I ACa 141/18
Sądy powszechne2018-11-14
Sygnatura
I ACa 141/18
Data orzeczenia
2018-11-14
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Bogdan WysockiJacek NowickiJan Futro (PRESIDING_JUDGE)
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt I ACa 141/18</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 14 listopada 2018 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<p>Przewodniczący: SSA Jan Futro (spr.)</p>
<p>Sędziowie: SA Bogdan Wysocki</p>
<p>SA Jacek Nowicki</p>
<p>Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Gadomska</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. w Poznaniu</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">L. O.</span>
</p>
<p>przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>na skutek apelacji powoda</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2017 r.</p>
<p>sygn. akt XII C 1380/16</p>
<p>oddala apelację.</p>
<p>Jacek Nowicki Jan Futro Bogdan Wysocki
</p>
<p>I A Ca 141/18</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powód <span class="anon-block">L. O.</span> pozwem z dnia 25 lipca 2016 roku (data prezentaty Sądu Okręgowego w Poznaniu 27 lipca 2016 roku) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 100.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia wyroku do dnia zapłaty i kosztami procesu.</p>
<p>Wskazał, że kwoty tej domaga się tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie jego dóbr osobistych w trakcie pobytu w <span class="anon-block">(...)</span>w okresie od 29 czerwca 2016 roku do 25 lipca 2016 roku.</p>
<p>W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż w <span class="anon-block">(...)</span>
<br/>w <span class="anon-block">P.</span> do pracy na oddziale dla więźniów niebezpiecznych kierowani są niekompetentni i nie mający odpowiednich uprawnień funkcjonariusze Służby <span class="anon-block">(...)</span>Z uwagi na to funkcjonariusze ci nie potrafią wykonywać najprostszych czynności przy więźniach niebezpiecznych, takich jak zakładanie kajdanek na ręce i nogi połączonych łańcuchem przez specjalne otwory w drzwiach celi. Nadto braki w swoim wyszkoleniu nadrabiają agresją i nadgorliwością, wyłamując przy ww. czynnościach nadgarstki i palce, czy też zdzierając skórę z rąk. Z kolei ci podający jemu posiłki nie mieli odpowiednich badań Sanepidu.</p>
<p>Nadto w ocenie powoda funkcjonariusze Służby <span class="anon-block">(...)</span>również całkowicie bezzasadnie dokonywali po kilka lub kilkanaście razy na dobę przeszukania jego osoby, z uwagi na co zmuszony był on się rozebrać do naga w asyście kilku osób. Takie zachowanie ze strony funkcjonariuszy uważa za niewłaściwe, gdyż pomieszczenie, w którym przebywał było stale monitorowane.</p>
<p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 28 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo a orzekając o kosztach postępowania odstąpił od obciążania nimi powoda.</p>
<p>Jako podstawy rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał następujące ustalenia.</p>
<p>Powód <span class="anon-block">L. O.</span> na przestrzeni lat przebywał w <span class="anon-block">(...)</span> <br/>w <span class="anon-block">P.</span> kilkanaście razy, mi. in w pawilonie <span class="anon-block">(...)</span>, na oddziale <span class="anon-block">(...)</span> w okresie od 29 czerwca 2016 roku do 26 września 2016 roku. Powód należał do tzw. więźniów niebezpiecznych, stwarzających zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu.</p>
<p>W trakcie pobytu w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">L. O.</span> korzystał <br/>z możliwości spaceru, odmawiając skorzystania z niniejszego przywileju jedynie sporadycznie.</p>
<p>W okresie od dnia 29 czerwca 2016 roku do dnia 25 lipca 2016 roku na oddziale <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, na którym przebywał <span class="anon-block">L. O.</span>, służbę pełnili funkcjonariusze,którzy ukończyli szkołę oficerską lub podoficerską, w tym również szkołę chorążych. Nadto zdecydowana większość funkcjonariuszy służby więziennej (za wyjątkiem 3 spośród 20) ukończyła kurs oddziałowych albo konwojowania. Funkcjonariusze <span class="anon-block">S. R.</span>, M. <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">K. D.</span> nie byli w okresie objętym pozwem zatrudnieni w jednostce pozwanego na stanowisku oddziałowego stąd zapisy par.2 ust.4 instrukcji nr <span class="anon-block">(...)</span>Dyrektora <span class="anon-block">(...)</span> więziennej z dnia 13.8.2010 r. nie miały zastosowania do tych osób. Funkcjonariusze ci jednak przeszli przeszkolenie zawodowe tj. szkołę</p>
<p>1</p>
<p>podoficerską, która przygotowuje do pracy na oddziale mieszkalnym w tym także na oddziale z osadzonymi tzw. niebezpiecznymi, ale oni nigdy nie pełnili służby na w/w oddziale samodzielnie bowiem na każdej zmianie był obecny zawsz funkcjonariusz posiadający stanowisko oddziałowego.</p>
<p>
<span class="anon-block">L. O.</span> podczas indywidualnych rozmów z wychowawcą, jak <br/>i przeprowadzanych wizytacji cel mieszkalnych, nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń <br/>w odniesieniu do braku kwalifikacji funkcjonariuszy pracujących na oddziale dla tzw. więźniów niebezpiecznych.</p>
<p>W dniu 25 lipca 2016 roku <span class="anon-block">L. O.</span> złożył skargę dotyczącą braku kwalifikacji i predyspozycji funkcjonariuszy skierowanych do pracy z osadzonym niebezpiecznymi w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło zasadności przedstawionych zarzutów. Dyrektor <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> stwierdził, iż wszyscy funkcjonariusze pełniący służbę na oddziale, na którym przebywał <span class="anon-block">L. O.</span>, byli doświadczeni, odpowiednio przeszkoleni i przygotowani zawodowo do pracy z tą kategorią osadzonych.</p>
<p>Powyższe wyniki postępowania wyjaśniającego Dyrektora <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> zostały podtrzymane przez Okręgowy Inspektorat Służby <span class="anon-block">(...)</span>do którego wpłynęła skarga <span class="anon-block">L. O.</span> z dnia 28 sierpnia 2016 roku na decyzję Dyrektora <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">P.</span> wydaną w związku ze skargą z dnia 25 lipca 2016 roku. Zastępca Dyrektora Okręgowej Służby <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> wskazał, iż przeprowadzone w sprawie czynności wyjaśniające nie dały podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego niewłaściwego załatwienia przez Dyrektora <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> skargi <span class="anon-block">L. O.</span>.</p>
<p>Niezależnie od powyższego <span class="anon-block">L. O.</span> w dniu 25 lipca 2016 roku złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, wskazując, iż funkcjonariusze Służby <span class="anon-block">(...)</span>zatrudnieni w <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">P.</span> na oddziale tzw. więźniów niebezpiecznych nie posiadają odpowiednich kwalifikacji, co wiąże się z tym, że nie potrafią oni wykonywać najprostszych czynność, zaś braki w wyszkoleniu nadrabiają agresją i nadgorliwością. Podjęte przez organy śledcze czynności nie potwierdziły jednak możliwości popełnienia przestępstwa przez ww. funkcjonariuszy, co skutkowało wydaniem przez Prokuraturę Rejonową <span class="anon-block">P.</span> w <span class="anon-block">P.</span> w dniu 29 sierpnia 2016 roku postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 231;art. 231 § 1)">art. 231 § 1 k.k.</a> wobec stwierdzenia braków znamion czynu zabronionego związanego z przekroczeniem uprawnień przez funkcjonariuszy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">P.</span>. Sąd Rejonowy postanowieniem z 15.12.2016 r. utrzymał w mocy powyższe wymienione postanowienie Prokuratury. Postanowieniem z 19.12.2016r. Prokuratura Rejonowa <span class="anon-block">P.</span> w <span class="anon-block">P.</span> umorzyła śledztwo w sprawie przekroczenia w dniu 4 lipca 2016r. w <span class="anon-block">P.</span> uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków służbowych przez ustalonych funkcjonariuszy <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, poprzez pięciokrotne dokonanie przeszukania osoby i celi osadzonego <span class="anon-block">L. O.</span> co miało działać na szkodę jego interesu prywatnego tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 231;art. 231 § 1)">art. 231 par. 1 k.k.</a> – wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.</p>
<p>Funkcjonariusze podający posiłki powodowi tj. <span class="anon-block">J. J.</span>, <span class="anon-block">M. B.</span>, <span class="anon-block">M. G.</span>, <span class="anon-block">P. K.</span>, <span class="anon-block">R. S.</span>, <span class="anon-block">P. A.</span>, <span class="anon-block">Ł. H.</span>, <span class="anon-block">A. K.</span>, <span class="anon-block">P. K.</span>, m. <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">B. B.</span>, <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">Ł. R.</span>, M. <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">S. W.</span>,</p>
<p>2</p>
<p>
<span class="anon-block">B. S.</span>, <span class="anon-block">S. R.</span> w okresie objętym pozwem i aktualnie są zdrowi, żadna z tych osób nie jest zarażona ani nie jest nosicielem żadnych chorób zakaźnych. Stąd nie było żadnej możliwości zarażenia powoda jakąkolwiek chorobą zakaźną w czasie podawania jemu posiłków</p>
<p>Nie ma natomiast podstaw do ustalenia, że funkcjonariusze zachowywali się w stosunku do powoda w sposób agresywny, nadgorliwy czy niewłaściwym nakładaniu kajdanek na ręce i nogi powoda. Za niewiarygodne także Sąd uznał twierdzenia powoda jakoby funkcjonariusze służby więziennej nękali <span class="anon-block">L. O.</span>, w tym bez powodu, kilkanaście razy dziennie dokonywali przeszukań jego celi, w związku z czym musiał się on każdorazowo rozbierać do naga.</p>
<p>W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa. Powód nie wykazał by naruszone zostały jego dobra osobiste a tam, gdzie do tego dochodziło były to działania uprawnione mające odpowiednie podstawy prawne.</p>
<p>W szczególności wskazał, że zgodnie z treścią obowiązujących przepisów prawa zachowanie skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu podlega stałemu monitorowaniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 88 c;art. 88 c § 1)">art. 88 c § 1 k.k.w.</a>). Szczegółowy sposób organizacji ochrony jednostek organizacyjnych Służby <span class="anon-block">(...)</span> oraz sposób postępowania z osobami osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych określa m.in. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 2003 r. i późniejsze 2016 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (Dz. U. z dnia 4 listopada 2016 r.). Z kolei zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 116;art. 116 § 2)">art. 116 § 2 k.k.w.</a>, w wypadkach uzasadnionych względami porządku lub bezpieczeństwa, skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych względów kontroli podlegają również cele i inne pomieszczenia, w których skazany przebywa, znajdujące się w nich przedmioty, a także przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez niego innej osobie. Nadto w odniesieniu do więźniów tzw. niebezpiecznych, przebywających w areszcie śledczym, cele mieszkalne są częściej kontrolowane, zaś skazanych poddaje się kontroli osobistej przy każdym wyjścia i powrocie do celi (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 212 b;art. 212 b § 1;art. 212 b § 1 pkt. 2)">art. 212b § 1 pkt 2)</a> i 5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">k.k.w.</a>). Wskazał, że kontrolę celi i innych pomieszczeń przeprowadza się podczas nieobecności skazanych, zaś kontrola osobista polega na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu odzieży, bielizny i obuwia, a także przedmiotów posiadanych przez skazanego. Oględziny ciała oraz sprawdzenie odzieży i obuwia przeprowadza się w pomieszczeniu, podczas nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej płci i dokonywane są za pośrednictwem osoby tej samej płci (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 116;art. 116 § 2;art. 116 § 3)">art. 116 § 2 i § 3 k.k.w.</a>). Tak też odbywało się to w przypadku powoda i w żaden sposób nie wykazał on, aby było odmiennie. Jak Sąd przytaczał w opisie stanu faktycznego, Prokuratura Rejonowa <span class="anon-block">P.</span> postanowieniem z 19.12.2016 r. umorzyła śledztwo, co do przekroczenia przez funkcjonariuszy w dniu 4.7.16 r. uprawnień przez pięciokrotne przeszukanie celi i osoby powoda.</p>
<p>W celu zapobieżenia ucieczce osoby pozbawionej wolności, a także w celu zapobieżenia objawom agresji lub autoagresji tej osoby, funkcjonariusze Służby Więziennej mogli również używać względem powoda prewencyjnych środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek. Kwestię tę reguluje m.in. ustawa z dnia 24 maja 2013 roku o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, która systemowo wskazuje uprawnienia wszystkich</p>
<p>3</p>
<p>podmiotów w zakresie użycia i wykorzystania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, w tym również funkcjonariusz Służby Więziennej. Akt prawny na jaki powołuje się powód określając go jako rozporządzenie Dyrektora Generalnego Służby <span class="anon-block">(...)</span> nr <span class="anon-block">(...)</span>jest wewnętrzną instrukcją, która nie stanowi źródła prawa.</p>
<p>Ponadto Sąd wskazał, że w czasie objętym pozwem nie obowiązywały przepisy dotyczące kontroli stanu zdrowia osób podających więźniom jedzenie. Tym niemniej pozwany wykazał w toku procesu, że funkcjonariusze podający w tym czasie powodowi posiłki byli zdrowi i nie byli nosicielami ani nie byli chorzy na żadną chorobę zakaźną, którą mogliby zarazić powoda i złożył stosowną wymienioną w stanie faktycznym dokumentację. Nadto Sąd Okręgowy wskazał, że zadośćuczynienie przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 par. 1 k.c.</a> może przysługiwać tylko w razie naruszenia, a nie zagrożenia dobra osobistego, a w niniejszej sprawie absolutnie nie zostało wykazane nawet aby doszło do jakiegokolwiek zagrożenia dobra osobistego powoda w postaci narażenia na zakażenie chorobą.</p>
<p>Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Okręgowy powołał przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> wskazując, że powód nie posiada żadnych własnych środków pieniężnych, którymi może swobodnie dysponować, jak również dochodów i innych źródeł utrzymania. Nadto powód nie posiada również żadnego majątku, zaś ciąży na nim zobowiązanie alimentacyjne na dziecko w kwocie 400 złotych miesięcznie. W zakresie kosztów sądowych przywołał</p>
<p>przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 4)">art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>.</p>
<p>Od wyroku tego zaskarżając go w całości apelację wniósł powód domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa.</p>
<p>W uzasadnieniu apelacji przytoczył ponownie twierdzenia zawarte w pozwie. Nadto zarzucił, że Sąd swoimi ustaleniami nie objął całego jego pobytu w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> od 8 marca 2011 r. a w szczególności nie ustalił personaliów funkcjonariuszy, którzy wówczas pełnili służbę na oddziale dla więźniów niebezpiecznych. Przesłuchał też wybiórczo funkcjonariuszy, którzy pełnili tam służbę. Funkcjonariusze <span class="anon-block">S. R.</span>, M. <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">T. G.</span> nie mieli ukończonego „kursu oddziałowego”. Pozostali świadkowie nie mieli wymaganego 3-letniegodoświadczenia w pracy na stanowisku oddziałowego. Wbrew ustaleniom Sądu nie popełnił on przestępstw z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->S ą d Apelacyjny zwa ż y ł , co nast ę puje:</strong>
</p>
<p>Apelacja okazała się niezasadna.</p>
<p>Przede wszystkim wskazać należy, że powód w pozwie wskazywał, iż zarzut niekompetencji i braku uprawnień funkcjonariuszy a w konsekwencji naruszeń jego dóbr osobistych dotyczy okresu 29 czerwca 2016 roku do 25 lipca 2016 roku. Nie było zatem podstaw do badania zdarzeń mających mieć miejsce w innych okresach pobytu powoda w Areszcie. Stawiając natomiast zarzut wybiórczego przesłuchania funkcjonariuszy powód nie wskazuje, których wnioskowanych przez powoda funkcjonariuszy nie przesłuchano.</p>
<p>Sąd też nie dokonał ustalenia – niezależnie od braku jego wagi dla rozstrzygnięcia - że powód dokonał przestępstw z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych. Sąd jedynie wskazał, że zgodnie z klasyfikacją nadaną powodowi w dniu 27 listopada 2009 roku,</p>
<p>4</p>
<p>w związku z popełnieniem przez niego przestępstwa z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych <span class="anon-block"> (...)</span> i pozbawienia wolności innych osób, został on osadzony na oddziale typu zamkniętego, w warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwa aresztu (tzw. oddział dla niebezpiecznych), którym w <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> jest oddział <span class="anon-block">(...)</span>. Tego ostatniego faktu powód nie kwestionuje.</p>
<p>Żaden zatem z zarzutów mogących być zakwalifikowanym do zarzutów naruszenia prawa procesowego nie może być uznany za trafny a tym bardziej mający wpływ na rozstrzygnięcie.</p>
<p>Przechodząc do materialnoprawnych podstaw rozstrzygania wskazać należy, że w sprawie, w której roszczenie oparte jest na zarzucie naruszenia dóbr osobistych, w pierwszej kolejności Sąd ocenia, czy doszło do naruszenia określonych dóbr osobistych powoda. Jest to bowiem pierwsza konieczna przesłanka odpowiedzialności pozwanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a>. Powód zatem powinien wskazać jakie jego dobro osobiste zostało naruszone, a ocenie Sądu podlega, czy dobro to jest dobrem osobistym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> oraz czy rzeczywiście zostało naruszone przez określone działanie lub zaniechanie pozwanego. Dopiero w razie pozytywnego przesądzenia tych kwestii, konieczne jest podjęcie dalszych badań, w tym bezprawności działania, objętej domniemaniem prawnym, które powinien obalić pozwany.</p>
<p>Katalog dóbr osobistych wskazanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> jest otwarty, a zatem nie tylko dobra w nim wymienione podlegają ochronie, lecz także wszystkie inne wskazane w ustawach szczególnych oraz wynikające z praw człowieka i obywatela określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji RP</a> i w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19930610284" title="Konwencja z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 - Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ()">Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności</a> (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. dalej także: Konwencja), gdyż zachowanie pozwanego nie może być kwalifikowane jako przejaw nieludzkiego lub poniżającego traktowania osoby pozbawionej wolności. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że o tym, czy w konkretnym wypadku można mówić o naruszeniu dobra osobistego decydują okoliczności sprawy oraz kryteria obiektywne, a nie odczucia subiektywne osoby żądającej ochrony prawnej. Miernikiem tej oceny jest przede wszystkim stanowisko tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu, zaś wzorców, które powinny stanowić docelowy punkt odniesienia dokonywanej oceny, dostarczają zapatrywania rozsądnie i uczciwie myślących ludzi, a w dalszej kolejności poglądy moralne osób kompetentnych w tym zakresie i cieszących się niekwestionowanym autorytetem (porównaj między innymi stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyrokach z dnia 25 kwietnia 1989 r. I CR 143/89, z dnia 7 listopada 2000 r. I CKN 1149/98 i z dnia 4 kwietnia 2001 r. III CKN 323/00).</p>
<p>Odnosząc się zatem do zarzutów apelacji trzeba stwierdzić, że dobra takie jak godność, nietykalność cielesna wolność od narażenie w warunkach pozbawienie wolności zakażenia, niewątpliwie należą do dóbr osobistych człowieka i jakkolwiek doznają ograniczeń w wypadku obywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym, to jednak tylko w zakresie określonym w przepisach regulujących wykonywanie tej kary, a zatem podlegają ochronie w wypadku przekroczenia tych granic.</p>
<p>Zarzuty powoda muszą być zatem oceniane przy uwzględnieniu zarówno ogólnych zasad określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> i przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> dotyczących tych dóbr, jak i przepisów odnoszących się do zasad wykonywania kary pozbawienia wolności, a więc w</p>
<p> 5</p>
<p>szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 40;art. 40;art. 40 ust. 4)">art. 40 i art. 40 ust. 4 Konstytucji</a>, art. 3 Konwencji oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 4)">art. 4 k.k.w.</a> i – jak słusznie na to wskazał Sąd Okręgowy - w konkretach niniejszej sprawy<em>
<!-- -->, </em>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 88 c;art. 88 c § 1;art. 88 c § 116;art. 88 c § 2;art. 88 c § 3;art. 212 b;art. 212 b § 1;art. 212 b § 1 pkt. 2)">art. 88 c § 1, 116 § 2 i 3, art. 212b § 1 pkt 2)</a> i 5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">k.k.w<em>
<!-- -->.</em>
</a> regulujących konkretne zasady obowiązujące przy wykonywaniu kary pozbawienia wolności.</p>
<p>W świetle tych przepisów skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny, nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu.</p>
<p>Powód nie wykazał by te ostatnie naruszenia dóbr osobistych wystąpiły a ograniczenia jego swobód i wolności przekraczały zakres wynikający z wskazanych przez Sąd Okręgowy przepisów.</p>
<p>Okoliczność, natomiast, czy funkcjonariusze mieli formalne kwalifikacje do pełnionych funkcji sama przez się nie ma znaczenia dla oceny czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.</p>
<p>Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w wyroku.</p>
<p>Orzekanie o kosztach postępowania apelacyjnego było zbędne, skoro pozwany, który sprawę wygrał zastępowany przez radcę prawnego roszczenia o ich zwrot nie zgłosił i nie pozostały nieuiszczone koszty sądowe podlegające ściągnięciu.</p>
<p>Jacek Nowicki Jan Futro Bogdan Wysocki
</p>
<p>6</p>
</div>