IX Ca 465/18
Sądy powszechne2018-11-08
Sygnatura
IX Ca 465/18
Data orzeczenia
2018-11-08
Rodzaj
DECISION
Sędziowie
Bożena Charukiewicz (PRESIDING_JUDGE)Dorota CiejekKrystyna Skiepko
Podstawa prawna
Streszczenie
Reguła interpretacyjna określona w art. 961 kc może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy nie nastąpiło powołanie jednej lub kilku osób do spadku jako ogółu praw i obowiązków spadkodawcy, lecz spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie jedynie poszczególne przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku.
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt IX Ca 465/18</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p>Dnia 8 listopada 2018 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="167"/>
<col width="431"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>SSO Bożena Charukiewicz (spr.)</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Sędziowie:</p>
</td>
<td>
<p>SO Krystyna Skiepko</p>
<p>SO Dorota Ciejek</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>prac. sądowy Izabela Ważyńska</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. w Olsztynie na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">R. W.</span>
</p>
<p>z udziałem <span class="anon-block">M. W.</span> - <span class="anon-block">M.</span>
</p>
<p>o stwierdzenie nabycia spadku</p>
<p>na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt X Ns 726/17,</p>
<p>p o s t a n a w i a:</p>
<p>I.
oddalić apelację;</p>
<p>II.
stwierdzić, że koszty postępowania apelacyjnego wnioskodawca i uczestniczka ponoszą każdy w zakresie związanym ze swoim udziałem w sprawie.</p>
<p>Krystyna Skiepko Bożena Charukiewicz Dorota Ciejek
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt IX Ca 465/18</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Wnioskodawca <span class="anon-block">R. W.</span> wniósł o stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">U. W.</span>, zmarłej 19 czerwca 2012 r. w <span class="anon-block">G.</span>, nabył w całości jej mąż <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span> na podstawie testamentu notarialnego z dnia 6 września 2000 r. oraz, że spadek po <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span>, zmarłym 25 kwietnia 2016 r. w <span class="anon-block">G.</span>, w całości nabył jego syn <span class="anon-block">R. W.</span> na podstawie testamentu notarialnego z dnia 6 września 2000 r.</p>
<p>W uzasadnieniu podał, że spadkodawczyni <span class="anon-block">U. W.</span> w chwili śmierci pozostawała w związku małżeńskim z <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span>. Z tego małżeństwa posiadała dwójkę dzieci – córkę <span class="anon-block">M. W.</span> i syna <span class="anon-block">R. W.</span>. Spadkodawczyni pozostawiła testament sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 6 września 2000 r. nr rep. <span class="anon-block">(...)</span>, w którym do całości spadku powołała swojego męża <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span>. Spadkodawca <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> pozostawił po sobie testament w formie aktu notarialnego z dnia 6 września 2000 r., nr rep. <span class="anon-block">(...)</span>. Zgodnie z wolą spadkodawcy jedynym jego spadkobiercą jest syn <span class="anon-block">R. W.</span>. Wnioskodawca wskazał, że zapis § 2 testamentu dotyczy syna spadkodawcy i wyczerpuje cały spadek, obejmujący działkę gruntu o nr <span class="anon-block">(...)</span> o pow. 2066 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, położoną w <span class="anon-block">G.</span>, gminie <span class="anon-block">P.</span>, zabudowaną domem mieszkalnym, garażem i budynkiem gospodarczym. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art.961 k.c.</a> wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą spadkodawcy.</p>
<p>Uczestniczka <span class="anon-block">U. W.</span> nie zajęła stanowiska w sprawie.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">U. W.</span> zmarłej w dniu 19 czerwca 2012r. w <span class="anon-block">G.</span> ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">G.</span> gmina <span class="anon-block">P.</span> na podstawie testamentu notarialnego z 6 września 2000r. nabył mąż <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> (syn <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">K.</span>) w całości. Stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> zmarłym w dniu 25 kwietnia 2016r. w <span class="anon-block">G.</span> ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">G.</span> gmina <span class="anon-block">P.</span> na podstawie ustawy nabyły dzieci <span class="anon-block">R. W.</span> (syn <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">U. I.</span>) i <span class="anon-block">M. W.</span> - <span class="anon-block">M.</span> (córka <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">U. I.</span>) po 1/2 części spadku każdy z nich. Orzekł, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie.</p>
<p>Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">U. W.</span> <span class="anon-block">urodzona (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, zmarła 19 czerwca 2012 r. w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>W chwili śmierci była mężatką. Jej mężem był <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span>. Z tego związku posiadała dwójkę dzieci- córkę <span class="anon-block">M. W.</span>, <span class="anon-block">urodzoną (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> i syna <span class="anon-block">R. W.</span> <span class="anon-block">urodzonego (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">urodzony (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> zmarł w dniu 25 kwietnia 2016 r. w <span class="anon-block">G.</span>. W chwili śmierci był wdowcem.</p>
<p>
<span class="anon-block">U. W.</span> pozostawiła po sobie testament sporządzony w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">O.</span> w dniu 6 września 2000 r. za nr rep.<span class="anon-block">(...)</span>. W § 1 testamentu spadkodawczyni, oświadczyła, że do całości spadku powołuje męża <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span>, syna <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, zamieszkałego w <span class="anon-block">G.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>. W § 2 oświadczyła, że jej wolą jest, aby syn <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">E. W. (1)</span> otrzymał na wyłączną własność w wyniku działu spadku, działkę gruntu o numerze ew. <span class="anon-block">(...)</span>pow. 2066 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, położoną w <span class="anon-block">G.</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, zabudowaną domem mieszkalnym, garażem i budynkiem gospodarczym.</p>
<p>
<span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span> pozostawił po sobie testament sporządzony w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">O.</span> w dniu 6 września 2000 r. za nr rep. <span class="anon-block">(...)</span>W § 1 testamentu spadkodawca oświadczył, że do całości spadku powołuje żonę <span class="anon-block">U. W.</span>, córkę <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, zamieszkałą w <span class="anon-block">G.</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>. W § 2 oświadczył, że jego wolą jest, aby syn <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">E. W. (1)</span> otrzymał na wyłączną własność w wyniku działu spadku, działkę gruntu o numerze ew. <span class="anon-block">(...)</span> pow. 2066 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, położoną w <span class="anon-block">G.</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, zabudowaną domem mieszkalnym, garażem i budynkiem gospodarczym.</p>
<p>W ocenie Sądu Rejonowego wniosek był zasadny. Wobec faktu, że <span class="anon-block">U. W.</span> pozostawiła testament, następuje dziedziczenie testamentowe. Z treści testamentu notarialnego sporządzonego w dnu 6 września 2000 r. wynika, iż do całości spadku powołuje swojego męża <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span>. Z kolei po <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> dziedziczą jego dzieci <span class="anon-block">R. W.</span> i córka <span class="anon-block">M. W.</span>- <span class="anon-block">M.</span> – każdy po ½ części, bowiem <span class="anon-block">U. W.</span> nie dożyła otwarcia spadku, zmarła 19 czerwca 2012 r. a więc przed mężem <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span>. <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span> nie powołał innych spadkobierców testamentowych. Następuje więc dziedziczenie ustawowe. Sąd Rejonowy zwrócił również uwagę na § 2 testamentu, w którym spadkodawca oświadczył, że jego wolą jest, aby syn <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">E. W. (1)</span> otrzymał na wyłączną własność w wyniku działu spadku, działkę gruntu o numerze ew.<span class="anon-block">(...)</span> pow. 2066 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>, położoną w <span class="anon-block">G.</span>, gmina <span class="anon-block">P.</span>, zabudowaną domem mieszkalnym, garażem i budynkiem gospodarczym. Analogiczne sformułowanie znajdowało się w testamencie <span class="anon-block">U. W.</span>. Literalne brzmienie tego zapisu nie pozwala na stwierdzenie, iż było to powołanie do spadku lub też zapis testamentowy. Z treści tego zapisu wynika, iż była to wola spadkodawcy, aby wymieniony otrzymał działkę w wyniku działu spadku, a nie w wyniku dziedziczenia testamentowego. Zapis taki nie był ani przypadkowy, ani umieszczony wskutek pomyłki. Testamenty zostały sporządzone profesjonalnie, przez uprawniony do tego podmiot. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520 § 2)">§ 2</a> spadkodawca wskazał jak jego zdaniem dział spadku powinien być przeprowadzony, komu fizycznie powinna przypaść działka. Była to wskazówka dla dokonujących działu spadku, jak należy wyjść ze współwłasności. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a>
</p>
<p>Powyższe postanowienie w całości zaskarżył apelacją wnioskodawca zarzucając:</p>
<p>1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:</p>
<p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 959)">art. 959 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 968;art. 968 § 1)">art. 968 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 1;art. 948 § 2)">art. 948 § 1,2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art. 961 k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wnioskodawca nie został powołany do spadku ani też nie został na jego rzecz ustanowiony zapis w testamentach notarialnych rodziców, podczas gdy stosując prawidłową wykładnię in faworem testamenti biorąc pod uwagę treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948 § 2)">§ 2</a> testamentów i fakt, iż wolą obojga rodziców było, aby ich syn otrzymał oznaczoną nieruchomość, która wyczerpywała cały spadek po ojcu i matce w chwili testowania, należało uznać, iż wnioskodawca został powołany do spadku po zmarłej matce i ojcu jako jedyny spadkobierca;</p>
<p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 968;art. 968 § 1)">art. 968 § 1 k.c.</a> poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, iż jedynie literalne wskazanie zobowiązania spadkobiercy do określonego świadczenia majątkowego na rzecz określonej osoby w testamencie jest zapisem, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu zgodna z poglądami doktryny i judykatury w tym względzie wyraża się w tym, iż prawna skuteczność ustanowienia zapisu nie jest uzależniona od imiennego zobowiązania konkretnego spadkobiercy bądź spadkobierców, konieczne natomiast jest wskazanie przedmiotu zapisu i zapisobiercy, co oba testamenty zawierają w § 2, co jednoznacznie prowadzi do wniosku, iż § 2 testamentów jest co najmniej zapisem na rzecz wnioskodawcy;</p>
<p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948)">art. 948 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż testament sporządzony w formie aktu notarialnego i testament holograficzny podlegają innym regułom interpretacyjnym, przyznając w tym względzie testamentowi notarialnemu odmienną rangę i w związku z tym konieczność i prymat stosowania wykładni językowej, podczas gdy wskazane nie wynika z przepisów ustawy, która nie różnicuje testamentów w zależności od formy ich sporządzenia z rozróżnieniem sposobu ich interpretacji, wskazany przepis odnosi się do wszystkich testamentów, które mogą podlegać wykładni niezależnie od formy ich sporządzenia;</p>
<p>d) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948)">art. 948 k.c.</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie wykładni testamentu sprzecznie z najpełniejszym urzeczywistnieniem woli spadkodawcy i nadanie testamentowi nierozsądnej treści uznając, iż § 2 testamentów stanowi jedynie wskazówkę przy dziale spadku, który wobec dokonanej interpretacji testamentów przez sąd I instancji w ogóle nie miałby miejsca, co więcej taka sugestia nie miałaby mocy prawnej;</p>
<p>e) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art. 961 k.c.</a> poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu w sytuacji, gdy w sprawie powstanie wątpliwości czy wnioskodawca winien być traktowany jako spadkobierca czy zapisobierca, wobec tego, iż zapis na jego rzecz wyczerpywał cały spadek na dzień testowania obu spadkodawców.</p>
<p>Wskazując na powyższe zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">U. W.</span> na podstawie testamentu notarialnego z dnia 6 września 2000 r. w całości nabył syn <span class="anon-block">R. W.</span> oraz, że spadek po <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span> na podstawie testamentu notarialnego z 6 września 2000 r. w całości nabył syn <span class="anon-block">R. W.</span>.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Apelacja nie jest zasadna.</p>
<p>Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną tych ustaleń dokonaną przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie.</p>
<p>Trafnie przyjął Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie oboje spadkodawcy określili porządek dziedziczenia po sobie w testamentach notarialnych, w których do całości spadku powołali siebie wzajemnie. Jedynie fakt, że w chwili otwarcia spadku po <span class="anon-block">E.</span> <span class="anon-block">W.</span> powołana do dziedziczenia na podstawie testamentu <span class="anon-block">U. W.</span> nie żyła, spowodował nabycie spadku na podstawie ustawy przez syna spadkodawcy <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">E. W. (1)</span> i córkę spadkodawcy <span class="anon-block">M. W.</span>- <span class="anon-block">M.</span> stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1;art. 926 § 2)">art. 926 § 1 i 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 927;art. 927 § 1)">art. 927 § 1 k.c.</a>, po ½ części spadku każde z nich.</p>
<p>Za prawidłową należy uznać wykładnię treści obu testamentów przedstawioną szczegółowo przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.</p>
<p>Treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948)">art. 948 k.c.</a> wskazuje, że testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli natomiast testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.</p>
<p>Podkreślić należy, że wykładnia testamentu przeprowadzona według reguł wykładni subiektywno-indywidualnej, przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 1)">art. 948 § 1 k.c.</a>, zakłada dążenie do jak najwierniejszego odtworzenia woli testatora i obliguje do przyjęcia takiej wykładni, która pozwoli utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść. Sąd powinien więc dążyć do ustalenia rzeczywistej woli testatora i czynić to z uwzględnieniem wszelkich okoliczności, które mogą być w tym pomocne. Dlatego w niniejszej sprawie istotnymi okolicznościami było także, że testamenty są testamentami notarialnymi oraz, że małżonkowie wspólnie udali się do notariusza celem oświadczenia swojej woli.</p>
<p>Spadkodawcy <span class="anon-block">U. W.</span> i <span class="anon-block">E.</span>
<span class="anon-block">W.</span> bez żadnych wątpliwości powołali siebie nawzajem do spadku jako do ogółu praw i obowiązków. Paragraf 1 testamentów małżonków <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">U. W.</span> jest jednoznaczny. Natomiast co do paragrafu 2 Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że nie można uznać go za zapis, a wnioskodawcę za zapisobiercę. Podkreślić należy, iż wykładnia testamentu powinna służyć ustaleniu treści oświadczenia woli testatora ucieleśnionego w testamencie. Z tego względu dopuszczalne jest uwzględnianie – przy ustalaniu rzeczywistej woli testatora – także okoliczności w stosunku do testamentu zewnętrznych, jeżeli tylko mogą się okazać przy tym pomocne (wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2016 r., IV CSK 825/15,; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19 maja 2016 r., I ACa 146/16).</p>
<p>W sprawie niniejszej istotną okolicznością jest fakt wspólnego udania się małżonków do notariusza i sporządzenie obu testamentów w formie aktu notarialnego, a zatem nadanie im jak najbardziej fachowego brzmienia i zapewnienie w ten sposób większej pewności co do wykładni woli spadkodawców. Notariusz jest profesjonalistą, potrafi sporządzić zapis w testamencie w taki sposób, aby nie było co do tego żadnych wątpliwości. Zna instytucję polecenia, która również mogła mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Ale mimo to w testamencie zostało zawarte postanowienie o woli spadkodawców aby dopiero w dziale spadku wnioskodawca otrzymał oznaczoną działkę gruntu.</p>
<p>Gdyby rzeczywiście wolą spadkodawców było uczynienie wnioskodawcy zapisobiercą i to działki, która zdaniem wnioskodawcy miałaby wyczerpywać prawie cały spadek, niecelowym byłoby w ogóle powoływanie każdego z małżonków na spadkobiercę i paragraf 1 byłby zbędny. Przecież małżonkowie mieli świadomość, co wchodzi w skład spadku i uczynienie wnioskodawcy zapisobiercą działki opisanej w testamencie powodowałoby, że wola spadkodawców nie zostałaby zrealizowana. A ich wolą było aby każdy z małżonków mieszkał do swojej śmierci na nieruchomości, której on jest właścicielem, a nie syn. I po to zostały sporządzone dwa testamenty o takiej samej treści, aby zabezpieczyć prawa małżonków, zapewnić każdemu z nich prawo nieograniczonego dysponowania majątkiem spadkowym, w tym przedmiotową nieruchomością jako jej właściciele. I dlatego w testamencie wyrazili życzenie aby dopiero po śmierci ich obojga, gdyż dopiero wtedy dochodziło do dziedziczenia ustawowego, w dziale spadku wnioskodawca otrzymał przedmiotową działkę. W tym spornym postanowieniu testamentowym spadkodawcy nie zobowiązują spadkobiercy do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz wnioskodawcy. Wolę spadkodawców wyrażoną w testamentach z 6 września 2000r. należy traktować wyłącznie jako wskazówkę, co do podziału spadku, niewiążącą jednak bezwzględnie w trakcie dokonywania działu. Spadkobiercy, w zakresie działu spadku, są związani wolą zmarłego jedynie moralnie, a nie prawnie i tylko od nich zależy, czy woli tej się podporządkują. Gdyby spadkodawcy w niniejszej sprawie chcieli dokonać ściśle określonego przysporzenia na rzecz wnioskodawcy zrealizowaliby swój zamiar dokonując nie budzącego wątpliwości zapisu na jego rzecz, mając na uwadze formę notarialną sporządzonych testamentów. I dlatego Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że kwestionowane zapisy obu testamentów nie były zapisami na rzecz wnioskodawcy.</p>
<p>Wskazane wyżej okoliczności stanowiły już podstawę do oddalenia apelacji wnioskodawcy. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego należy odnieść się także do zarzutu naruszenia przez Sąd Rejonowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art. 961 k.c.</a> Zdaniem Sądu II instancji jest on nietrafny.</p>
<p>Stosownie do tego przepisu jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.</p>
<p>Przepis powyższy ma zastosowanie to tak zwanych testamentów zapisowych, gdy rozrządzenie spadkodawcy w testamencie przyjęło formę przeznaczenia określonej osobie poszczególnych przedmiotów majątkowych. Wówczas osoba ta dziedziczy cały spadek jako spadkobierca testamentowy o ile przedmioty te wyczerpują cały spadek, albo spadek dziedziczą spadkobiercy ustawowi, którzy są zobowiązani do wykonania zapisu, o ile przedmioty przeznaczone w testamencie dla danej osoby nie wyczerpują prawie całego spadku.</p>
<p>Podkreślić należy, że reguła interpretacyjna rozporządzenia testatora określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art. 961 k.c.</a> może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy nie nastąpiło powołanie jednej lub kilku osób do spadku jako ogółu praw i obowiązków spadkodawcy, lecz spadkodawca, jak wskazano wyżej, przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie jedynie poszczególne przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2017 r., I CSK 4/17, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1988 r., I CKU 35/98 i 29 listopada 1977r., III CRN 291/77).</p>
<p>W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że w obu testamentach z 6 września 2000r. małżonków <span class="anon-block">U.</span> i <span class="anon-block">E. W. (2)</span> nastąpiło powołanie spadkobiercy do spadku jako ogółu praw i obowiązków. W obu testamentach spadkodawcy powołali współmałżonka do całości spadku. Skoro doszło do powołania wskazanej osoby do spadku, tym samym wykluczone jest zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 961)">art. 961 k.c.</a>
</p>
<p>W konsekwencji należało przyjąć, iż rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe a podnoszone w apelacji zarzuty są niezasadne.</p>
<p>Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł, jak w postanowieniu.</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> uznając, że w sprawie nie występują podstawy do odstąpienia od zasady orzekania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym.</p>
<p>Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystyna Skiepko
</p>
</div>