I C 1071/17

<p>Sygn. akt I C 1071/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:<br/>Przewodniczący: SSR Tadeusz Kotuk<br/>Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2018 r. w <span class="anon-block">G.</span> sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ł.</span> przeciwko <span class="anon-block">K. R. (1)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>I.  oddala powództwo;</p> <p>II.  zasądza od powoda <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ł.</span> na rzecz pozwanej <span class="anon-block">K. R. (1)</span> kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>III.  nakazuje ściągnąć od powoda <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ł.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 951,47 zł (dziewięćset pięćdziesiąt jeden złotych czterdzieści siedem groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.</p> <p>Sygn. akt I C 1071/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Stan faktyczny</strong> </p> <p> <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> jest podmiotem, który uzyskał klauzule wykonalności z przejściem uprawnień na swoją rzecz przeciwko dłużniczce <span class="anon-block">K. K. (1)</span> (poprzednio: <span class="anon-block">D.</span>), wynikające z prawomocnych nakazów zapłaty: z dnia 12 stycznia 2004 r. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (sygn. IV GNc 8844/03), z dnia 12 stycznia 2004 r. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (sygn. VI GNc 8843/03), z dnia 8 stycznia 2004 r. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (sygn. IV GNc 8831/03), z dnia 8 stycznia 2004 r. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (sygn. IV GNc 8831/03), z dnia 13 lutego 2004 r. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu (sygn. IV GNc 176/04). Łącznie są to wierzytelności na sumę 39.503,35 zł. Wierzyciel wszczął egzekucję tych należności, które jak dotąd nie doprowadziło się do zaspokojenia.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: nakazy zapłaty w postanowieniami w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 788)">art. 788 k.p.c.</a>, k. 9-17</em> </p> <p> <em> <!-- --> zajęcie, k. 19</em> </p> <p>Komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne wystawił wierzycielowi zaświadczenie o prawie wykonywania wszelkich praw i roszczeń dłużnika – <span class="anon-block">K. K. (1)</span> (poprzednio: <span class="anon-block">D.</span>).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: zaświadczenie, k. 20</em> </p> <p> <span class="anon-block">K. K. (1)</span> jest córką <span class="anon-block">J. R. (1)</span>, zmarłego z dniu 7 września 2012 r. Spadek po zmarłym nabyła w całości na podstawie testamentu <span class="anon-block">K. R. (1)</span> (postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 24 października 2012 r., sygn. VII Ns 2448/12).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: odpis aktu urodzenia, k. 18</em> </p> <p> <em> <!-- --> odpis postanowienia, k. 21</em> </p> <p> <span class="anon-block">K. K. (1)</span> otrzymywała od <span class="anon-block">J. R. (1)</span> darowizny pieniężne co miesiąc w kwotach po 1.000 zł w okresie od 2006 do początku 2011 roku. <span class="anon-block">J. R. (1)</span>, otrzymujący wówczas emeryturę skorzystał z możliwości dodatkowego zatrudnienia jako stróż po to, aby pomagać córce, której sytuacja finansowa pogorszyła się w związku z niekorzystnymi wynikami finansowymi spółki prowadzonej wspólnie z mężem i licznymi długami. Problemy te zaczęły się w około roku 2000 r. Firma nie odzyskała już równowagi finansowej. W roku 2005 lub 2006 r. <span class="anon-block">K. K.</span> rozwiodła się z mężem <span class="anon-block">A. D. (1)</span>. Później poślubiła <span class="anon-block">T. K.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: zeznania <span class="anon-block">K. K.</span>, k. 102v-103</em> </p> <p> <em> <!-- --> zeznania <span class="anon-block">T. K.</span>, k. 123-124</em> </p> <p> <em> <!-- --> zeznania <span class="anon-block">K. R. (1)</span>, k. 123v-124</em> </p> <p> <em> <!-- --> zeznania <span class="anon-block">A. D.</span>, k. 103</em> </p> <p>W tym czasie <span class="anon-block">J. R. (1)</span> pobierał świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w roku w ujęciu netto:</p> <p>2001 ok. 1.100 zł</p> <p>2002 ok. 1150 zł</p> <p>2003 ok. 1.250 zł</p> <p>2004 ok. 1.600 zł</p> <p>2005 ok. 1.690 zł</p> <p>2006 ok. 1.820 zł</p> <p>2007 ok. 1.860 zł</p> <p>2008 ok. 2.010 zł</p> <p>2009 ok. 2.100 zł</p> <p>2010 ok. 2.200 zł</p> <p>2011 ok. 2.437 zł</p> <p>W tym samym okresie zgłaszał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia (miesięcznie):</p> <p>2001 ok. 1.200 zł</p> <p>2002 ok. 1.200 zł</p> <p>2003 ok. 1.200 zł</p> <p>2004 ok. 1.400 zł</p> <p>2005 ok. 1.400 zł</p> <p>2006 ok. 1.300 zł</p> <p>2007 ok. 1.300 zł</p> <p>2008 ok. 1.400 zł</p> <p>2009 ok. 1.600 zł</p> <p>2010 ok. 1.300 zł</p> <p>2011 2568 zł (za jeden okres rozliczeniowy)</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: zaświadczenie ZUS, k. 62-64</em> </p> <p>W latach 2000-2012 <span class="anon-block">K. K. (1)</span> zgłaszała do opodatkowania dochód w kwotach:</p> <p>22.303 zł (2000)</p> <p>25.473,91 zł (2001)</p> <p>37.111,40 zł (2002)</p> <p>strata 53.590,17 zł (2003)</p> <p>9.931,45 zł oraz strata 265,05 zł (2004)</p> <p>20.232,12 zł (2005)</p> <p>18.609,25 zł + 716 zł (2006)</p> <p>24.716,76 zł + 1.560 zł (2007)</p> <p>27.779 zł + 360 zł (2008)</p> <p>25.235,90 zł (2009)</p> <p>3.739,76 zł + 4.180 zł + <span class="anon-block"> (...)</span>.10 zł (2010)</p> <p>13.099,05 zł (2011)</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: zaświadczenie US w <span class="anon-block">Z.</span>, k. 96</em> </p> <p> <em> <!-- --> zaświadczenie II US w <span class="anon-block">G.</span>, k. 94</em> </p> <p>Pozwana <span class="anon-block">K. R. (1)</span> w latach 2006-2012 otrzymywała emeryturę w ujęciu rocznym stanowiącą dochód:</p> <p>6.576,67 zł (2006),</p> <p>10.396,68 zł (2007),</p> <p>10.959,88 zł (2008),</p> <p>11.635,42 zł (2009),</p> <p>12.200 zł (2010),</p> <p>12.608,26 zł (2011),</p> <p>19.191,14 zł (2012).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: informacja II US w <span class="anon-block">G.</span>, k. 108</em> </p> <p>Wartość rynkowa wchodzącej w skład spadku po J. <span class="anon-block">R.</span> udziału w ½ części ułamkowej w we współwłasności nieruchomości lokalowej objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> wynosiła 94.550 zł (wg stanu z dnia 7 września 2012 r. i cen aktualnych).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: opinia biegłego <span class="anon-block">J. Ś.</span>, k. 137-179</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Ocena dowodów</strong> </p> <p>Linia obrony pozwanej sprowadzała się do twierdzenia, że <span class="anon-block">K. K.</span> otrzymała należny jej zachowek w postaci cyklicznych darowizn pieniężnych, udzielanych jej co miesiąc w latach 2000-2012 przez jej ojca J. <span class="anon-block">R.</span> w kwotach 1.000-1.500 zł. Zdaniem Sądu pozwana udowodniła te twierdzenia w sposób przekonujący, choć zdaniem Sądu należy odpowiednio zawęzić zakresowo dostatecznie udowodniony zakres tej linii obrony do okresu 2006-2011 i kwoty 1.000 zł miesięcznych darowizn.</p> <p>Obiektywne wskaźniki finansowe wynikające ze zgromadzonych przez Sąd informacji i zaświadczeń z urzędów skarbowych oraz <span class="anon-block"> Zakładu (...)</span> wskazują, że <span class="anon-block">J. R.</span> faktycznie w latach 2001-2011 dodatkowo pracował jako emeryt, a więc otrzymywał jednocześnie emeryturę i wynagrodzenie za pracę. Dane dotyczące emerytury jego żony (pozwanej) zostały uzyskane od roku 2006. Przyjmując więc z daleko posuniętej wstrzemięźliwości okres lat 2006-2011 (jako najbardziej zdatny do pozbawionych luk rzetelnych wyliczeń matematycznych) uzyskuje się wniosek, że <span class="anon-block">J. R.</span> i jego żona uzyskiwali wówczas łącznie dochód miesięczny <em> <!-- -->netto</em> w wysokości od ok. 3.120 zł (2006) do ok. 3.500 zł (2010). W tej sytuacji rzeczywiście nie ma żadnych powodów aby wątpić, że <span class="anon-block">J. R.</span> mógł co miesiąc darować córce około 1.000 zł, gdyż nie uszczuplałoby to dochodu pozwanej i jej męża w sposób wykluczający zaspokojenie normalnych potrzeb życiowych emerytów. Odejmując więc od tego dochodu pozwanej i jej męża 1.000 zł miesięcznie, otrzymujemy <em> <!-- -->per capita</em> od ok. 1.050 zł do 1.250 zł miesięcznie, wysokości dochodu typową dla gospodarstwa domowego emerytów na terenie kraju. <strong> <!-- -->Nawet więc z ostrożności przyjmując, że owe comiesięczne darowizny pieniężne dotyczą tylko lat od 2006 do początku 2011 – jako w największym stopniu udowodnione materiałem obiektywnym (nie pochodzącym tylko od zainteresowanych podmiotów) – wynosiły po 1.000 zł, trzymujemy sumę co najmniej 60.000 zł darowizn stanowiących zaspokojenie zachowku należnego pominiętej w testamencie córki J. <span class="anon-block">R.</span>. </strong> </p> <p>Jednocześnie z danych urzędowych wynika, że dochody <span class="anon-block">K. K.</span> w latach 2006-2011 nie były wysokie, średnio 25.000 zł rocznie, a więc około 2.080 zł miesięcznie, co przy uwzględnieniu wychowywania przez nią małoletnich dzieci z obiektywnego i moralnego punktu widzenia uzasadniało potrzebę wsparcia ze strony ojca w formie cyklicznych darowizn. To, że ojciec (J. <span class="anon-block">R.</span>) miał możliwość wsparcia finansowego córki wychowującej małoletnie wnuki i to rzeczywiście czynił, jawi się jako okoliczności, które trudno podważyć: jest to przejaw normalnych związków uczuciowych i rodzinnych. Nie ma w tym nic „sztucznego”, wątpliwego. Nie należy więc bez dostateczny dowodów przypuszczać, że owa linia obrony jest fałszywa. Taki wniosek nie wynika dosłownie z niczego, a więc przyjęcie go byłoby jawnym naruszeniem zasad oceny dowodów przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Wychodząc więc w powyższej analizie od danych obiektywnych (z urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) należy stwierdzić, że twierdzenia zawarte w zeznaniach świadków i pozwanej są wiarygodne. Jak wspomniano jednak wyżej, aby zachować maksymalny obiektywizm i pewność ustaleń, ograniczono uznany za udowodniony zakres linii obrony pozwanej do okresu, który daje się w pełni przeanalizować arytmetycznie i ograniczając darowizny do lat 2006-2011 i ok. 1.000 zł miesięcznie To ostatnie wynika z tego, że ów dodatkowy dochód z tytułu zatrudnienia J. <span class="anon-block">R.</span> w latach 2001-2011 oscylował poniżej 1.500 zł. Nie wydaje się prawdopodobnym, aby J. <span class="anon-block">R.</span> uszczuplał swoją emeryturę kosztem tych darowizn.</p> <p> <strong> <!-- -->Kwalifikacja prawna</strong> </p> <p>Z analizy wiarygodnego materiału dowodowego wynika, że w latach 2006-2011 uprawniona do zachowku <span class="anon-block">K. K.</span> otrzymała od ojca darowizny w łącznej sumie nie mniejszej niż 60.000 zł. Pozwana w odpowiedzi na pozew szacowała łączny zachowek przekazane <span class="anon-block">K. K.</span> na około 40.000 zł (k. 48), najwyraźniej jest to kwota niedoszacowana (pełnomocnik pozwanej z pewnością nie miała precyzyjnej wiedzy, którą uzyskał sąd z urzędów skarbowych i ZUS-u).</p> <p>Uprawnionymi do dziedziczenia ustawowego po J. <span class="anon-block">R.</span> byli: żona K. <span class="anon-block">R.</span> (pozwana), <span class="anon-block">K. K.</span> (córka), R. <span class="anon-block">R.</span> (syn).</p> <p>Wyliczony przez biegłego majątek spadkodawcy wynosił 94.550 zł. Do tego należy dodać (zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 994;art. 994 § 1)">art. 994 § 1 k.c.</a>) udowodnione przez pozwaną darowizny na rzecz zstępnej – <span class="anon-block">K. K.</span> – w kwocie 60.000 zł. Łącznie substrat zachowku wynosi więc 154.550 zł. Z powyższego wynika, że zachowek przysługujący <span class="anon-block">K. K.</span> wynosił 25.758,33 zł (154.550 / 3 / 2).</p> <p>Niewątpliwym jest, że zachowek może być spełniony na rzecz uprawnionego za życia spadkodawcy np. w formie darowizny, co wyraźnie przewiduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 2)">art. 991 § 2 k.c.</a> Darowizny pieniężne nie wymagają do swej ważności formy <em> <!-- -->ad solemnitatem</em>, jeżeli zostały spełnione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 890;art. 890 § 1;art. 890 § 1 zd. 2)">art. 890 § 1 zdanie drugie k.c.</a>).</p> <p>Z kolei brak pokwitowań darowizn w relacji rodzinnej nie wydaje się niczym odosobnionym. Kwestia braku zgłaszania darowizn organom podatkowym także nie podważa dokonanych ustaleń, tym bardziej, że w naszym społeczeństwie darowizny między osobami najbliższymi – zwolnione od wielu lat od podatku od spadków i darowizn – nie utrwaliły się jako wymagające kontaktu z administracją skarbową. Jeżeli z wiarygodnego materiału wynika, że zostały faktycznie dokonane, to brak deklaracji podatkowych nie może w sprawie o zachowek prowadzi do ustalenia, że nie miały miejsca. Byłoby to naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Nie były to też obowiązkowe świadczenia alimentacyjne, gdyż córka J. <span class="anon-block">R.</span> była już wówczas pełnoletnia i dawno zakończyła edukację.</p> <p>Ponieważ więc należny <span class="anon-block">K. K.</span> zachowek został spełniony na rzecz uprawnionej za życia spadkodawcy, roszczenie o zachowek przeciwko pozwanej <span class="anon-block">K. R.</span> nie powstało. K. <span class="anon-block">R.</span> również otrzymała przysługujący jej zachowek ramach majątku uzyskanego w wyniku powołania do dziedziczenia (suma spadku 94.550 zł).</p> <p>Nawet gdyby z daleko idącej ostrożności założyć, że owe darowizny pochodziły z majątku wspólnego J. <span class="anon-block">R.</span> i pozwanej, to przyjmując, że wkład J. <span class="anon-block">R.</span> wynosił połowę (30.000 zł), otrzymujemy te sam wynik niniejszego sporu, gdyż zachowek przysługujący <span class="anon-block">K. K.</span> również w takim ujęciu należy uznać za zaspokojony w całości za życia spadkodawcy (wówczas należałoby przyjąć substrat zachowku na poziomie 124550 zł, a zachowek przysługujący <span class="anon-block">K. K.</span> na poziomie – 20.758,33 zł).</p> <p>Z uwagi na fakt, że całość zachowku <span class="anon-block">K. K.</span> otrzymała już za życia spadkodawcy w formie darowizn od ojca, oznacza, że powód jako uprawniony z tytułu zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym wierzytelności dłużniczki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 887;art. 887 § 1)">art. 887 § 1 k.p.c.</a>) nie ma możliwości zrealizowania tej wierzytelności, gdyż roszczenie o zachowek nie istnieje w chwili wyrokowania.</p> <p>Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 2)">art. 991 § 2 k.c.</a> <em> <!-- -->a contrario</em> (<strong> <!-- -->punkt I</strong>. sentencji).</p> <p> <strong> <!-- -->Koszty</strong> </p> <p>O kosztach procesu orzeczono jak w <strong> <!-- -->punkcie II</strong>. sentencji na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> Na zasądzone od przegrywającego proces powoda na rzecz pozwanej koszty składa się: opłata za czynności radców prawnych w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).</p> <p>Pozostałymi kosztami sądowymi obciążono powoda jako w całości przegrywającego spór na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na koszty te składa się niezaliczkowana część wypłaconego biegłemu wynagrodzenia – tymczasowo ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni (951,47 zł) – <strong> <!-- -->punkt III</strong>. sentencji.</p> </div>