I C 221/18

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I C 221/18</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 15 listopada 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="199"/> <col width="512"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p>SSR Anna Kurzynowska - Drzażdżewska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Protokolant:</strong> </p> </td> <td> <p>starszy sekretarz sądowy Urszula Duszak</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. w Giżycku na rozprawie</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. N. (1)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block">M. N. (2)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zachowek</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->1.Zasądza od pozwanego <span class="anon-block">M. N. (2)</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">M. N. (1)</span> kwotę 24031,44zł ( dwadzieścia cztery tysiące trzydzieści jeden złotych 44/100) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16.02.2018r do dnia zapłaty.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2.Zasądza od pozwanego <span class="anon-block">M. N. (2)</span> na rzecz <span class="anon-block"> Kancelarii (...)</span> radcy prawnego <span class="anon-block">M. Z.</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 2952zł w tym VAT 552zł tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powódki wykonywane z urzędu.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->3.Nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Giżycku ) kwotę 1660,99zł tytułem kosztów sądowych.</strong> </p> <p>SSR Anna Kurzynowska - Drzażdżewska</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I C 221/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> Powódka <span class="anon-block">M. N. (1)</span> </strong>domagała się początkowo zasądzenia na jej rzecz od pozwanego <span class="anon-block">M. N. (2)</span> kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty – tytułem zachowku po ich ojcu <span class="anon-block">M. N. (2)</span>. Nadto wnosiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania..</p> <p>W uzasadnieniu podała iż <span class="anon-block">M. N. (2)</span> zmarł dnia 11 kwietnia 2013r. Spadkodawca sporządził testament, na mocy którego do całego spadku powołał swego syna <span class="anon-block">M. N. (2)</span>.</p> <p>Powódka zaznaczyła, iż należy do grona spadkobierców ustawowych , jest bowiem córką spadkodawcy z pierwszego małżeństwa. Gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu odziedziczyłaby 1/3 masy spadkowej, stąd należy jej się 1/ 6 wartości całego spadku. Wskazała ,że w skład spadku wchodzi mieszkanie położone w <span class="anon-block">W.</span> oraz różne inne składniki , o których powódka nie ma wiedzy.</p> <p>Powódka wniosła ponadto o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.</p> <p>Postanowieniem z dnia 07.03.2018 r. sąd jej wniosek uwzględnił w całości.</p> <p>Ustanowiony na rzecz powódki pełnomocnik wniósł o zażądanie informacji z banków , w których swoje konto mógł mieć spadkodawca.</p> <p> <strong> <!-- -->Pozwany <span class="anon-block">M. N. (2)</span> </strong>w odpowiedzi na pozew wskazał, iż co do zasady zgadza się ze zgłoszonym żądaniem. Tym niemniej kwestionował sposób wyliczenia wysokości zachowku. Twierdził, iż wartość nieruchomości podana przez powódkę została zawyżona , bowiem mieszkanie spadkodawcy jest zniszczone. Stwierdził ,że jest gotów zapłacić powódce 15 000 zł w trzech ratach( zob. protokół rozprawy k.40). Dodał ponadto ,że nie wiedział o istnieniu powódki.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">M. N. (2)</span> zmarł dnia 11 kwietnia 2013 r. w <span class="anon-block">R.</span>. Spadek po nim nabył w całości na podstawie testamentu notarialnego jego syn <span class="anon-block">M. N. (2)</span>. Spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem. Zmarły miał czworo dzieci , przy czym syn <span class="anon-block">M. N. (3)</span> zmarł bezdzietnie w 1963 r. , syn <span class="anon-block">M. N. (4)</span> z kolei zmarł w 2007 r. i pozostawił troje swoich dzieci tj. <span class="anon-block">M. N. (5)</span>, <span class="anon-block">O. N.</span> i <span class="anon-block">B. D.</span> grona spadkobierców ustawowych poza wymienionymi należy także powódka jako córka zmarłego z pierwszego małżeństwa oraz pozwany.</p> <p> <strong> <!-- -->(okoliczność bezsporna między stronami, zapewnienie spadkowe i akty stanu cywilnego w sprawie I Ns 324/17 SR w Giżycku k.88,37, odpis post. k.89) </strong> </p> <p>Gdyby spadkodawca <span class="anon-block">M. N. (2)</span> nie sporządził testamentu udziały spadkobierców ustawowych wynosiłyby w przypadku powódki i pozwanego po 1/3 zaś udziały wnuków – zstępnych zmarłego syna <span class="anon-block">M. N. (4)</span> po 1/9( 1/3 z 1/3).</p> <p>Ostatecznie ustalono że w skład masy spadkowej po zmarłym wchodzi lokal <span class="anon-block">mieszkalny o nr (...)</span> położony w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> <strong> <!-- -->( bezsporne</strong>), środki finansowe zgromadzone w <span class="anon-block"> (...)</span> : na rachunku <span class="anon-block"> (...)</span> w wysokości 1 954,41 zł, dolary amerykańskie na rachunku oszczędnościowym w wysokości 4 088,09 $, oraz 21 509,48 zł zgromadzone na oszczędnościowej książeczce mieszkaniowej.</p> <p> <strong> <!-- -->(dowód: pismo z <span class="anon-block"> (...)</span> k.46)</strong> </p> <p>W celu ustalenia aktualnej wartości rynkowej nieruchomości – sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z szacowania nieruchomości w osobie – <span class="anon-block">M. B.</span> oszacował wartość nieruchomości na kwotę 106.920 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->(dowód: opinia biegłego <span class="anon-block">M. D.</span> – k. 52-70)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991)">art. 991 kc</a> zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byli powołani do spadku z mocy ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest stale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa tj. ½ wartości tego udziału. Natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991 § 2)">paragraf 2</a> tego artykułu stanowi, że jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.</p> <p>W przedmiotowej sprawie bezsporne było, iż powódka i pozwany - dzieci spadkodawcy należą do kręgu spadkobierców ustawowych. Żaden ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia, ani też nie został wydziedziczony.</p> <p>Pozwany w toku procesu nie kwestionował również tego, iż zgłoszone przez powódkę roszczenie o zapłatę zachowku jest zasadne. Nie podnosił także, iż spadkodawca uczynił na jej rzecz darowizny.</p> <p>Ustalając wysokość zachowku należy ustalić udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku. W tym celu niezbędne jest ustalenie udziału w jakim osoba dochodząca zachowku byłaby powołana do spadku przy dziedziczeniu ustawowym tj. stwierdzić jakie osoby byłyby powołane do spadku z mocy ustawy, a następnie uzyskany w ten sposób ułamek trzeba pomnożyć bądź przez 2/3 bądź przez ½ w zależności od tego, o czyje uprawnienie do zachowku chodzi. Następnie należy ustalić tzw. substrat zachowku, czyli wartość pieniężną przedmiotów należących do spadku. Po ustaleniu substratu zachowku i udziału spadkowego należy pomnożyć substrat zachowku przez ułamek określający udział spadkowy. Uzyskany w ten sposób iloczyn stanowi wysokość zachowku przysługującego osobie uprawnionej.</p> <p>W przedmiotowej sprawie udział spadkowy, jaki przysługuje powódce wynosi 1/3 część spadku. Wobec tego, że powódka nie jest ani małoletnia ani też nie przedstawiono dowodu na to ,iż jest trwale niezdolna do pracy uzyskany ułamek należy pomnożyć przez ½ co stanowi 1/6 .</p> <p>W skład majątku spadkowego w momencie otwarcia spadku wchodził lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">W.</span> oraz wymienione powyżej środki finansowe: w PLN kwota łączna 23.463,89zł , w $ 4.088,09. .Nieruchomość stanowiła w chwili śmierci wyłączną własność spadkodawcy <span class="anon-block">M. N. (2)</span> bowiem po śmierci swojej żony <span class="anon-block">K. N.</span> na mocy testamentu notarialnego z dnia 05.XI.2008 r. nabył on po niej spadek w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->( zob. akt poświadczenia dziedziczenia k.57-58 akta I Ns 324/17).</strong> </p> <p>Wartość przedmiotowej nieruchomości biegły oszacował na kwotę 106.920 zł. Wprawdzie pozwany kwestionował ustalenia biegłego ale jego stanowisko należy uznać wyłącznie za gołosłowną polemikę z biegłym . W ocenie sądu opinia jest rzetelna , a wnioski z niej płynące należycie uzasadnione. W opinii uzupełniającej biegły odniósł się do wszystkich zarzutów pozwanego i należycie wyjaśnił swoje stanowisko. Argumentację biegłego sąd w całości akceptuje i wobec tego przyjmuje wartość nieruchomości ustaloną przez biegłego na 106 920 zł za miarodajną.</p> <p>Pełnomocnik powódki ustanowiony z urzędu ostatecznie rozszerzył powództwo i wniósł o zasądzenie na rzecz powódki kwoty 24 031,45 zł z ustawowymi odsetkami.</p> <p> <strong> <!-- -->( zob. pismo k.125.)</strong> </p> <p>W związku z ustaleniem składu masy spadkowej obejmującej zarówno lokal mieszkalny jak i środki finansowe ogólna jej wartość na dzień orzekania wynosiła 130.383,89 zł oraz 4.088,09 $. Pełnomocnik powódki wniósł o zasądzenie jej równowartości w złotych polskich według kursu na dzień 14.02.2018 r .wynoszącej 13 804,77 zł . Wnioskiem tym sąd był związany.</p> <p>W związku z tym wartość udziału powódki wchodzącego w skład spadku wynosi 48 062,89 zł (substrat zachowku).</p> <p>Dla ustalenia wysokości zachowku kwotę tę należało pomnożyć przez wielkość udziału spadkowego (48 062,89 x 1/2). Zachowek należny powódce wynosi więc 24 031,44 zł.</p> <p>Za całkowicie bezzasadne należy uznać stanowisko pozwanego kwestionujące istnienie oszczędności na kontach spadkodawcy. Stoi ono w całkowitej sprzeczności z treścią informacji nadesłanej przez jednostkę <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>. Prawidłowość sporządzenia powyższego dokumentu nie została skutecznie podważona.</p> <p>O powyższym orzeczono na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991)">art. 991 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 992)">art. 992 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 994)">art. 994 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931)">art. 931 kc.</a> </p> <p>Z uwagi na sytuację materialną i rodzinną powódki sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego o rozłożenie płatności na raty. Porównanie sytuacji finansowej stron zdecydowanie wychodzi na korzyść pozwanego. Sama tylko likwidacja depozytów finansowych wystarczająca jest na zaspokojenie słusznych roszczeń powódki.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> w zw. z§ 6 i § 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.X.2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej z urzędu.</p> <p>Żądanie powódki zostało uwzględnione w całości. Pozwany jako strona przegrywająca proces jest zobowiązany do pokrycia kosztów sądowych ( opłata sądowa , brakująca zaliczka na opinię biegłego oraz 25 zł za informację banku).</p> <p>O kosztach sądowych orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r.</a> (Dz.U. Nr 167 poz. 1398).</p> </div>