II OZ 859/12

SENTENCJA Dnia 9 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Kr 1467/09 o odmowie przyznania M.P. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2011 roku, sygn. akt II SA/Kr 1467/09 i przyznać skarżącej M.P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił M.P. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 562/12 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2012 r., którym odmówiono skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozpoznawany obecnie wniosek o prawo pomocy to kolejny wniosek w tym przedmiocie złożony przez skarżącą. Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. Sąd I instancji odmówił bowiem przyznania skarżącej prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że rozpoznając wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiej analizy Sąd I instancji dokonał, lecz Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wniosków jakie z tej analizy zostały wyprowadzone. Ponownie rozpoznając wniosek Sąd I instancji doszedł do przekonania, że nie nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby uwzględnienie choćby w części wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów. W postanowieniu z dnia 25 stycznia 2011 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy ustalono, że zarabia ona 1392.01 zł brutto. Jak wynika z aktualnego zaświadczenia o zarobkach od października do grudnia 2011 r. skarżąca zarabiała 1656,52 zł brutto, a więc jej wynagrodzenie wzrosło o 300 zł. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącej pomniejszył się o kwotę 650 zł, uzyskiwaną tytułem alimentów na syna Szymona od jego ojca. Sąd I instancji zauważył przy tym, że wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji alimentów nie ma prezentaty, która wskazywałaby na złożenie go u adresata, a nadto - mimo upływu sześciu miesięcy od daty tego pisma - skarżąca nie przedłożyła żadnego pisma od komornika, które wskazywałoby na aktualny stan sprawy. Sąd I instancji wskazał ponadto, że opłata za gaz zmniejszyła się w porównaniu z lutym 2012 r., kiedy to wynosiła 1510,46 zł (obecnie: 351,41 zł), przy czym kwota obejmuje płatność za dwa miesiące. Natomiast pozostałe opłaty nie uległy zmianie. Zdaniem Sądu I instancji, nie można więc mówić o takiej zmianie okoliczności, która uzasadniałaby odmienną ocenę sytuacji materialnej skarżącej niż dokonana w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania jej prawa pomocy. Sąd I instancji wziął również pod uwagę fakt poniesienia przez skarżącą kosztów badań syna w kwietniu w kwocie 180 zł i w maju w kwocie 120 zł. W ocenie Sądu I instancji, poniesienie tych opłat świadczy o stosunkowo dobrej sytuacji majątkowej skarżącej. Zgodnie bowiem z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 164 poz. 1027 ze zmianami) badania te są finansowane ze środków publicznych. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazała, że postanowienie jest niesłuszne i w związku z tym wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej jako "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 562/12, w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez skarżącą. Sąd I instancji zobowiązany był więc zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy o której mowa w art. 165 p.p.s.a., która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2012 r. ponownie dokonał takiej analizy, lecz ponownie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wniosków jakie z tej analizy zostały wyprowadzone. Nie ulega wątpliwości, że dochody skarżącej od czasu uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są mniejsze, bowiem syn skarżącej nie otrzymuje już alimentów od byłego męża skarżącej. Kwestię tę rozstrzygnął już uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2012 r. i w związku z treścią art. 190 p.p.s.a. nie powinna ona być przedmiotem dalszych rozważań Sądu I instancji. Nie ulega również wątpliwości, że w toku postępowania dochody skarżącej wzrosły o około 300 zł brutto, jednak błędnie zakłada Sąd I instancji, że okoliczność ta powinna mieć wpływ na odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy. Doświadczenie życiowe nakazuje bowiem przyjąć, że kwota ta z pewnością w co najwyżej niewielkim stopniu pokrywa wzrastające koszty utrzymania (chociażby wzrost cen żywności). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wadliwie uznał, że o dobrej sytuacji materialnej skarżącej świadczy okoliczność poniesienia przez nią kosztów badań syna, skoro badania te mogą zostać sfinansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ponownie odnieść się należy do doświadczenia życiowego, z którego wynika, że większość badań specjalistycznych przeprowadzana jest nieodpłatnie w bardzo odległych terminach. W znacznej części przypadków niezwłoczne przeprowadzenie badań możliwe jest wyłącznie odpłatnie, bez refundacji Narodowego Funduszu Zdrowia. Na powyższą okoliczność słusznie wskazuje skarżąca w zażaleniu. Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 165 oraz w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.