I ACa 558/18

<p>Sygn. akt I ACa 558/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 15 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="164"/> <col width="22"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Jarosław Marek Kamiński (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Krzysztof Chojnowski</p> <p>SSA Elżbieta Kuczyńska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>Łukasz Patejuk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. w Białymstoku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">C. S.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zadośćuczynienie</strong> </p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce</p> <p>z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt I C 1170/17</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->nie obciąża powodów kosztami procesu w instancji odwoławczej. </strong> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 558/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">C. S.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> wnieśli o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> na rzecz każdego z nich kwoty po 75.100 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, w związku ze śmiercią ich syna <span class="anon-block">R. S.</span> w wyniku zdarzenia drogowego z dnia 13.06.2006r., wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 lipca 2017r. do dnia zapłaty.</p> <p>W uzasadnieniu podali min., że w 2007r. zawarli z pozwanym ugodę pozasądową, która dotyczyła roszczenia odszkodowawczego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> i nie obejmowała swoim zakresem roszczenia o zadośćuczynienie w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 kc.</a> </p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut rzeczy ugodzonej. Nie kwestionując swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia, wskazał, że zawarł z powodami ugodę cywilnoprawną, w której strony ustaliły, iż łączna suma świadczeń w związku ze szkodą z dnia <span class="anon-block">(...)</span> odpowiada kwocie 54.583,79 zł, przyjmując jednocześnie 50% przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody. W ugodzie powodowie złożyli oświadczenia, iż podpisują ją dobrowolnie, działając bez przymusu, w warunkach pełnej swobody podejmowania decyzji, rozumiejąc sens, cel i istotę zawartej ugody, a ugodzona kwota wyczerpuje ich wszelkie roszczenia związane ze szkodą z dnia <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Sąd Okręgowy w Ostrołęce wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r. oddalił powództwa i zasądził od każdego z powodów na rzecz pozwanego kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Z ustaleń tego Sądu wynika, że dnia <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">J. K. (1)</span>, kierując ciągnikiem URSUS C-360, w miejscowości <span class="anon-block">L.</span> nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że ciągnął dwa wozy typu <span class="anon-block"> (...)</span> z niezabezpieczonym ładunkiem siana, przewożąc na pierwszym z nich pasażerów <span class="anon-block">J. K. (2)</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>, w wyniku czego ten ostatni spadł z pojazdu i upadając pod koła wozu doznał ciężkich obrażeń ciała w postaci: rozległego urazu czaszko-mózgowego z pęknięciem podstawy czaszki, rozległymi uszkodzeniami struktur mózgowych oraz urazu klatki piersiowej, skutkujących zgonem na miejscu zdarzenia. W chwili zdarzenia zmarły <span class="anon-block">R. S.</span> miał 0,7 promila alkoholu we krwi.</p> <p>Sprawca zdarzenia wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II K 323/06, został uznany za winnego popełnienia czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 177;art. 177 § 2)">art. 177 § 2 k.k.</a> i skazany na karę dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonywania na okres próby 4 lat oraz karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych.</p> <p>Posiadacz pojazdu <span class="anon-block">J. K. (1)</span> posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>.</p> <p>Decyzją z dnia 26 stycznia 2007 r. pozwany przyznał powodom odszkodowanie, na które złożyły się: koszty pogrzebu w kwocie 9.644,15 zł pomniejszone o kwotę wypłaconego zasiłku pogrzebowego w wysokości 5.060,36 zł, odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w kwocie po 15.000 zł, tj. łączną kwotę 34.583,79 zł. Została ona pomniejszona o 50 % przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody. Ostatecznie, na podstawie w/w decyzji, powodowie otrzymali od pozwanego kwotę 17.291,90 zł.</p> <p>W wyniku odwołania powodów, w dniu 9 maja 2007r. strony zawarły ugodę cywilnoprawną. W ugodzie tej wprost oświadczyły, że jej przedmiotem jest kwota świadczenia należna powodom w związku ze zdarzeniem z dnia 13.06.2006r. Wysokość należnego z tego tytułu świadczenia strony ustaliły na kwotę 54.583,79 zł (§ 2 ust 1 ugody). Ponadto uzgodniły, że kwotę tę pomniejszają o 50% tytułem przyczynienia się poszkodowanego (syna powodów), przyjmując ostatecznie, że świadczenie należne powodom wynosi 27.291,90 zł (§ 2 ugody). Przywołując decyzję z dnia 26.01.2007 r., na podstawie której wypłacono powodom kwotę 17.291,90 zł ustaliły, że do wypłaty pozostaje świadczenie w wysokości 10.000 zł (§ 2 ust 2 ugody) oraz, że kwota ta zostanie niezwłocznie wypłacona powodom, nie później niż w terminie 14 dni od dnia podpisania ugody (§ 2 ust 3 ugody).</p> <p>Powodowie oświadczyli ponadto, że ugodzona kwota wyczerpuje ich wszelkie roszczenia związane ze szkodą nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 13.06.2006 r. (§ 3 ust 2 ugody). Świadczenie ustalone w ugodzie zostało spełnione przez pozwanego.</p> <p>Pomimo tego, pismem z dnia 12.05.2017 r. powodowie wezwali pozwanego do wypłaty zadośćuczynienia za ból i cierpienie po utracie osoby bliskiej w kwocie po 250.000 zł każdy z nich oraz przyjęcia pełnej odpowiedzialności za przedmiotową szkodę w zakresie roszczenia o zadośćuczynienie.</p> <p>W odpowiedzi, decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. pozwany uznał w/w roszczenia za nieuzasadnione i odmówił ich wypłaty. W uzasadnieniu powołał się na treść ugody z dnia 09.05.2007 r., wyczerpującej wszelkie roszczenia powodów związane ze szkodą.</p> <p>Przechodząc do oceny żądania pozwu Sąd Okręgowy, stwierdził, że powodowie, jako podstawę prawną swojego roszczenia wskazali przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> Ich argumentacja sprowadzała się przy do wykazania, że w dacie zawarcia ugody z pozwanym, co miało miejsce w dniu 9 maja 2007 r., nie było możliwe wystąpienie z roszczeniem o zadośćuczynienie. Podnieśli, że możliwość taka powstała w wyniku stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10. Przywołując jej treść powodowie wywiedli, że skoro więź rodzinna, rozumiana, jako silna więź emocjonalna pomiędzy członkami rodziny jest dobrem osobistym podlegającym ochronie przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 k.c</a>, to takie rozwiązanie pozwala na objęcie obowiązkiem naprawienia szkody niemajątkowej także szkód powstałych w następstwie naruszenia deliktem tego dobra osobistego, które miało miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed nowelizacją przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446)">art. 446 k.c.</a> </p> <p>Dalej, Sąd wskazał, że fakt zawarcia ugody przez strony nie stanowił przedmiotu sporu w sprawie. Powodowie nie kwestionowali też wypłaty świadczenia na ich rzecz, jakie zostało w niej ugodzone, a także, iż została ona zawarta w ich imieniu przez <span class="anon-block"> firmę (...) SA</span> we <span class="anon-block">W.</span>, należycie umocowaną m.in. do zawarcia ugody na podstawie pełnomocnictwa z dnia 28.06.2006 r. udzielonego przez powodów. W ramach tego pełnomocnictwa, w dniu 9 maja 2007r. została zawarta ugoda cywilnoprawna ze skutkami wynikającymi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 917)">art. 917 k.c.</a> </p> <p>Sąd podkreślił, że ugoda pozasądowa, jak każda umowa, kształtuje prawa i obowiązki stron. Charakter prawny ugody nakazuje przyjąć, że nie jest ona czynnością abstrakcyjną, co jednoznacznie wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 917)">art. 917 k.c.</a> Ugoda jest umową, która umożliwia likwidowanie konfliktów na drodze kompromisu bez konieczności odwoływania się i angażowania osób trzecich. Uzasadnieniem dla zawarcia ugody może być niepewność stron w zakresie ich sytuacji prawnej, która oceniana jest w kategoriach subiektywnych. Istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego regulowanego przez strony. Podstawą ugody musi więc być zawsze łączący strony stosunek prawny. W orzecznictwie podkreśla się trwałość postanowień ugody, ich niewzruszalność, wskazując, że ugoda nie może być czynnością iluzoryczną. Skoro tak, to jej zawarcie nie może być obojętne dla oceny roszczeń, z jakimi strona występuje w procesie sądowym w ramach tego samego stosunku prawnego, który objęty był ugodą.</p> <p>W sprawie niniejszej dotyczył on zdarzenia z dnia 13.06.2006 r., wskutek którego śmierć poniósł syn powodów. Z tego tytułu w 2006 r. wystąpili oni do pozwanego ubezpieczyciela z roszczeniem odszkodowawczym, w tym o odszkodowanie uregulowane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> W zasadniczej części to właśnie roszczenie objęte było postępowaniem likwidacyjnym, jakie toczyło się z udziałem stron i zakończyło się wydaniem przez pozwanego decyzji w dniu 26.01.2007 r. o przyznaniu powodom kwoty 17.291,90 zł, przy jednoczesnym przyjęciu 50% stopnia przyczynienia się poszkodowanego (syna powodów) do powstania szkody, czego powodowie nie kwestionowali.</p> <p>Nie budziło wątpliwości Sądu, że w postępowaniu tym powodowie nie występowali z roszczeniem o zadośćuczynienie za doznane krzywdy psychiczne i fizyczne. Jednakże, w wyniku odwołania powodów od decyzji z dnia 26.01.2007 r., po przeprowadzeniu negocjacji pozwanego i powodów (reprezentowanych przez <span class="anon-block"> firmę (...)</span>) w dniu 09.05.2007 r. doszło do zawarcia ugody. Jej przedmiot został jednoznacznie i wyczerpująco określony, na co wskazuje analiza treści postanowienia zawartego w § 1 ust 1 ugody. Wprost wskazuje on na „kwotę świadczenia” należnego powodom w związku ze zdarzeniem z dnia 13.06.2006r. (szkoda zarejestrowana pod nr <span class="anon-block"> (...)</span>). Zindywidualizowanie świadczenia przy użyciu słowa „kwota” zawęża je do świadczenia majątkowego, do którego należy również odszkodowanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a>, czy zadośćuczynienie przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a>, po nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego z dnia 03.08.2008 r.</a> Zdaniem Sądu, nic nie wskazuje na to, że tak określone świadczenie dotyczyło wyłącznie odszkodowania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a>, objętego pierwotnym zgłoszeniem roszczeń przez powodów, inicjującym postępowanie likwidacyjne. Treść ugody wskazuje bowiem na zamiar stron i cel jej zawarcia - zakończenie postępowania likwidacyjnego w związku ze szkodą wymienioną w ugodzie (§ 2 ust 1 w zw z § 1 ust 1 ugody) i niezwłoczne wypłacenie powodom świadczenia należnego im z tego tytułu.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, w treści ugody nie ma zapisów świadczących o jej ograniczeniu do odszkodowania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> Z faktu, że postępowanie likwidacyjne dotyczyło roszczenia z tego właśnie tytułu nie da się wyprowadzić wniosków, że finalnie strony ugodziły się tylko, co do świadczenia o odszkodowanie. Nie bez znaczenia był przy tym zapis § 3 ust 2 ugody, który zawiera jednoznaczne stanowisko powodów w przedmiocie satysfakcji z jej zawarcia, sprowadzającej się do wyczerpującego zaspokojenia ich wszelkich roszczeń, związanych ze szkodą z dnia 13.06.2006 r. Dotyczy to nie tylko roszczeń już istniejących i zgłoszonych przez powodów w postępowaniu likwidacyjnym nr, <span class="anon-block"> (...)</span>, ale wszelkich innych roszczeń, jakie mogą powstać w przyszłości. Inne rozumowanie § 3 ust 2 ugody prowadziłoby do wypaczenia jej istoty, do której należy rezygnacja przez stronę z części swoich żądań, a ustępstwa wzajemne stron należy pojmować bardzo szeroko i subiektywnie. Przez ustępstwa te trzeba rozumieć jakiekolwiek umniejszenie uprawnień własnych strony lub zwiększenie uprawnień drugiej strony stosunku prawnego, czy też jakąkolwiek rezygnację z pierwotnie zajmowanego przez stronę stanowiska. Rodzaj i zakres wzajemnych ustępstw może być różny i obiektywnie rzecz biorąc nie muszą one być jednakowo ważne. Przez ugodę strony czynią sobie wzajemnie ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność, co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo, by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Ustępstwa nie muszą być jednakowo ważne i nie muszą być także ekwiwalentne Celem ugody jest jednak zawsze uregulowanie - w sposób kompleksowy - roszczeń wynikających z konkretnego stosunku prawnego. Dotyczy to również ugody zawartej przez strony w dniu 09.05.2007 r.</p> <p>Wątpliwości, co do przedmiotu ugody nie nasuwają również jej postanowienia dotyczące wysokości świadczenia, ustalonego ostatecznie na sumę 54.583,79 zł i sposobu jej rozliczenia. Postanowienia ugody w tym zakresie są jasne i precyzyjne (§ 2 ugody). W wyniku dokonanych wyliczeń do wypłaty na rzecz powodów pozostała kwota 10.000 zł, którą otrzymali. To wszystko potwierdza, że w dacie zawarcia ugody zamiarem stron było definitywne zakończenie sporu powstałego na tle roszczeń związanych ze zdarzeniem z dnia 13.06.2006 r.</p> <p>Sąd Okręgowy nie podzielił też stanowiska powodów, że w dacie zawarcia ugody nie mieli oni możliwości dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie.</p> <p>W tym kontekście przytoczył wypowiedzi orzecznictwa, z których wynika, że jeszcze na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> - tj. przed nowelizacją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446)">art. 446 k.c.</a> ustawą z dnia z 30 maja 2008 r. o zmianie m.in. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks cywilny</a> (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731), polegającą na dodaniu do tego przepisu § 4 z dniem 3 sierpnia 2008 r. - formułowano tezy o ochronie tak doniosłych dóbr osobistych, jak prawo do życia w rodzinie, prawa do życia w związku małżeńskim, posiadania obojga rodziców, czy życia w pełnej rodzinie, w której mąż matki jest ojcem jej dzieci. Uchwała Sądu Najwyższego z 22 października 2010 r., III CZP 76/10 jedynie wyjaśniła wątpliwości, jakie jeszcze istniały w tym względzie, przesądzając, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Nie sposób jednak uznać, że uchwała ta otworzyła drogę do sądu osobom uprawnionym do żądania zadośćuczynienia, gdyż dochodzenie tego roszczenia przed jej wydaniem nie było możliwe.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w postępowaniu likwidacyjnym, jakie toczyło się z wniosku powodów w 2006 r., mogli oni zgłosić także roszczenie o zadośćuczynienie w związku ze zdarzeniem z dnia 13.06.2006 r., objętym odpowiedzialnością odszkodowawczą pozwanego. Nie uczynili tego, doprowadzając do zakończenia postępowania likwidacyjnego wskutek zawarcia ugody i wypłaty umówionego w niej świadczenia. Wykonanie zaś ugody spowodowało wygaśnięcie stosunku prawnego, powstałego na tle szkody z dnia 13.06.2006r., a więc również w zakresie roszczenia o zadośćuczynienie.</p> <p>Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Prowadziło to do jego oddalenia, o czym orzekł w pkt I.1 i II.1. wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> </p> <p>Powyższy wyrok powodowie zaskarżyli w całości apelacją, zarzucając mu:</p> <p>1. uwzględnienie zarzutu powagi rzeczy ugodzonej, w sytuacji, gdy:</p> <p>a) powodowie w dniu 9 maja 2007 r. zawarli z pozwanym ugodę pozasądową nieobejmującą swym zakresem roszczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 k.c.</a> związanych ze śmiercią osoby najbliższej,</p> <p>b) powodowie w treści ugody oświadczyli, iż zawarta ugoda wyczerpuje ich wszelkie roszczenia związane ze szkodą nr <span class="anon-block"> (...)</span>, w ramach której zgłoszone były wyłącznie roszczenia z tytułu jednorazowego odszkodowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> </p> <p>c) powodowie nie mogli zrzec się w ramach zawartej ugody pozasądowej roszczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych związanych ze śmiercią osoby najbliższej, bowiem w dacie jej zawarcia roszczenia te im nie przysługiwały.</p> <p>2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez wyprowadzenie wniosków sprzecznych z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i zasadami współżycia społecznego, iż powodowie zawierając ugodę pozasądową i oświadczając, iż zrzekają się wszelkich roszczeń związanych ze szkodą nr <span class="anon-block"> (...)</span>, zrzekli się również roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 k.c.</a> związanych ze śmiercią osoby najbliższej, w sytuacji, gdy ww. postępowanie likwidacyjne obejmowało wyłącznie roszczenie z tytułu jednorazowego odszkodowania, stąd powodowie nie mogli zrzec się innych roszczeń, w szczególności roszczenia z tytułu zadośćuczynienia, które nie przysługiwało im w dacie zawarcia ugody.</p> <p>3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 917)">art. 917 k.c.</a> poprzez wadliwe przyjęcie, iż zawarta przez powodów ugoda pozasądowa obejmuje swym zakresem roszczenia z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych związanych ze śmiercią osoby najbliższej, w sytuacji, gdy z treści samej ugody wynika jednoznacznie, iż powodowie zawierając przedmiotową ugodę złożyli swe oświadczenia w zakresie roszczeń zgłoszonych w postępowaniu likwidacyjnym, a więc jednorazowego odszkodowania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a> </p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż pozwany ugodą pozasądową z dnia 9 maja 2007r. objął swym zakresem również roszczenia z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych związanych ze śmiercią osoby najbliższej, w sytuacji, gdy w dacie zawarcia ww. ugody roszczenia te nie przysługiwały powodom, nie były przedmiotem postępowania likwidacyjnego, zaś pozwany nadużywa swego prawa, podnosząc zarzut powagi rzeczy ugodzonej.</p> <p>Wskazując na powyższe, wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, alternatywnie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwoty po 75.100 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 lipca 2017r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji i zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania apelacyjnego; ewentualnie odstąpienie od obciążania powodów kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja powodów nie znajduje uzasadnienia.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz poczynioną na ich podstawie ocenę, że w dacie zawarcia ugody pozasądowej zamiarem stron było definitywne zakończenie sporu powstałego na tle skutków zdarzenia z dnia 13.06.2006 r., w którym tragicznie zginął syn powodów, a przedmiotem tej ugody były wszystkie roszczenia wynikające z tego stosunku prawnego.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, na wstępie wymaga rozważenia przede wszystkim kwestia, czy w dacie zawarcia ugody powodom przysługiwało roszczenie z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na skutek tragicznej śmierci osoby najbliższej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>). Skarżący twierdzili bowiem, że nie mogli zrzec się w ugodzie roszczenia z tytułu zadośćuczynienia, ponieważ w tej dacie im ono nie przysługiwało.</p> <p>W tym kontekście należy podkreślić, że momentem miarodajnym dla oceny tego, czy powodom przysługuje roszczenie z wymienionego tytułu jest stan prawny, jaki obowiązywał w okresie, w którym zdarzył się wypadek stanowiący źródło powstania między stronami stosunku zobowiązaniowego o charakterze odszkodowawczym, a więc stan aktualny na dzień 13.06.2006 r. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że o tym, czy z konkretnego stosunku obligacyjnego wynika dla wierzyciela zindywidualizowane roszczenie decyduje wola ustawodawcy wyrażona w ustawie, a nie praktyka orzecznicza sądów; aczkolwiek w procesie stosowania prawa zdarza się, że niejasna, czy nieprecyzyjna norma prawna zostaje „odkodowana” w taki sposób, że znajduje zastosowanie także do stanów faktycznych, co do których wcześniej nie była stosowana. W polskim porządku prawnym orzeczenia sądów nie są jednak źródłem prawa, w związku z czym nie mają też prawotwórczych skutków.</p> <p>Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06.04.2017 r., IV CSK 362/16, wyraził pogląd, zgodnie z którym nowelizacja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> wprowadzona <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19961140542" title="Ustawa z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1996 r. Nr 114, poz. 542 ()">ustawą z dnia 23.08.1996 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny</a> (Dz.U. z 1996 r. Nr 114, poz. 542), która weszła w życie w dniu 28.12.1996 r., stworzyła podstawę prawną powstania roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w związku ze spowodowaniem śmierci czynem niedozwolonym, przy czym odnosi się ona do roszczeń powstałych po dniu wejścia w życie tej zmiany legislacyjnej.</p> <p>Według Sądu Apelacyjnego, w dniu zaistnienia zdarzenia (kreującego stosunek zobowiązaniowy w niniejszej sprawie) obowiązujący wówczas stan prawny umożliwiał formułowanie podstawy prawnej roszczenia o zadośćuczynienie, dochodzonego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>, w związku z czym należy przyjąć, że takie roszczenie przysługiwało powodom w dacie zawarcia umowy, a zatem mogło też zostać objęte jej uregulowaniem.</p> <p>W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że co do zasady przedmiotem ugody stają się wszystkie roszczenia wynikające ze stosunku prawnego, który został ugodą objęty (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26.06.2008 r., II CSK 98/08; z dnia 12.04.2018 r., II CSK 375/17). Jeżeli wolą stron było wyłączenie jakichś roszczeń, a inaczej mówiąc objęcie ugodą jedynie części roszczeń wynikających z tego stosunku, to powinny one jednoznacznie wyrazić taką wolę w treści ugody, skoro zasadą jest, że ugoda dotyczy całego stosunku prawnego, czyli wszystkich jego elementów, a nie tylko poszczególnych roszczeń. Należy w tym miejscu zauważyć, że późniejsze z powołanych wyżej orzeczeń zostało wydane w sprawie, w której stan faktyczny był bardzo zbliżony do rozpoznawanego przypadku.</p> <p>Sąd Okręgowy dokonał trafnej wykładni przedmiotowej czynności prawnej, przyjmując, że zamiarem stron było definitywne zakończenie istniejącego między nimi sporu, powstałego na gruncie wypadku z dnia 13.06.2006 r. Świadczy o tym treść § 3 ust. 2 ugody, w której powodowie oświadczyli, że ugodzona kwota wyczerpuje ich wszelkie roszczenia związane ze szkodą, a więc nie tylko zgłoszone w postępowaniu likwidacyjnym roszczenie z tytułu odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446 § 3 k.c.</a>).</p> <p>W tym stanie rzeczy, należy przyjąć, że wykonanie tej ugody poprzez spełnienie zmodyfikowanego na jej podstawie zobowiązania doprowadziło do wygaśnięcia stosunku prawnego łączącego obie strony przedmiotowej czynności prawnej.</p> <p>Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Okręgowy nie naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie, ponieważ wygaśnięcia stosunku prawnego nie można uznać za wykonywanie prawa podmiotowego. Podniesienie zaś tzw. zarzutu powagi rzeczy ugodzonej w sytuacji, gdy ugoda została wykonana oznacza w istocie rzeczy stwierdzenie, że dochodzone roszczenie nie istnieje.</p> <p>Klauzula nadużycia prawa, przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, służy ochronie osoby zobowiązanej, a ze względu na jej przejściowy i doraźny charakter nie może stanowić samodzielnej podstawy nabycia praw podmiotowych, czy też „odzyskania” praw, które strona stosunku prawnego utraciła wskutek ich wygaśnięcia.</p> <p>Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny oddalił apelację, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>Powodów nie obciążono kosztami postępowania apelacyjnego, mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <br/> </em> </p> </div>