VII P 421/18

<p>Sygn. akt VII P 421/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="442"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSR Piotr Pawlak</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>St. sekr. sąd. Ewa Zimniak – Strusińska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. w Bydgoszczy</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o ustalenie istnienia stosunku pracy</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej;</p> <p>3.  kosztami sądowymi w sprawie obciąża Skarb Państwa.</p> <p>SSR Piotr Pawlak</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VII P 421/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem z 17 sierpnia 2018 r. <span class="anon-block">M. S.</span> wystąpił przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> o ustalenie stosunku pracy w okresie od 3 września 1973 r. do 10 grudnia 1999 r. na stanowisku operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych – tokarz. W uzasadnieniu powód podał, że w świadectwie pracy zostało wskazane stanowisko nieprawdziwe i niezgodne ze stanem rzeczywistym tj. tokarz. Dalej powód wskazał, że istotne dla sprawy jest, że powód wykonywał pracę w warunkach szczególnych. Powód wskazał, że sprostowanie świadectwa pracy nie będzie mu do niczego potrzebne, nie uzyska ze zmiany żadnej korzyści ani dodatkowych świadczeń, jednak żąda zmiany aby świadectw odpowiadało prawdzie i było zgodne z prawem. Jednocześnie powód wskazał, że swój interes prawny upatruje w zwiększeniu świadczeń zdrowotnych oraz emerytalno-rentowych.</p> <p>W odpowiedzi na pozew spółka wniosła o oddalenie powództwa, wskazując, iż kwestią sporną jest jedynie to w jakich warunkach czy charakterze powód wykonywał pracę, a samo ustalenie stanowiska nie wystarcza do stwierdzenia, że wykonywał on pracę w warunkach szczególnych, czy o szczególnym charakterze. Ponadto pozwany wskazał, że pracownik nie ma interesu prawnego w dochodzeniu przed sądem pracy ustalenia zatrudnienia go w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, skoro okoliczność ta ma być przedmiotem samodzielnych ustaleń organu rentowego. Ponadto pozwany wskazał, że powód nigdy w czasie zatrudnienia nie wykonywał pracy na stanowisku operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych i nie kwestionował otrzymanego świadectwa pracy w ustawowym terminie 7 dni, a uczynił to dopiero po 18 latach.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p>Powód <span class="anon-block">M. S.</span>, z zawodu tokarz, był zatrudniony od 3 września 1973 r. do 28 lutego 1981 r. w <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">E. (...)</span> Z-d <span class="anon-block">E.</span>. Mech. <span class="anon-block"> (...)</span> obecnie <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> w pełnym wymiarze czasu pracy, na pełen etat jako tokarz. Od 24 listopada 1981 r. do 10 grudnia 1999 r. powód pracował w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">B.</span> na pełen etat, w pełnym wymiarze czasu pracy jako tokarz i tokarz remontowy.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> świadectwo pracy z 5.11.1999 r., świadectwo pracy z 10.12.1999 r. – akta osobowe.</em> </p> <p>W czasie zatrudnienia powód pracował na tokarce i miał za zadanie obrabiać przekazany mu materiał, służbowo podlegał mistrzowi warsztatu remontowego. Ponadto powód musiał dbać o utrzymanie maszyn w dobry stanie, wykorzystywać szlifierkę zgodnie z jej przeznaczeniem, dbać o porządek w warsztacie. Powód na stanowisku tokarza miał użytkować tokarki ogólnego przeznaczenia, dobierać parametry skrawania, toczenie powierzchni walcowych, stożkowych, czołowych, wykonywać gwinty, nadto musiał odbierać odpowiednie materiały, dbać o dokładność i metodę obróbki, ostrzyć noże tokarskie.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> zakres kompetencji i odpowiedzialności, opis stanowiska pracy – akta osobowe.</em> </p> <p>Powód odbierając świadectwo pracy nie zwracał uwagi na zapisy na nim widniejące, nie uważał aby było mu to do czegokolwiek potrzebne. Po latach w wyniku rozmów z kolegami powód dowiedział, że na ich świadectwa pracy widnieje informacja o szczególnych warunkach pracy, co wpływa na wymiar ich emerytury, natomiast przy jego świadectwa pracy brakuje informacji o takich szczególnych warunkach pracy. Powód nie wiedział, czy w przypadku sprostowania jego świadectwa pracy wpłynęłoby to na polepszenie wymiaru jest świadczeń emerytalno-rentowych. Powód aktualnie prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, oboje utrzymują się z renty.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Dowód:</em> </strong> <em> <!-- --> zeznania powoda – nagranie audio-vide z rozprawy z dnia 19 listopada 2018 roku czas: 07:40 – 25:45 płyta CD k. 36, k. 37-38 akt sprawy.</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach pracowniczych oraz aktach sprawy, których prawdziwości i wiarygodności strony nie kwestionowały w toku procesu, a także na podstawie zeznań powoda, które uznał za wiarygodne w całości. Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z zasadami logiki oraz zasadami doświadczenia życiowego.</p> <p>Sąd oddalił wnioski dowodowe: powoda zgłoszone w pozwie (k. 2) oraz pozwanego zgłoszone w odpowiedzi na pozew (k. 19), jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na niesporny co do zasady stan faktyczny w sprawie (protokół rozprawy z dnia 19 listopada 2018 roku czas: 25:45).</p> <p>Treść świadectwa pracy została uregulowana w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 97;art. 97 § 2)">art. 97 § 2 k.p.</a> oraz w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19960600282" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania - Dz. U. z 1996 r. Nr 60, poz. 282 ()">rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania</a> 9. Wskazany w wyżej wymienionych przepisach katalog informacji zamieszczanych w świadectwie pracy jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to , że pracodawca nie powinien zamieszczać w świadectwie pracy innych informacji niż wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 97;art. 97 § 2;art. 97 § 2 zd. 1)">art. 97 § 2 zdanie 1 k.p.</a> i § 1 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia.</p> <p>Konieczność sprostowania świadectwa pracy zachodzi wówczas, gdy jego treść nie odpowiada rzeczywistości. W trybie właściwym do sprostowania świadectwa pracy nie można domagać się zmiany kwalifikacji prawnej faktów i zdarzeń, objętych treścią świadectwa pracy np. zmiany trybu rozwiązania stosunku pracy, choćby zostało ono dokonane przez pracodawcę z naruszeniem przepisów prawa. Żądanie sprostowania świadectwa pracy w takim zakresie jest zasadne dopiero wtedy, gdy we właściwym dla takich spraw trybie zostaną uwzględnione przez sąd roszczenia pracownika w związku z bezprawnym lub naruszającym obowiązującą procedurę rozwiązaniem stosunku pracy (<em> <!-- -->vide</em>: M.Ł. w Służbie Pracowniczej z 1997 r. nr 11 , s.1-7 ).</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 97;art. 97 § 2)">art. 97 § 2 k.p.</a> w świadectwie podaje się między innymi informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Przepis § 1 ust. 1 pkt. 12 i ust. 2 rozporządzenia z 15 maja 1996 r. określa, iż w świadectwie pracy, oprócz informacji określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 97;art. 97 § 2)">art. 97 § 2 Kodeksu pracy</a>, zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego, dotyczące również okresów nieskładkowych, przypadających w okresie zatrudnienia, którego dotyczy świadectwo pracy, uwzględnianych przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty jak i że wzór świadectwa pracy zawiera załącznik do rozporządzenia.</p> <p>W niniejszej sprawie powód dochodzi poświadczenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach i zakwalifikowania jego pracy do pracy w szczególnych warunkach. W sytuacji sporu co kwalifikacji prawnej wykonywanej przez powoda pracy, nie znajduje uzasadnienia szukanie ochrony prawej w trybie powództwa o sprostowanie świadectwa pracy, które służy innemu celowi tj. poprawie jego błędów czy niedokładności. W powyższych okolicznościach powodowi przysługuje ochrona prawna w drodze powództwa o ustalenie pracy w szczególnych warunkach, w sytuacji istnienia interesu prawnego lub bezpośrednio w trybie powództwa o świadczenie tj. o przyznanie wcześniejszej emerytury, w trybie odwołania od decyzji właściwego organu emerytalnego. Powód, z uwagi na osiągnięcie wieku sześćdziesięciu lat, nie ma interesu prawnego w ustaleniu wykonywania pracy w szczególnych warunkach w celu uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury, bowiem może dochodzić przed organami ZUS a następnie przed sądami właściwymi w sprawach ubezpieczeń społecznych świadczenia tj. przyznania prawa do wcześniejszej emerytury.</p> <p>W doktrynie prawa i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż powód nie ma interesu prawnego w powództwie o ustalenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>), jeżeli przysługuje mu roszczenie o świadczenie, a postępowanie sądowe o ustalenie nie może zmierzać jedynie do uzyskania dowodów, które mają być podstawą uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (por.: Sąd Najwyższy postanowienie z 10-06-2014 r., III PK 15/14; postanowienie SN z 06-11-2013 r., III PK 36/13; postanowienie SN 2012-01-19, I PK 108/11; postanowienie SN z 2005-04-06, II PK 324/04; postanowienie SN z 2003-09-25 I PZ 63/03; wyrok SN z 2003-09-19 II UK 70/03).</p> <p>Brak interesu prawnego w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> wynika w takim przypadku z tego, że organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 2)">art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., I UK 245/04).</p> <p>Dodać należy też, iż zgodnie z utrwalony orzecznictwem Sądu Najwyższego aby zaliczyć pracę do pracy w szczególnych warunkach musi się ona znajdować się w wykazie A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z zm.) i być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>Podsumowując, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Z przepisu tego wynika, że istnieją dwie przesłanki powództwa o ustalenie: interes prawny powoda w ustaleniu i ustalenie to powinno dotyczyć stosunku prawnego lub prawa, a nie okoliczności faktycznej. Interes prawny- jest to interes dotyczący szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych, a potrzeba ustalenia praw i stosunków prawnych występuje tylko wówczas, gdy istnieje niepewność tego prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych jak i prawnych. Istnienie interesu prawnego po stronie pracownika domagającego się ustalenia prawa lub stosunku prawnego w ramach stosunku pracy było przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, który generalnie wskazywał na brak takiego interesu prawnego w sytuacjach, w których pracownikowi przysługuje już roszczenie o konkretne świadczenie. W przedmiotowej sprawie powód mimo różnych stanowisk w toku postępowania, ostatecznie przyznał, że sprostowanie świadectwa pracy potrzebne jest mu do uzyskania, podobnie jak jego kolegom będących w analogicznych sytuacjach, wyższych świadczenia emerytalnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że roszczenie pracownika przeciwko zakładowi pracy o ustalenie wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach- dla celów ubezpieczeniowych- podlega oddaleniu z braku interesu prawnego (uchwała SN z dnia 17.06.1987r. III PZP 19/87). Postępowanie sądowe bowiem, o ustalenie w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a> nie może być środkiem do uzyskania dowodów, które miałyby być wykorzystane w postępowaniu emerytalno- administracyjnym (<em> <!-- -->vide</em>: wyrok SN z 4..11.1971r., sygn. PR 344/71). Ponadto interes musi mieć charakter prawny- nie można więc żądać ustalenia stanu faktycznego lub faktu- jakim w niniejszej sprawie byłoby ustalenie charakteru wykonywanej pracy (<em> <!-- -->vide</em>: wyrok SN z dn. 5.10.1982r. III CRN 244/82). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, powód nie miał interesu prawnego w dochodzeniu przed Sądem ustalenia, iż pracował w warunkach szczególnych. Powód natomiast może swój interes prawny zrealizować w drodze powództwa o świadczenie emerytalne.</p> <p>Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd oddalił powództwo o sprostowanie świadectwa pracy, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.</p> <p>W punkcie 2 wyroku Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> z uwagi na jego szczególna sytuację życiową i materialną, brak znajomości prawa i niezrozumienie problematyki swego roszczenia co doprowadziło do wytoczenia powództwa pomimo braku interesu prawnego. Ponadto Sąd miał na uwadze wiek powoda, jego stosunek emocjonalny do pracy i byłego zakładu pracy, jak również to, iż działał samodzielnie bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika.</p> <p>Natomiast o kosztach sądowych orzeczono w punkcie 3 wyroku mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 K.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90 poz. 594 z zm.) oraz okoliczność, że powód był zwolniony z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych, gdyż na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 96;art. 96 ust. 1;art. 96 ust. 1 pkt. 4)">art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> od ponoszenia kosztów sądowych zwolniony jest pracownik, dlatego Sąd kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.</p> <p>SSR Piotr Pawlak</p> </div>