II SA/Bk 523/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie oddala skargę UZASADNIENIE U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem z [...] kwietnia 2010 r. I. W.-N. i J. A. N. (powoływani dalej jako Skarżący) zwrócili się do Wójta Gminy T. K. o wszczęcie postępowania w sprawie zalewania ich posesji przez sąsiadów, posiadających w pobliżu ich nieruchomości ziemne stawy wodne. Zdaniem Skarżących Państwo G. i M. K., współwłaściciele stawu na działce nr geod. [...] systematycznie podwyższają poziom wody w tym zbiorniku, co skutkuje zalewaniem piwnicy należącego do nich budynku mieszkalnego. Wójt Gminy T. K. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił nakazania Państwu G. i M. K. przywrócenia poprzedniego stanu wody bądź wykonania urządzeń zapobiegającym szkodzie, wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła zmiana stosunków wodnych wyrządzających szkody gruntom sąsiednim, w szczególności gruntom skarżących. Powyższa decyzja, na skutek odwołania Skarżących, została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy T. K. na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz opinii biegłego Z. D. z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczącej zbadania kwestii naruszenia stosunków wodnych na działce nr geod. [...] stwierdził, że zahamowanie odpływu wody i wynikające z tego okresowe podtapianie posesji zlokalizowanej na nieruchomości Skarżących, związane jest bezpośrednio ze strukturą gruntu i naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu. Grunt na wskazanym obszarze posiada, bowiem wysoką nasiąkliwość i jednocześnie trudno oddaje wchłoniętą wodę. Uzasadnieniem powyższego stwierdzenia jest to, że woda ze wskazanego terenu ma możliwość odpłynięcia i brak podstawy do utrzymywania się nadmiernego uwilgotnienia wierzchniej warstwy ziemi. Dodatkowo powołując się na wnioski zawarte w opisanej opinii organ I instancji stwierdził, że zmiana stanu wody na gruncie działki Skarżących nie jest spowodowana piętrzeniem wody w stawie Państwa K., gdyż nie występują na nim urządzenia służące do piętrzenia wody. Poziom wody w stawie jest zatem zależny wyłącznie od poziomu wody w naturalnym cieku wodnym. Właściciele nie mają zatem wpływu na sterowanie stanami wody w zbiorniku. Oznacza to, że nadmierne uwilgotnienie gruntu na nieruchomości Skarżących wynika bezpośrednio z naturalnego ukształtowania opisanego terenu. Na podstawie powyższych ustaleń Wójt Gminy T. K. decyzją z [...] stycznia 2014r. nr [...] ponownie odmówił nakazania Państwu G. i M. K. przywrócenia poprzedniego stanu wody bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, uzasadniając, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych wyrządzających szkody gruntom sąsiednim. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 156 kpa poprzez nie zapewnienie udziału wszystkim stronom postępowania. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja narusza też art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez odmowę nakazania Państwu G. i M. K. przywrócenia poprzedniego stanu wody bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości skarżących. Zainteresowani zarzucili również, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 107 § kpa, albowiem nie zawiera ona uzasadnienia prawnego, oraz art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślili ponadto, iż organ I instancji nie zapewnił im czynnego udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie podzieliło argumentacji odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium przyznało wprawdzie, że decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia prawnego, a więc narusza art. 107 § 1 i 3 kpa, tym niemniej uznano, że wada ta nie daje podstaw do podważenia prawidłowości ustaleń dokonanych w trakcie prowadzonego postępowania, jak również nie podważa prawidłowości przyjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Ponadto organ II instancji może wadę konwalidować. W dalszej kolejności Kolegium powołało treść art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wyjaśniając, że do jego zastosowania konieczne jest ustalenie, czy zgodnie z twierdzeniami skarżących, w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stanu wód na gruntach sąsiednich ze szkodą dla należącej do nich nieruchomości. W ocenie Kolegium przeprowadzone przed organem I instancji postępowanie twierdzeń tych nie potwierdziło i wobec tego nie było podstaw by korzystając z dyspozycji art. 29 ust. 3 ustawy nakazać właścicielom gruntów sąsiednich przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dochodząc do tego wniosku SKO powołało się na ustalenia wizji lokalnej z dnia [...] lipca 2012r. nieruchomości, na której zlokalizowane są sporne stawy oraz rowów melioracyjnych, podczas której ustalono, że rowy na długości działek Państwa: K., D. i D. zostały pogłębione, a przepust pod ulicą [...] (przy stawach) jest oczyszczony i został wyremontowany w 2010 roku. W dniu [...] października 2012r. przeprowadzono została kolejna wizja w terenie, w trakcie której ponownie nie stwierdzono śladów piętrzenia wody w stawie Państwa K. Woda w przedmiotowym stawie znajdowała się poniżej (ok. 1,5 metra) fundamentu budynku skarżących oraz poniżej (ok. 0,8 metra) gruntu, bezpośrednio wokół stawu. Dalej Kolegium powołało się na sporządzoną w sprawie opinię biegłego Z. D. z dnia [...] listopada 2012r., w której wyjaśniono, iż przyczyną zmiany stanu wody na gruncie jest fakt, iż cała dolina cieku jest bardzo nasiąknięta wodą z uwagi na wysoki poziom wód gruntowych. Utrudniony zaś odpływ wody z nieruchomości skarżących i wynikające z tego okresowe podtapianie budynku zlokalizowanego na tej nieruchomości, związane jest bezpośrednio ze strukturą gruntu i naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu. Na podstawie powyższego SKO stwierdziło, iż zgromadzone w sprawie dowody oraz przeprowadzone w sprawie postępowanie nie potwierdziły tezy Skarżących, iż przyczynę powstawania szkód na ich gruncie stanowi jeden ze wskazanych wyżej przypadków. W tej sytuacji nie było podstaw do nałożenia na kogokolwiek obowiązku przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiódł J. N., zarzucając jej naruszenie: - art. 28 kpa w zw. z art. 156 kpa poprzez brak udziału wszystkich stron w postępowaniu; - art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez odmowę nakazania Państwu K. przywrócenia poprzedniego stanu wody bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie wobec uznania, iż nie wystąpiła stosunków wodnych wyrządzających szkody gruntom sąsiednim; - art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji; - art. 8 oraz 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie stron postępowania do organu administracji publicznej. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że sens i istota prowadzonego sporu związana jest z brakiem możliwości porozumienia się z sąsiadami Państwem K. co do tego, aby swoją budowę prowadzili w taki sposób, by zapewnić dotychczasowy, swobodny odpływ wody płynącej z drogi oraz wód opadowych. Dalej skarżący zaakcentował, że nie zgadza się z ustaleniami organu odwoławczego, jakoby udział zarządcy drogi w charakterze strony w prowadzonym postępowaniu nie był konieczny. Zdaniem autora skargi SKO winno również wziąć pod uwagę fakt, iż kontrolowany staw został wykopany nielegalnie, a postępowanie w tym przedmiocie toczy się przed organami nadzoru budowlanego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiającą nakazania G. i M. K. właścicielom działki nr [...], położonej w miejscowości N. K., obowiązku przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia podjętego w przedmiotowej sprawie stanowi art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ustęp 2 powołanego przepisu nakłada na właściciela obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ustęp zaś 3 omawianego artykułu upoważnia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wydanie takiej decyzji wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. Przy czym spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie wymienia się liczne przypadki takich działań m.in.: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Lu 880/07, publ. LEX nr 466028). Działaniem takim jest też wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływała z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 stycznia 2010 r., II SA/Bd 995/09, publ. LEX nr 559704). Nie ma przy tym znaczenia, wbrew temu co wywodzi Skarżący, czy roboty te zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę lub skutecznym zgłoszeniem. Zastosowanie przedmiotowego przepisu ma bowiem na celu doraźną ochronę stanu wód na gruncie, nie zaś ustalanie, czy prace zostały wykonane zgodnie z uzyskanym zezwoleniem. Należy jedynak podkreślić, że sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania cytowanego art. 29 ust. 3 ustawy, albowiem konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała szkodę na gruncie sąsiednim. Według Skarżącego wykopanie zbiornika wodnego na działce o nr geod. [...] należącej do Państwa K. zakłóciło stosunki wodne i spowodowało zalewanie działki skarżącego. Przeprowadzając postępowanie dowodowe Wójt Gminy T. K. dokonał dwukrotnych oględzin nieruchomości o nr [...] oraz [...] należącej do Skarżącego z udziałem zainteresowanych właścicieli oraz biegłego i dopuścił dowód w postaci "Opinii w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr geod. [...] położonej we obrębie geodezyjnym wsi N. K.", sporządzonej m. in. przez mgr inż. Z. D. Opinia ta jest jednoznaczna, a zawarte w niej stwierdzenia wskazują, iż przyczyną zmiany stanu wody na gruncie Skarżącego jest fakt, iż cała dolina cieku jest bardzo nasiąknięta wodą z uwagi na wysoki poziom wód gruntowych. Utrudniony zaś odpływ wody z nieruchomości skarżących i wynikające z tego okresowe podtapianie budynku zlokalizowanego na tej nieruchomości, związane jest bezpośrednio ze strukturą gruntu i naturalnym ukształtowaniem terenu w tym miejscu. W zgodnej ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie, wspierających się w/w opinią biegłego słusznie zatem uznano, szkody powstałe na działce o nr [...], a polegające na przesiąkaniu wód do piwnicy budynku mieszkalnego skarżącego, nie są następstwem zmiany stanu wody na gruncie należącym do Państwa K., a są wyłącznie wynikiem naturalnego ukształtowania terenu. Podkreślić w tym miejscu należy, że dowód w postaci opinii biegłego nie został przez skarżącego zakwestionowany, tzn. skarżący nie przedstawił takiego kontrdowodu, który skutecznie podważyłby opinie i wnioski biegłego w niniejszej sprawie. Stąd też zdaniem Sądu całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym dawał organom prowadzącym to postępowanie jednoznaczne podstawy do uznania, że właściciele nieruchomości nr geod. [...] nie zmienili stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, tj. działki Skarżącego, a skoro tak, brak było podstaw do nałożenia na właścicieli tej działki obowiązków na podstawie art. 29 Prawa wodnego. Podsumowując za niezasadne uznać należy zarzuty skargi wskazujące na wadliwość postępowania dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przeciwnie, analiza akt administracyjnych przemawia za tym, że organy podjęły odpowiednie działania w celu ustalenia, czy doszło do zmian wody na gruncie ze szkodą dla działek sąsiednich, zgromadziły materiał dowodowy i na jego podstawie, po dokonaniu jego oceny, wyciągnęły prawidłowe wnioski, jasno je uzasadniając. W tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował art. 29 Prawa wodnego. Zatem w rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził aby organy administracyjne naruszyły przepisy prawa procesowego jak i materialnego. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 156 kpa poprzez nie zapewnienie udziału w charakterze strony zarządcy drogi podkreślić należy za Kolegium, że sam fakt nie odniesienia się przez organ I instancji do powyższej kwestii nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż podstawę taką stanowi jedynie skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, a z przypadkiem takim w sprawie niniejsze nie mamy do czynienia. Ponadto biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie należy stwierdzić, iż udział zarządcy drogi w przedmiotowym postępowaniu, z uwagi na fakt, iż na drodze nie doszło do zmiany stanu wód, ani też kierunku odpływu znajdujących się na niej wód opadowych, jak również kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, nie znajduje w realiach przedmiotowej sprawy żadnego uzasadnienia. Stąd też zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 156 kpa należy uznać za całkowicie chybiony. Końcowo godzi się podkreślić, że z uwagi na przedmiot i zakres postępowania prowadzonego w oparciu o art. 29 ustawy Prawo wodne, organy orzekające w niniejszej sprawie słusznie nie wzięły pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnej samowoli budowlanej i ewentualnego wpływu rozbiórki stawu na stan wód na gruncie jak również kwestii prowadzonej przez Państwa K. budowy. Sprawy te prowadzone są bowiem na podstawie odrębnych przepisów i nie ma podstaw prawnych by można było uzależniać wydanie decyzji, jak również określenie sposobu rozstrzygnięcia od treści ewentualnych rozstrzygnięć w tych postępowania. Wobec powyższego, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), orzeczono w sentencji wyroku.