II GZ 417/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 lipca 2011 r.; sygn. akt III SA/Gl 930/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 930/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił przyznania H. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w oświadczeniu o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że nie posiada oszczędności, mieszka z żoną i dwójką dzieci. Skarżący jest bezrobotny, żona skarżącego pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 960 zł netto, natomiast syn skarżącego studiuje zaocznie. Córka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych ruchomości, ani nieruchomości, które mógłby spieniężyć, jednocześnie oświadczył, że jest właścicielem działki przy ul. L. 120/124, w której zamieszkuje jako lokator. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia danych, na które powołał się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego. Wezwanie to miało na celu zobrazowanie aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy wobec sprzecznych danych umieszczonych w oświadczeniu, jak również sytuacji materialnej osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, wskazując, że mimo wezwania nie przedłożył on dokumentów i oświadczeń żądanych w celu ustalenia jego sytuacji majątkowej. Po złożeniu przez skarżącego sprzeciwu Sąd wezwał go ponownie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów i oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego (por. art. 199 i art. 220 p.p.s.a.). Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, iż spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Na mocy art. 255 p.p.s.a. sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 180/09, LEX nr 552208). Z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. skorzystał Sąd I instancji, uznał on bowiem, że zawarte na wypełnionym formularzu dane nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Wątpliwości co do sytuacji materialnej skarżącego nie zostały usunięte również w postępowaniu zażaleniowym, mimo że skarżący miał na tym etapie postępowania świadomość wątpliwości, które nasunęły się w związku z jego sytuacją finansową Sądowi I instancji po analizie złożonego przez niego oświadczenia o przyznanie prawa pomocy. Nie złożenie wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie przez skarżącego wszystkich dokumentów uniemożliwiło pełne ustalenie jego kondycji finansowej. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Reasumując - ponieważ ciężar wykazania wymogów ustawowych w tym zakresie - jak już wielokrotnie wskazano - leży po stronie wnioskodawcy, zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.