V P 372/18

<p>Sygn. akt VP 372/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>9 listopada 2018 roku</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Rejonowy / Okręgowy w Rybniku</span> V Wydział</p> <p>Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSR Wiesław Jakubiec</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sędziowie</span> </p> <p>Ławnicy:</p> <p>Protokolant: starszy protokolant sądowy Izabela Niedobecka-Kępa</p> <p>przy udziale ./.</p> <p>po rozpoznaniu 9 listopada 2018 roku w Rybniku</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Spółce (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o deputat węglowy</p> <p>1.  oddala powództwo,</p> <p>2.  odstępuje od obciążania powódki kosztami postępowania.</p> <p>Sygn. akt V P 372/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie (odwołaniu) powódka <span class="anon-block">M. S.</span> wniosła o zasądzenie na jej rzecz od <span class="anon-block"> Spółki (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> kwoty 10 000 zł tytułem świadczenia rekompensacyjnego z tytułu utraconego węgla wskazując w uzasadnieniu, że zmuszono ją do podpisania wypowiedzenia pozbawiającego ją prawo do deputatu.</p> <p>W odpowiedzi na ww. pozwy strona pozwana wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wskazując, że powódka nie jest „osobą uprawnioną” w rozumieniu ustawy z dnia 12.10.2017 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla (Dz. U. z 2017, poz. 1971).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p>Powódka była pracownikiem <span class="anon-block">(...)</span>. 28.11.2014 r. powódka podpisała wypowiedzenie zmieniające. W kwietniu 2016 r. przeszła na zasiłek dla bezrobotnych, a od lutego 2017 r. na świadczenie przedemerytalne. Powódka do kwietnia 2016 r. otrzymywała deputat węglowy.</p> <p>W wyniku porozumienia z dnia 20.12.2004 r. pomiędzy <span class="anon-block"> Zarządem (...) SA</span>, a organizacjami związkowymi emeryci i renciści, a także osoby przebywające na świadczeniu przedemerytalnym miały prawo bezpłatnego deputatu węglowego (załącznik nr 14 Porozumienia). Uchwałą nr 875/2014 z dnia 19.09.2014 r. <span class="anon-block"> Zarząd (...) S.A.</span> wypowiedział postanowienia ww. Porozumienia wyniku czego z dniem 1.01.2015 r. nastąpiła likwidacja prawa do tego świadczenia w stosunku do ww. osób.</p> <p>Dowód : przesłuchanie powódki k. 33 tył, wypowiedzenie zmieniające, decyzja z 24.02.2017 r., załącznik nr 14, uchwała nr 875/2014</p> <p>Decyzją z dnia 28.03.2018 r. nr 5/N/NP./<span class="anon-block"> (...)</span>/AS/013<span class="anon-block"> (...)</span> strona pozwana odmówiła powódce wypłaty świadczenia z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla wskazując w uzasadnieniu, że powódka nie była osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy.</p> <p>Dowód: decyzja z dnia 28.03.2018 r. k. 4</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci przesłuchania powódki i ww. dokumentów które wzajemnie się uzupełniają tworząc spójny i wyrazisty obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy, który co do zasady nie był sporny między stronami.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powódka żądała zasądzenia od strony pozwanej świadczenia rekompensacyjnego w wysokości 10 000 zł powołując się na przepisy ustawy z dnia 12.10.2017 r. o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla (Dz. U. z 2017, poz. 1971).</p> <p>Świadczenie rekompensacyjne przysługuje osobie uprawnionej w wysokości 10 000 zł (art. 3 w zw. z art. 4 ww. ustawy).</p> <p>Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy „osobą uprawnioną” do przedmiotowego świadczenia jest:</p> <p>a) emeryt i rencista mający ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zwanej dalej „rentą”, i pobierających to świadczenie, uprawnionych w trakcie pobierania świadczenia z tytułu emerytury lub renty do bezpłatnego węgla na podstawie postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień lub innych regulacji obowiązujących w przedsiębiorstwie górniczym, które utraciły moc obowiązującą przed dniem wejścia w życie ustawy, na skutek zawartych porozumień lub dokonanych wypowiedzeń,</p> <p>b) wdowy, wdowcy i sieroty mających ustalone prawo do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w lit. a.</p> <p>Ustawa z dnia 12.10.2017 r. jest ustawą specjalną i nie jest możliwe- wbrew sugestią powódki- rozszerzająca interpretacja jej przepisów. Powódka nie spełnia warunków ustawy- nie jest osobą uprawioną do otrzymania świadczenia rekompensacyjnego. Powódka do chwili obecnej nie przeszła na emeryturę i nie rozpoczęła pobierania tego świadczenia , a zatem nie była emerytką uprawnioną do bezpłatnego węgla <em> <!-- -->na podstawie postanowień układów zbiorowych pracy, porozumień lub innych regulacji obowiązujących w przedsiębiorstwie górniczym, </em>które to uprawnienie następnie utraciłyby dopiero moc obowiązującą<em> <!-- -->.</em> Już bowiem od 1.01.2015 r. w <span class="anon-block"> (...) SA</span> (do której należały <span class="anon-block"> KWK (...)</span> i <span class="anon-block"> KWK (...)</span>) nastąpiła likwidacja prawa do deputatu węglowego dla emerytów i rencistów na podstawie Uchwały Zarząd <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 19.09.2014 r. wypowiadającej postanowienia Porozumienia z dnia 20.12.2004 r. dające wcześniej takie prawo emerytom i rencistą. Powódka ma świadomość powyższego ale uważa, że została skrzywdzona zapisami ustawy. Okoliczność, że w momencie likwidacji deputatu węglowego powódka była pracownikiem kopalni który otrzymywał deputat węglowy i była następnie uprawnioną do przejścia na świadczenie przedemerytalne, nie oznacza, że należy ją uznawać za „emeryta” w rozumieniu ww. ustawy. Z uzasadnienia projektu przedmiotowej ustawy oraz z wypowiedzi medialnych posłów oraz ministra właściwego do spraw gospodarki wynika, że ustawodawca miał świadomość, że ustawa nie obejmie wszystkich grup osób, które utraciły w przeszłości prawo do deputatów węglowych. Ustawodawca ograniczył to świadczenie tylko do emerytów, rencistów i wdów, wdowców, sierot mających ustalone prawo do renty rodzinnej po ww. osobach. Nie ma zatem powodów aby stosować w niniejszej sprawie wykładnię systemową i celowościową w wyniku której miałaby zostać objęta regulacją ustawy, gdyż wykładania językowa i historyczna przepisów ustawy jest precyzyjna, jasna i zrozumiała - powódka nie spełnia ustawowych kryteriów „osoby uprawnionej”, gdyż ustawodawca nie chciał objąć tej grupy osób tą regulacją. Istotny jest również fakt, iż zgodnie z art. 6 ww. ustawy rekompensaty są finansowane z dotacji celowej przyznanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, a zatem świadczenie rekompensacyjne nie wynika z jakiegoś wcześniejszego stosunku zobowiązaniowego istniejącego pomiędzy powódką a stroną pozwaną, nie jest wypłacane z prywatnych środków finansowych strony pozwanej (spółka ta jest jedynie podmiotem odpowiedzialnym za wypłatę świadczenia realizowanego z budżetu Państwa). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie ww. przepisów, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.</p> <p>Strona pozwana wygrała postępowanie i należy jej się zwrot kosztów procesu, jednak zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.</p> <p>Odstępując od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego Sąd miał na okoliczności sprawy- uzasadnione przekonanie powódki o słuszności dochodzonego roszczenia.</p> <p>Zastosowanie przez sąd <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego <em> <!-- -->(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r. II CZ 223/73)</em>. O tym, czy w konkretnej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony wypadek" w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> decyduje m.in. sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą sprawę. Jeżeli prowadzi ona proces w sposób nielojalny, np. przez usiłowanie wprowadzenia sądu w błąd, albo celowo dąży do przewleczenia procesu lub zwiększenia jego kosztów, to taka strona nie zasługuje na potraktowanie jej w uprzywilejowany sposób i na zwolnienie od zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi <em> <!-- -->(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r. II CZ 210/73).</em> </p> <p>Powódka wnosząc pozew (odwołanie), nie będąc reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika, pozostawała w subiektywnym przekonaniu o tym, że jako osoba która w momencie likwidacji prawa miała wypłacany nadal deputat węglowy i której obiecano przy przejściu na świadczenie przedemerytalne zachowanie uprawnienia do deputatu węglowego (tak „jak emerytom”) nadal to prawo posiada i z tego tytułu należy jej się świadczenie rekompensacyjne. W momencie wnoszenia pozwu nie było analiz prawnych ani orzeczeń które interpretowałyby przepisy ustawy, a termin do wniesienia pozwu był terminem zawitym. Udział pełnomocnika pozwanego ograniczył się z kolei tylko do złożenia standardowej (według wcześniej przygotowanego wzoru) odpowiedzi na pozew i wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik pozwanego nie był obecny na rozprawie w dniu 9.11.2018 r. Za zasadnością wniosków powódki o nieobciążanie jej kosztami postępowania przemawia również jej trudna sytuacja materialna, którą opisała podczas rozprawy 9.11.2018 r.</p> <p>Mając na względzie powyższe Sąd uznał, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.</a> <em> <!-- -->(Dz.U. z 2016 r. poz. 623) </em>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a>, iż w sprawie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania powódki kosztami postępowania (pkt 2 sentencji).</p> </div>