IV SA/Wa 1013/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Prokuratora Okręgowego [...] w [...] na postanowienie Marszałka Województwa [...] (dalej również: organ I instancji) z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji określających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla D. S.A. w likwidacji z siedzibą w W. (poprzednio D. S.A. z siedzibą w W.; dalej: Spółka D. lub Spółka) – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium, SKO lub organ II instancji) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy: W wykonaniu decyzji SKO z [...] stycznia 2021 r., nr [...], postanowieniem z [...] lutego 2021 r., [...], organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji określających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla Spółki D. W uzasadnieniu podniesiono, że przed Sądem Okręgowym w Katowicach jest prowadzone postępowanie wobec członków zarządu "K." Sp. z o.o. z siedzibą w [...], obejmujące poświadczenie nieprawdy w dokumentach potwierdzających odzysk i recykling odpadów opakowaniowych ze szkła (sygn. akt XXI K 21/14) i nie można obecnie potwierdzić, czy dokumenty DPO (Dokument Potwierdzający Odzysk) i DPR (Dokument Potwierdzający Recykling) na rzecz Spółki D. wystawione są niezgodnie z przepisami prawa. Od ww. postanowienia organu I instancji zażalenie wniósł Prokurator Okręgowy [...] w [...]. Prokuratura Okręgowa w [...] prowadziła śledztwo w sprawie poświadczenia nieprawdy w dokumentach potwierdzających odzysk i recykling odpadów opakowaniowych ze szkła przez członków zarządu Spółki "K." i skierowała w tej sprawie akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w K., gdzie obecnie toczy się postępowanie. Prokuratura Okręgowa w [...] zgłosiła udział w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że już po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania, prokurator uzyskał i przedstawił organowi I instancji decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lutego 2019 r. i decyzję organu II instancji – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] października 2019 r., wydane w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług skierowane do Spółki D. i że w uzasadnieniu obu rozstrzygnięć organy skarbowe jednoznacznie przesądziły, iż będące przedmiotem badania faktury VAT wystawione przez Spółkę "K." na rzecz Spółki D. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych; PPH "K." sp. z o.o. nie prowadziło działalności gospodarczej w zakresie skupu stłuczki szklanej celem późniejszego odzyskiwania i recyklingu, zatem faktury VAT wystawione przez ten podmiot w okresie kwiecień-wrzesień i grudzień 2010 r. oraz dokumentujące odzysk i recykling szkła opakowaniowego kod 15 01 07 mają charakter fikcyjny. Podniesiono, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lutego 2019 r. jest ostateczna, a więc okoliczności w niej ustalone są wiążące, co zdaniem żalącego się uzasadnia wydanie przez Marszałka Województwa [...] częściowej decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla Spółki D. w zakresie, w jakim ww. faktury wystawione przez Spółkę "K." poświadczają nieprawdę. Kolegium zważyło, że do zażalenia zostały załączone ww. decyzje (kopie) organów skarbowych, określające kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2010 r. dla Spółki D. Wskazanie co do tego, że faktury VAT dokumentujące odzysk i recykling szkła opakowaniowego nie potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zawarto w uzasadnieniach decyzji tych organów (decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku VAT za ww. okres i decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji), które to uzasadnienia nie mogą być podstawą do wydania decyzji w sprawie ewentualnej zaległej opłaty produktowej. Przedmiotem tych decyzji nie było bowiem ustalenie w zakresie "poświadczenia nieprawdy" w wystawionych fakturach. Postępowanie w sprawie "poświadczenia nieprawdy w dokumentach potwierdzających odzysk i recykling odpadów opakowaniowych ze szkła przez członków zarządu PPUH "K." Sp. z o.o. z siedzibą w [...]" toczy się w Sądzie Okręgowym w Katowicach. Tylko prawomocny wyrok sądu karnego w tej sprawie może być podstawą do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji określających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla Spółki D. Rozstrzygnięcie w sprawie wydania decyzji co do zaległej opłaty produktowej jest więc zależne od prawomocnego ustalenia ww. kwestii poświadczenia nieprawdy w dokumentach potwierdzających odzysk i recykling odpadów opakowaniowych przez sąd karny, które to ustalenie stanowi prejudykat w niniejszej sprawie administracyjnej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1903 ze zm.), w razie stwierdzenia, że przedsiębiorca lub organizacja, pomimo ciążącego obowiązku, nie dokonała wpłaty opłaty produktowej lub dokonała wpłaty w wysokości niższej od należnej, marszałek województwa wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej. Zatem prawomocne ustalenie, czy dokumenty potwierdzające odzysk oraz dokumenty potwierdzające recykling poświadczają nieprawdę jest zagadnieniem warunkującym wydanie decyzji w sprawie wydania decyzji ustalających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla Spółki. Jeżeli Sąd Okręgowy ustali, że w tym przypadku nie doszło do poświadczenia nieprawdy, brak będzie podstaw do wydawania decyzji o opłacie produktowej. Zasadne więc było zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji zaskarżonym postanowieniem na podstawie art. 97 1 pkt 4 kpa, gdyż do czasu wydania prawomocnego wyroku w ww. sprawie karnej postępowanie w niniejszej sprawie nie może być przeprowadzone. W tym stanie sprawy, SKO uznało zażalenie za nieuzasadnione i dlatego utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Prokurator Okręgowy [...] w [...] zaskarżył je w całości, zarzucając mu: 1. obrazę art. 80 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zamiast oceny swobodnej, bez uwzględnienia wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów przez uznanie, że zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa może być rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu karnym; 2. obrazę art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i niezasadne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy, to jest wobec trwającego postępowania karnego przed Sądem Okręgowym w K., sygn. akt [...], nie jest możliwe chociażby częściowe merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w zakresie opłaty produktowej należnej od Spółki D. za lata 2010-2011, gdy tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], jak też decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2019 r. i decyzji organu II instancji – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2019 r., pozwala na poczynienie kategorycznych ustaleń co do tej opłaty, czyniąc bezpodstawnym zawieszenie postępowania administracyjnego na jego obecnym etapie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę SKO wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając skargę w granicach zakreślonych przez powołane wyżej przepisy Sąd doszedł do przekonania, że jest ona i w całości należało podzielić jej zarzuty. Art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że zawieszenie postępowania w oparciu o ten przepis może nastąpić w sytuacji, w której rozpatrzenie merytoryczne sprawy i wydanie decyzji uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Choć pojęcie zagadnienia wstępnego użyte w tym przepisie jest sporne, to należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w jego rozumieniu mogą być wyłącznie kwestie (czyli zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej wynika wprost z przepisów prawa materialnego. Art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi więc podstawę obligatoryjnego zawieszenia każdego postępowania administracyjnego (oczywiście przy założeniu spełnienia przesłanki istnienia zagadnienia wstępnego). W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było, że w chwili zawieszenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji określających wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011 dla Spółki – istniały już prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], jak też decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] lutego 2019 r. i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] października 2019 r. Jak wynika z odpisu powołanego wyroku, znajdującego się w aktach organu I instancji (k. 324-334) jest on prawomocny. Orzeczeniem tym osoby reprezentujące Spółkę "K." zostały uznane winnymi i wymierzono im kary za działanie w zamiarze, aby inne osoby dokonały czynu zabronionego z art. 56 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (tzw. oszustwa skarbowego; przepis ten stanowi, że podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie) i swoim zachowaniem ułatwiali jego popełnienie wystawiając nierzetelne faktury VAT m.in. na rzecz Spółki D. W tym przypadku chodzi o siedem faktur o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z kolei wskazane decyzje podatkowe (k. 441-491 akt organu I instancji) odnoszą się do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług (VAT) za okres od kwietnia do września i za grudzień 2010 r. Z decyzji tych wynika, że w okresie tym Spółka D. rozliczyła wystawione przez Spółkę "K." faktury VAT o następujących numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przy czym do faktur tych dołączono odpowiednio Dokumenty Potwierdzające Odzysk o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Podkreślić przy tym należy, że nie ma znaczenia okoliczność, że pewne ustalenia wynikają z uzasadnień decyzji administracyjnych, gdyż uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest więc zbadanie, czy dokumenty potwierdzające odzysk i recykling (DPO i DPR), będące podstawą wszczęcia tego postępowania, wiążą się przedmiotowo z fakturami wystawionymi na rzecz Spółki D., a objętymi wyrokiem Sądu Rejonowego w S. (chodzi o siedem faktur). Pozytywne ustalenie w tym względzie pozwoliłoby na choćby częściowe rozstrzygnięcie w zakresie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011, a konkretnie za okres wynikający ze wskazanych dokumentów. Podobnie jest z decyzją podatkową, określającą wysokość podatku VAT należnego od Spółki D. za okres od kwietnia do września i za grudzień 2010 r., choć w tym przypadku istnieje pełna zbieżność między oznaczeniem w tej decyzji faktur VAT i Dokumentów Potwierdzających Odzysk, a numerami faktur z wyroku Sądu Rejonowego w Sosnowcu. Decyzja ta jest ostateczna i organ winien jedynie ustalić, czy jest również prawomocna. Stąd też zebrany w sprawie materiał dowodowy należy rozpatrywać w całości, łącznie, także co do ustalenia w zakresie "poświadczenia nieprawdy" w wystawionych fakturach. W tej mierze wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], a także decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] października 2019 r., [...] – tworzą spójną i logiczną całość. W okolicznościach niniejszej sprawy oczekiwanie na prawomocny wyrok w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w K., sygn. akt [...], byłoby uzasadnione, gdyby nie istniały inne dowody pozwalające na poczynienie ustaleń koniecznych do prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2010-2011. Sytuacja taka nie występuje jednak w odniesieniu do całego tego okresu, gdyż co do miesięcy od kwietnia do września i grudnia 2010 r. istnieją dokumenty, których nie można ignorować. Po dokonaniu badania we wskazanym wyżej zakresie konieczne może okazać się zawieszenie postępowania co do pozostałego okresu lub jego części. Podsumowując, Sąd w całości podzielił zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia art. 80 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Podkreślenia jednak wymaga, że aktualnie zebrane dowody pozwalają na poczynienie kategorycznych ustaleń co do określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za okres wynikający z tych dowodów, czyniąc bezpodstawnym zawieszenie postępowania administracyjnego na jego obecnym etapie. Z uwagi na powyższe skarga podlegała uwzględnieniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.