczający materiału dowodowego. Skoro więc doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 149 O.p. należy ocenić w tym kontekście zarzut naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art.149 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza treści potwierdzenia odbioru decyzji znajdującego się w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi, który zobowiązał się doręczyć pismo jego adresatowi. Są to okoliczności, których zaistnienie oznacza, że doręczenie pisma w trybie art. 149 O.p. musi być uznane za prawidłowe. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 162 § 1 O.p. należy wyjaśnić, że w rozstrzygnięciu, którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie bada się innych okoliczności aniżeli te, które pozwalają ustalić, czy pismo zostało złożone w terminie czy też nie. Uprawdopodobnienie braku winy podatnika we wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu jest przedmiotem oceny organu w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następuje w odrębnym akcie administracyjnym. Kwestia ta była rozstrzygana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1542/16 zakończonej wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - orzekł jak w sentencji