II GSK 444/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Sylwia Kizińska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1422/07 w sprawie ze skargi M. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1422/07 oddalił skargę M. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu Sąd podał między innymi, że w dniu [...] sierpnia 2006 r. na drodze krajowej nr 14 w miejscowości P. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego skontrolowali pojazd marki V. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], prowadzony przez J. H. Sz.. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono: przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową o 0,44 tony, przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójną oś w naczepie o 1,43 tony oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,31 tony (pomiar wykazał masę całkowitą na poziomie 42,32 tony). Z czynności kontrolnych sporządzono protokół. Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nałożył na M. Sz. karę pieniężną w kwocie 2700 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Sz., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wynik pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał, iż kontrolowany zespół pojazdów był nienormatywny. Ponadto wskazał, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton (Dz. U. z 2005 r. Nr 219, poz. 1861) ustala sieć dróg krajowych i wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 10 ton, obejmującą drogi krajowe wymienione w załączniku nr 1 i nr 2 do rozporządzenia, zaś kontrolowany pojazd poruszał się po takiej drodze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarga M. Sz. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji podniósł, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy musi przestrzegać wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej. Z podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę protokołu kontroli wynika, iż pomiar nacisków osi oraz masy całkowitej wykazał "nienormatywność" zespołu pojazdów. Zdaniem Sądu I instancji, droga krajowa nr 14 w miejscowości P., gdzie przeprowadzono kontrolę zespołu pojazdów, została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 10 ton. Zgodnie z art. 40 c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...). Sąd I instancji w nawiązaniu do wskazywanego przez skarżącą dopuszczalnego poziomu masy całkowitej zespołu pojazdów stwierdził, iż organ wywiódł błędne wnioski z okoliczności, że kontrolowany pojazd zarejestrowany był po raz pierwszy [...] września 2004 r., zatem po dniu [...] marca 2003 r. Nawet gdyby przyjąć, że kontrolowany pojazd był zarejestrowany w dacie wskazywanej przez skarżącą to ta okoliczność nie miałaby żadnego znaczenia dla odpowiedzialności przewoźnika. W ocenie Sądu I instancji, w tym stanie rzeczy organ wyjaśnił sprawę w sposób wymagany przez art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. , zastosował prawidłowe przepisy prawa i właściwie je zinterpretował. M. Sz. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego przez niezastosowanie § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia z dnia 31 grudnia 2002 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), co spowodowało przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu mogła wynosić 40 ton, a nie 42 tony; 2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie przez niezastosowanie art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i 107 § 3 k.p.a. oraz niedokładne ustalenie okoliczności sprawy, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego polegającego na tym, iż : a) w dacie kontroli pojazdu marki V. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,31 tony, co spowodowało konstatację, że rzeczywista masa całkowita wynosiła 42,31 tony, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustaleń faktycznych wynika, iż cały pojazd ważył 41,98 tony, b) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. pominął w swoich rozważaniach zarzut strony skarżącej, że waga ważąca IDT była ustawiona dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 40 ton, a nie 42 ton, co rodzi uzasadnione wątpliwości, czy odczytane przez kontrolujących naciski na oś pędną i potrójną oś naczepy były rzetelnym odzwierciedleniem stanu faktycznego. W uzasadnieniu skarżąca podała, że pominięcie przez Sąd I instancji daty pierwszej rejestracji miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż po załadunku węgla kamiennego w postaci sypkiej i zważeniu na wadze zakładowej, która wskazała masę 41,98 tony niemożliwym było aby waga ta wzrosła podczas kontroli drogowej do 42,31 tony, zwłaszcza że kierowca, co wynika z zapisu tachografu, zatrzymał się po wyjeździe z załadowni tylko raz na 10 minut na stacji benzynowej. W opinii skarżącej w tak krótkim czasie nie zdołałby dokonać ponownego załadunku, czy też nawet zwiększenia masy dotychczasowego ładunku. W ocenie skarżącej niemożliwym jest, aby załadowca KWK S. działał na swoją szkodę, dokonując sprzedaży większej ilości surowca niż wskazywałaby to waga zakładowa, zaniżając tym samym wartość na wystawionej fakturze. Skarżąca podkreśliła, że urządzenie pomiarowe zainstalowane w KWK S. jest kalibrowane i posiada legalizację jako urządzenie w obrocie gospodarczym przeznaczone do pomiaru wagi sprzedawanego towaru. Ponadto wskazała, że przy kontroli pojazdu, wagi Inspektoratu Transportu Drogowego były ustawione dla pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej 40 ton, a nie dla 42 ton, czyli masie dopuszczalnej zgodnie z § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów. Okoliczność ta mogła mieć niebagatelne znaczenie dla prawidłowości odczytu urządzenia pomiarowego, ponieważ mogło to istotnie zmienić parametry pomiaru na poszczególnych osiach i może rodzić uzasadnione wątpliwości czy odczytane przez kontrolujących naciski na oś pędną i potrójną oś naczepy były rzetelnym odzwierciedleniem stanu faktycznego. W związku z tym, zdaniem skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że okoliczność pierwszej rejestracji pojazdu miałaby istotne znaczenie dla zasadności nałożenia kary pieniężnej na stronę skarżącą, w sytuacji gdy stwierdzono by przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej między 40 a 42 tony. Wówczas w sprawie mógłby znaleźć zastosowanie § 57 ust. 3 rozporządzenia, legalizujący dopuszczalną masę całkowitą 42 ton dla pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2 powołanego przepisu, stanowiących podstawę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga powołania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów prawa, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w wypadku podniesienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że są one niezasadne. W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej jako naruszone wskazał następujące przepisy: art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.. Wymienione przepisy regulują postępowanie administracyjne. Tymczasem art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowego. Za taką wykładnią powołanego przepisu przemawia to, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Skoro skarga kasacyjna stanowi środek zaskarżenia orzeczenia sądowego, a nie decyzji administracyjnej, to również podstawa tej skargi odnosi się do postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia. Reguły tego postępowania zostały określone w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W procesie wykładni art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy także uwzględnić, że w art. 183 § 2 p.p.s.a. wymieniono przyczyny nieważności postępowania, których związek z postępowaniem sądowym nie może budzić wątpliwości. Niewątpliwie przyczyny nieważności takie jak: niedopuszczalność drogi sądowej, brak zdolności sądowej, skład sądu sprzeczny z przepisami prawa nie mogą odnosić się do postępowania administracyjnego. Należy w związku z tym uznać, że ustawodawca nadał takie samo znaczenie wyrazowi "postępowanie" w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jak w art. 183 § 2 p.p.s.a.. Powyższe rozumienie art. 174 pkt 2 p.p.s.a uzasadnia przyjęcie, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego i postępowanie poprzedzające jego wydanie, a nie stosowanie przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza skargi kasacyjnej wskazuje, że nie powołano w niej żadnego przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym nie można przyjąć, że podstawa kasacyjna w niej powołana spełnia warunki określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 176 p.p.s.a.. W skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnego, naruszonego przez Sąd I instancji przepisu postępowania sądowego, nie przywołano uzasadnienia zarzutu i wreszcie nie wykazano, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy nie sformułowano skutecznie zarzutu w ramach drugiej z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wyłączona jest ocena trafności czy też zupełności ustaleń faktycznych organów administracji publicznej zaakceptowanych przez wojewódzki sąd administracyjny (por. m.in. wyrok NSA z 30 marca 2004 r., sygn. GSK 19/04, Wokanda 2004/9/34). W takim wypadku Naczelny Sąd Administracyjny, jako związany granicami skargi kasacyjnej, zobligowany jest do uznania za wiążącą w sprawie ocenę okoliczności faktycznych dokonaną w zaskarżonym wyroku (vide: wyrok NSA z 30 września 2005 r., sygn. I FSK 133/05, LEX nr 173149). Przystępując do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że WSA rozpoznawał skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych dla danej drogi. Przeprowadzona w dniu [...] sierpnia 2006 r. kontrola drogowa wykazała, że zespól pojazdów, którym skarżący realizował przewóz, jest nienormatywny, ponieważ przekroczony został dopuszczalny nacisk na osi pojedynczej napędowej pojazdu, dopuszczalny nacisk na potrójnej osi w naczepie oraz dopuszczalna masa całkowita. Stosownie do art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40c ust. 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 stanowiącym, że wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy. Wskazany załącznik stanowi integralną część ustawy i wraz z nią jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się w istocie do twierdzenia, iż nałożenie kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej było niezasadne i wynikało z błędnego przyjęcia, że wynosiła ona 40 ton, podczas, gdy w sprawie zastosowanie miał § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zgodnie z powołanym przepisem dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by kwestia daty pierwszej rejestracji kontrolowanego zespołu pojazdów została w sposób dostateczny wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego, jednakże okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowanych przez WSA, które jak wspomniano nie zostały skutecznie zakwestionowane wynika, że masa całkowita zespołu pojazdów w toku kontroli wyniosła 42,31 tony. W tej sytuacji należało uznać, że niezależnie od tego, czy dopuszczalna masa całkowita wynosiła 40 czy też 42 tony doszło do jej przekroczenia. Zgodnie zaś z lp. 9 pkt 5 lit b) załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy powyżej 40 ton do 50 ton wymierzana jest kara w wysokości 600 zł. Z powyższego wynika, że bez względu na to, która z wartości dopuszczalnej masy całkowitej odnosiła się do kontrolowanego zespołu pojazdów to jej przekroczenie stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej w takiej samej wysokości – 600 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.