V ACa 487/18

<p>Sygn. akt V ACa 487/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSA Ewa Klimowicz-Przygódzka (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Bernard Chazan</p> <p>SA Edyta Jefimko</p> <p>Protokolant: Małgorzata Samuła</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. K. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. Z.</span> i <span class="anon-block">A. J.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</p> <p>z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt IV C 1054/15</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych;</p> <p>III.  przyznaje radcy prawnemu <span class="anon-block">W. G.</span> ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną na rzecz powoda z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) powiększoną o należny podatek VAT;</p> <p>IV.  przyznaje radcy prawnemu <span class="anon-block">A. G.</span> ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną na rzecz pozwanych z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, w wysokości 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) powiększoną o należny podatek VAT.</p> <p> <em> <!-- --> Bernard Chazan Ewa Klimowicz-Przygódzka Edyta Jefimko </em> </p> <p>V ACa 1080/17 UZASADNIENIE</p> <p>Powód <span class="anon-block">A. K. (1)</span> domagał się w niniejszej sprawie zasądzenia od pozwanych <span class="anon-block">A. J.</span> i <span class="anon-block">W. J.</span> solidarnie kwoty 900 000 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania, renty w kwocie 400 zł miesięcznie i ustalenia odpowiedzialności pozwanych na przyszłość za wyrządzone mu i jego przyszłej rodzinie szkody majątkowe i niemajątkowe. Podniósł, iż sprawa dotyczy odpowiedzialności cywilnej pozwanych w szczególności pokrzywdzenia i poszkodowania jego osoby, śmierci członków rodziny, kosztów pogrzebu i leczenia , znacznego pogorszenia sytuacji życiowej (k 4). Ustanowiony z urzędu pełnomocnik powoda wyjaśnił, iż zdarzeniem, które w ocenie powoda uzasadnia odpowiedzialność pozwanych jest fakt podrobienia lub przerobienia podpisu zbywcy (jego babci) na sporządzonej w dniu 11 I 1983 r. przed Naczelnikiem Gminy <span class="anon-block">M.</span> umowie przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego na następcę tj. na rzecz pozwanych. Stanowiło to czyn niedozwolony z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270§ 1 k.k.</a> skutkujący bezprawnym nabyciem przez pozwanych na własność nieruchomości rolnej, doprowadziło jednocześnie do naruszenia dobra osobistego powoda w postaci zdrowia , a w konsekwencji do długotrwałego bezrobocia i znacznego pogorszenia jego sytuacji życiowej ( k 75v, 153 ) .</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powyższe powództwo opierając się na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:</p> <p>W dniu 11 I 1983 r. pozwani oraz <span class="anon-block">A. K. (2)</span>, babcia powoda podpisali przed Naczelnikiem Gminy <span class="anon-block">M.</span> umowę przekazania własności ziemi w postaci gospodarstwa rolnego . W dniu 8 IX 1983 r. te same strony zawarły przed notariuszem umowę darowizny zabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsi <span class="anon-block">P.</span> o powierzchni 2,24 ha składającej się z <span class="anon-block">działek (...)</span>. <span class="anon-block">A. K. (2)</span> zmarła w dniu 3 V 1989 r.. Spadek po niej nabyli: syn <span class="anon-block">J. K.</span>, córki <span class="anon-block">A. O.</span>, <span class="anon-block">A. J.</span> oraz wnuczka <span class="anon-block">M. K.</span> – po ¼ części spadku.</p> <p> <span class="anon-block">J. K.</span> zmarł 1 II 2005 r., a spadek po nim nabył powód.</p> <p>Powód złożył zawiadomieni o popełnieniu przez pozwanych przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> polegającego na podrobieniu podpisu <span class="anon-block">A. K. (2)</span> pod umową zawartą 11 I 1983 r. . Postanowieniem z dnia 7 III 2008 r. postępowanie zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową w Pruszkowie z powodu przedawnienia karalności czynu.</p> <p>Jako podstawa powyższych ustaleń faktycznych zostały wskazane znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. Sąd Okręgowy wyjaśnił ponadto, że oddalił wnioski o dopuszczenie dowodu z akt sądowych wymienionych w pozwie, gdyż nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z akt jako całości. Strona powodowa zgłaszając taki dowód powinna była wskazać jakie dokumenty i na jakie okoliczności zgłasza , czego nie uczyniła. Oddalony został także wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron , ponieważ dowód ten nie był niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie .</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym powództwo <span class="anon-block">A. K. (1)</span> zostało uznane za niezasadne . Rozpoznając je na gruncie przepisów o ochronie dóbr osobistych sąd I instancji podnosił, że powód w żaden sposób nie wykazał jakimi działaniami pozwani naruszyli jego dobro osobiste w postaci zdrowia .</p> <p>Powoływanie się przez niego na fakt popełnienia przez pozwanych przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> wskazywało zaś na odpowiedzialność pozwanych z tytułu czynu niedozwolonego, a nie w związku z ochroną dóbr osobistych. W tym natomiast zakresie pozwani nie ponoszą żadnej odpowiedzialności z dwóch powodów.</p> <p>Po pierwsze zarzucany im czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu, a powód nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na sfałszowanie podpisu <span class="anon-block">A. K. (2)</span> pod umową z dnia 11 I 1983 r. Po drugie pozwani skutecznie podnieśli zarzut przedawnienia roszczeń z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442 ^{<!-- -->1}k.c.</a>.</p> <p>Powód już 5 III 2008 r. złożył zawiadomienie do organów ścigania , a tym samym należało przyjąć , iż co najmniej od tej daty biegł 3-letni termin przedawnienia. Natomiast 10-letni termin przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (zd. 2;art. 442(1);art. 442(1) § 1)">zdaniu drugim art. 442 ^{<!-- -->1}§1 k.c.</a> upłynął 11 I 1993 r. Upłynęły także okresy przedawnienia przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1) § 2;art. 442(1) § 3)">§ 2 i 3</a> w/w przepisu.</p> <p>Z powyższych względów powództwo wniesione w sprawie niniejszej zostało oddalone. Ponieważ obie strony zostały zwolnione od kosztów sądowych, koszty te zostały przejęte na rachunek Skarbu Państwa . Natomiast jako podstawa rozstrzygnięcia o kosztach udzielonej przez pełnomocników obu stron pomocy prawnej z urzędu sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ()">rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 IX 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> .</p> <p>Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się powód wnosząc apelację , w której podniósł następujące zarzuty:</p> <p>- naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442 ^{<!-- -->1}k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie wskutek przyjęcia, iż w sprawie nie zachodzi szczególna sytuacja usprawiedliwiona wyjątkowymi okolicznościami , która uzasadnia uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa podczas gdy szczególna i wyjątkowa sytuacja życiowa powoda pozwala na zastosowanie w/w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>,</p> <p>-obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> poprzez pominięcie ugruntowanego stanowiska, że sąd cywilny posiada kompetencje do samodzielnego poczynienia ustaleń na temat czynu niedozwolonego stanowiącego przestępstwo wyrządzające szkodę i stwierdzenie, że zarzucany czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu,</p> <p>- naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1;art. 233 § 2)">art. 233 § 1 i 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1;art. 328 § 2)">art. 328 § 1 i 2 k.p.c.</a> poprzez brak wszechstronnego rozważanie materiału dowodowego sprawy, dokonanie jego wybiórczej, z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego oceny , pominięcie okoliczności wynikających z przedłożonego dowodu, z którego mogło wynikać, że doszło do popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> , „ które to okoliczności zostały pominięte , a w konsekwencji doprowadziły do naruszenia przez pozwanych zasad współżycia społecznego , a w konsekwencji uwzględnienie zarzutu przedawnienia , mimo, że jego podniesienie stanowi nadużycie prawa.”.</p> <p>Z powyższych względów apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.</p> <p>W toku postępowania apelacyjnego zmarł pozwany <span class="anon-block">W. J.</span> i w tym zakresie postępowanie sądowe zostało zawieszone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1)">art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.</a>. W dniu 21 II 2018 r. Sąd Apelacyjny wydał wyrok częściowy oddalający apelację w stosunku do pozwanej <span class="anon-block">A. J.</span>.</p> <p>Następnie postępowanie sądowe zostało podjęte z udziałem wskazanych następców prawnych zmarłego pozwanego <span class="anon-block">W. J.</span> tj. żony <span class="anon-block">A. J.</span> i córki <span class="anon-block">K. Z.</span> .</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja powoda dotycząca rozstrzygnięcia sądu I instancji w stosunku do pozwanego <span class="anon-block">W. J.</span> nie zasługiwała na uwzględnienie z tych samych przyczyn, z których oddalona została apelacja skierowana przeciwko rozstrzygnięciu oddalającemu powództwo w stosunku do pozwanej <span class="anon-block">A. J.</span>.</p> <p>Oddalenie wniesionego w niniejszej sprawie powództwa przez Sąd Okręgowy nastąpiło z dwóch powodów: nieudowodnienia dochodzonego roszczenia oraz skutecznie podniesionego przez pozwanych zarzutu przedawnienia. Obie przyczyny były zasadne.</p> <p>Jeszcze raz zaznaczyć należy , iż podstawą faktyczną roszczeń zgłoszonych w niniejszej sprawie był fakt podrobienia lub przerobienia podpisu zbywcy tj. <span class="anon-block">A. K. (2)</span> pod umową z dnia 11 I 1983 r. zawartą z pozwanymi przed Naczelnikiem Gminy w <span class="anon-block">M.</span> „o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego na następcę”. Powód nawet nie wskazał , kto miałby dopuścić się zarzucanego przez niego czynu niedozwolonego, ani nie zgłosił stosownych wniosków dowodowych, którymi fakt popełnienia tego rodzaju przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> mógłby wykazać. W dołączonym do apelacji osobiście sporządzonym piśmie oświadczył, że nie wiadomo, kto podpisał ze strony zbywcy akt z dnia 11 I 1983 r. ( str. 36 v).</p> <p>W pozwie wymienionych zostało szereg akt sądowych , które nie są w świetle przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> środkiem dowodowym, na co trafnie zwrócił uwagę sąd I instancji zobowiązując pełnomocnika powoda do wskazania, które dokumenty z tychże akt powód zgłasza jako dowody i na jakie okoliczności ( k 140) . Należało przyjąć, iż strona powodowa zobowiązania powyższego nie wypełniła, gdyż nie sposób jest uznać, iż wskazanie wszelkich rozstrzygnięć sądów zapadłych w przywołanych sprawach , dowodów stanowiących podstawę orzekania sądów , w tym w szczególności dokumentów prywatnych i urzędowych , protokołów zeznań świadków , stanowi sprecyzowanie wniosku dowodowego ( k 153).</p> <p>Apelujący we wniesionej apelacji zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1;art. 233 § 2)">art. 233 § 1 i 2 k.p.c.</a> poprzez m.in. pominięcie okoliczności wynikających z przedłożonego w postępowaniu dowodu, z którego mogło wynikać , że doszło do popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a>. Nie wskazał jednak w ogóle ani tych okoliczności faktycznych ani dowodu , którymi miałby je wykazać.</p> <p>Dodatkowo podnieść należy, iż na rozprawie w dniu 27 VI 2016 r. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i oddalił pozostałe wnioski dowodowe. Obecny na tej rozprawie powód wraz z pełnomocnikiem, nie zgłosili zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a> zastrzeżenia do protokołu rozprawy ( k 163,162)., co oznacza, iż apelujący utracił prawo powoływania się na powyższe ewentualne uchybienie sądu I instancji w postępowaniu apelacyjnym. Jak wyjaśnił to bowiem Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 X 2005 r. wydanej w sprawie III CZP 55/05:</p> <table> <colgroup> <col width="2"/> <col width="697"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p> <em> <!-- -->„Strona nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom postępowania, polegającego na wydaniu postanowienia, które może być zmienione lub uchylone stosownie do okoliczności, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie w toku posiedzenia, a w razie nieobecności - na najbliższym posiedzeniu, chyba że niezgłoszenie zastrzeżenia nastąpiło bez jej winy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a>).”. </em> </p> </td> </tr> </table> <p>Apelujący zarzucał ponadto sądowi I instancji , iż nie zbadał sprawy w sposób wszechstronny i z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów , ocenił materiał dowodowy w sposób wybiórczy z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Nie wskazany jednak został ani jeden dowód, którego ocena nastąpiłaby z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w przywoływanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>. Aby zarzucić natomiast naruszenie powyższego przepisu , skarżący powinien wskazać, jaki konkretnie dowód mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sąd uznał za wiarygodny i mający moc dowodową albo za niewiarygodny i niemający mocy dowodowej i w czym, przy tej ocenie, przejawia się naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów ( wyrok SN z 18 I 2002 r., <span class="underline"> <!-- -->I CKN 132/01</span>) .</p> <p>Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie nie dopuścił się ponadto zarzucanej mu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> poprzez zaniechanie poczynienia własnych ustaleń faktycznych na temat zaistnienia przestępstwa, na którym powód opierał swoje powództwo i poprzez poprzestanie na przyjęciu, że czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu ( należy dodać wyrokiem skazującym sądu karnego) .</p> <p>Sąd ten w istocie stwierdził, iż wskazywane jako źródło szkody przestępstwo nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, tym niemniej jednocześnie uznał, że powód nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na sfałszowanie podpisu <span class="anon-block">A. K. (2)</span> pod umową z dnia 11 I 1983 r., z czym należy się zgodzić z przyczyn wskazanych powyżej. Innymi słowy sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie ponieważ powód nie zaoferował mu żadnego materiału dowodowego na powyższą okoliczność. Podkreślenia wymaga , że nawet sam apelujący we wniesionej apelacji nie potrafił wskazać dowodów, z których wynikałby fakt , na który się powołuje.</p> <p>Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku , iż powód nie udowodnił okoliczności podrobienia , przerobienia podpisu <span class="anon-block">A. K. (2)</span> pod umową z dnia 11 I 1983 r., w szczególności nie udowodnił , że uczynił to zmarły pozwany <span class="anon-block">W. J.</span> . Nie wykazał także pozostałych przesłanek każdej odpowiedzialności odszkodowawczej tj. szkody i krzywdy oraz związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zachowaniem w/w pozwanego a tą szkodą i krzywdą.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1)">art. 361 § 1 k.c.</a> zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania , z którego szkoda wynikła. Abstrahując od okoliczności, iż w niniejszej sprawie w ogóle nie padło twierdzenie, iż to pozwany dopuścił się czynu zabronionego, to nie sposób jest uznać, iż pomiędzy podrobieniem czy przerobieniem podpisu pod umową z dnia 11 I 1983 r. , w efekcie której pozwany jak i jego żona rzekomo bezprawnie nabyli własności nieruchomości ,a rozstrojem zdrowia powoda , skutkującym bezrobociem i znacznym pogorszeniem się jego sytuacji życiowej istnieje normalny w rozumieniu tego przepisu związek przyczynowy. Przyjmuje się, iż taki związek przyczynowy zachodzi wówczas, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajnym biegu rzeczy, bez szczególnego zbiegu okoliczności, szkoda jest normalnym następstwem tego rodzaju zdarzeń - przy czym ocena, czy skutek jest normalny, winna być oparta na całokształcie okoliczności sprawy oraz wynikać z zasad doświadczenia życiowego, zasad wiedzy naukowej i specjalnej. Już tylko w oparciu o zasady doświadczenia życiowego nie sposób było uznać, iż sfałszowanie umowy , której powód nie był stroną, która została zawarta gdy miał 11 lat mogło skutkować naruszeniem jego stanu zdrowia, a w konsekwencji znacznym pogorszeniem się jego sytuacji życiowej. Takiej zależności pomiędzy stanem swojego zdrowia a podrobieniem, przerobieniem podpisu zbywcy pod umową zawartą ponad 34 lata temu powód nie wykazał ani nie zaoferował w tym względzie jakichkolwiek dowodów.</p> <p>Brak tym samym było podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego <span class="anon-block">W. J.</span> czy to na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych czy też dotyczących odpowiedzialności deliktowej. Kwestia przedawnienia dochodzonych roszczeń w takiej sytuacji miała charakter drugorzędny, aczkolwiek również i w tym względzie myli się apelujący podnosząc zarzut obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i nie uznanie, iż zgłoszenie przez pozwanych zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie przysługującego im prawa podmiotowego.</p> <p>Inną natomiast rzeczą jest, iż sąd I instancji błędnie przyjął, iż przedawnienie dochodzonych przez powoda roszczeń majątkowych nastąpiło na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1}k.c.</a> , który to przepis został dodany do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> ustawą nowelizującą z dnia 16 II 2007 r. ( Dz.U. 2007.80.538) i wszedł w życie 10 VIII 2007 r.. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy nowelizującej do roszczeń powstałych przed dniem wejścia jej w życie, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))"> <span class="underline"> <!-- -->art. 442^{<!-- -->1} </span> k.c.</a> </p> <p>Przepisy dotychczasowe tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> stanowił z kolei, że:</p> <p>§ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.</p> <p>§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p> <table> <colgroup> <col width="7"/> </colgroup> <tr> <td> </td> </tr> </table> <p>Powyższe oznacza, iż roszczenia powoda, gdyby takowe zgodnie z zarysowanym przez niego stanem faktycznym powstały, uległyby przedawnieniu z dniem 11 I 1993 r., a więc jeszcze pod rządami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a>. Wytoczenie powództwa po upływie 22 lat od tego momentu wyklucza sięganie po jakiekolwiek dodatkowe wyjątkowe okoliczności, które tego przedawnienia uwzględnić by nie pozwalały, niezależnie od tego, iż nie zostały w żaden sposób wykazane, ani nawet opisane w apelacji powoda. Ogólne powoływanie się na szczególną i wyjątkową sytuację życiową powoda nie spełnia powyższego wymogu.</p> <p>Dodać jeszcze należy, iż z dołączonego do apelacji pisma osobiście sporządzonego przez <span class="anon-block">A. K. (1)</span> wynika, iż wszelkie roszczenia jakie wysuwa on w stosunku do pozwanych opierają się na przeświadczeniu , iż w wydanym w dniu 4 VI 1974 r. na Annę Kaniak Akcie Własności Ziemi pominięty został zmarły wcześniej jej mąż <span class="anon-block">J. K.</span>, który po swoich rodzicach był posiadaczem objętego tym aktem gospodarstwa rolnego , lecz za swojego życia nie uzyskał do niego żadnego tytułu prawnego. Powód uważa , iż przyznanie tego gospodarstwa wyłącznie babci, a następnie przekazanie go pozwanym nastąpiło z pokrzywdzeniem jego ojca, a w konsekwencji także jego samego jako spadkobiercy po ojcu ( str. 22,34v,36 v,41,43,52 v). Po krótce należy powodowi wyjaśnić, iż Akt Własności Ziemi wydany został na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ()">ustawy z dnia 26 X 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> ( Dz.U. 1971.27.250) . Na podstawie tej ustawy własność nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego mógł nabyć ten, kto w dniu 4 XI 1971 r. ( dzień wejścia w życie ustawy) był jej posiadaczem samoistnym . W dniu tym jak powód sam twierdzi jego dziadek <span class="anon-block">J. K.</span> już nie żył. Ponadto <span class="anon-block"> (...)</span> stanowi decyzję administracyjną, którą sądy orzekające w niniejszej sprawie były związane.</p> <p>Mając powyższe na uwadze na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzeczono jak w sentencji.</p> <p>Na podstawie § 4 ust 1 , §8 pkt 7 oraz § 16 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 X 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U. 2015.1805) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 X 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U. 2016.1715) , na rzecz pełnomocników obu stron zostało przyznane wynagrodzenie ze Skarbu Państwa za świadczoną pomoc prawną z urzędu w wysokości połowy stawki minimalnej. Brak było bowiem podstaw do podwyższenia tej kwoty z uwagi na przesłanki wymienione w ust. 2 w/w paragrafu 4 zarządzenia z 22 X 2015 r. . Nie uzasadniał tego ani nakład pracy obu pełnomocników ani mała zawiłość sporu występującego w sprawie niniejszej ani tym bardziej ograniczony zakres postępowania dowodowego.</p> <p>Pomimo tego, że powód przegrał postępowanie apelacyjne , to nie został jednak obciążony obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanych kosztów procesu , de facto kosztów zastępstwa prawnego. W tym zakresie Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> postanowił odstąpić od tego obowiązku mając na uwadze sytuację materialna oraz życiową powoda oraz jego głębokie , aczkolwiek mylne przeświadczenie o zasadności dochodzonych roszczeń.</p> <p>SSA E. Klimowicz-Przygódzka SSA E. Jefimko SSA B. Chazan</p> </div>