II FSK 1768/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku R.C.-W. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1712/09 w sprawie ze skargi R. C.-W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 sieprnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie określenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: oddalić wniosek o umorzenie postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. uwzględnił skargę R.C.-W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie określenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. i uchylając to postanowienie wypowiedział pogląd, że organy podatkowe były obowiązane zwrócić skarżącemu nienależnie uiszczony podatek i rozpatrzyć jego wniosek w tej sprawie we właściwym trybie, niezależnie od treści wniosku i wskazanej w nim podstawy prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyrok ten zaskarżył skargą kasacyjną, zarzucając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył zasadę skargowości, a wypowiadając się merytorycznie w sprawie zasadności zwrotu nadpłaty wykroczył poza granicę sprawy poddanej osądowi. Pismem procesowym z dnia 6 września 2011 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 45 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), z powodu jego bezprzedmiotowości. Wskazał w uzasadnieniu, że po wniesieniu skargi kasacyjnej organ podatkowy dokonał zwrotu nadpłaty w trybie art. 75 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – a więc bez wydania decyzji w sprawie nadpłaty – a następnie, w odpowiedzi na wniosek skarżącego o wydanie decyzji w sprawie nadpłaty, decyzją z dnia 11 stycznia 2011 r. postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem o określenie nadpłaty umorzył jako bezprzedmiotowe. Ponieważ organ podatkowy potwierdził istnienie nadpłaty i została ona zwrócona skarżącemu, postępowanie o stwierdzenie czy też zwrot nadpłaty jest już bezprzedmiotowe; w związku z powyższym bezprzedmiotowe stało się również postępowanie sądowe. Zarazem skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Umorzenie postępowania polega na przerwaniu i zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu. Przyczyną tego stanu rzeczy jest wystąpienie w toku tego postępowania zdarzeń, które uniemożliwiają jego zakończenie przez rozstrzygnięcie o istocie sprawy stanowiącej przesłankę wniesienia skargi (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. C.H.Beck 2011, Nb 1 do art. 161, s. 565). Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości możliwe jest zatem wtedy, gdy w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (op. cit., Nb 5, s. 566). Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej, zainicjowanej skargą wnioskującego o umorzenie postępowania, jest legalność (zgodność z prawem) rozstrzygnięcia organów podatkowych, polegającego na odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Przedmiotem tym nie jest więc samo stwierdzenie nadpłaty, ale określone zagadnienie proceduralne, którego rozstrzygnięcie może wprawdzie rzutować na możliwość stwierdzenia istnienia nadpłaty, a więc na możliwość rozstrzygnięcia merytorycznego, ale nie jest z nim tożsame. Do oceny podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną jako dysponenta tego środka zaskarżenia i zarazem strony kwestionującej zgodność z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez sąd administracyjny pierwszej instancji, należy decyzja, czy po faktycznym zwrocie nadpłaty skarżącemu celowe jest prowadzenie dalszego postępowania sądowoadministracyjnego w kolejnej instancji, dotyczącego – jak już wspomniano – tylko kwestii proceduralnej, związanej z inicjacją postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Nie można jednak podzielić zapatrywania skarżącego o bezprzedmiotowości postępowania kasacyjnego, skoro sprawa sądowoadministracyjna w postaci dopuszczalności wszczęcia określonego postępowania nie przestała istnieć, zwłaszcza wobec podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących wyjścia sądu poza granice rozpoznawanej sprawy i naruszenia zasady związania organu podatkowego treścią żądania strony. Dlatego też wobec stwierdzenia, że postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe i nie zachodzą warunki do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniosek skarżącego oddalił.