II FZ 641/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I.K., W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 674/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I.K., W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 15 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 maja 2011 roku I.K. i W.K., zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w wysokości 2.865,- zł, wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 czerwca 2010 roku oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 15 czerwca 2009 rok w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożyli na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazali, że nie posiadają żadnego majątku. I.K. uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.800 zł brutto, a W.K. osiąga dochód, także z tego tytułu, w wysokości 1.700 zł brutto. Oświadczyli przy tym, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki i na ten cel przeznacza kwotę 1.500 zł miesięcznie. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnili, że znajdują się w ciężkiej sytuacji finansowej. Oboje prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Udziały W.K. w spółce R. zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wynagrodzenia małżonków ledwo wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podkreślili, że nie byli w stanie poczynić oszczędności, z których mogliby uiścić wpis, bowiem Spółka R. już w 2008 roku przyniosła stratę. Obecnie suma wpisów od skarg w sprawach podatkowych związanych z prowadzeniem spółki R. s.c. wynosi ponad 100 tys. zł. Uiszczenie wpisu od skargi miałoby zbyt daleko posunięte negatywne skutki dla ich sytuacji życiowej. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił I.K. i W.K. przyznania prawa pomocy, wskazując, że skarżący występują z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając wniosek nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawców zawartej w prawomocnym postanowieniu uprzednio wydanym w sprawie. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Analiza oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonych przez skarżących doprowadziła sąd do wniosku, że sytuacja finansowa I.K. i W.K. uległa zmianie na ich korzyść. W szczególności wzrósł dochód małżonków z kwoty 5.035,75 zł brutto do kwoty 5.500 zł brutto. Pozostałe wykazane przez skarżących okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej nie uległy zmianie. Od powyższego postanowienia skarżący wywiedli zażalenie, w którym zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji, w której skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w wydanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia postanowienia daje art. 165 P.p.s.a., jednakże uzależnia ją od zaistnienia wskazanej w nim przesłanki, tj. zmiany okoliczności sprawy. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, nie wykazali , iż nastąpiła zmiana okoliczności rozpoznawanej sprawy wpadkowej. WSA w Łodzi słusznie zauważył, że na skutek wzrostu dochodu małżonków z kwoty 5.035,75 zł brutto do kwoty 5.500 zł brutto, sytuacja finansowa skarżących uległa zmianie na ich korzyść. Pozostałe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżących nie uległy zaś zmianie. Rozpatrując poprzedni wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd pierwszej instancji uwzględnił zarówno fakt ciążącego na skarżącej obowiązku alimentacyjnego względem jej matki, jak i okoliczność zajęcia udziałów skarżącego w spółce R.. Nie zmieniła się także suma wpisów w postępowaniach sądowoadministracyjnych, toczących się z udziałem skarżących. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w postępowaniu przed WSA w Łodzi nie istniała podstawa prawna do zmiany prawomocnego orzeczenia sądu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym, uznać należało, że zaskarżone postanowienie Sądu, pierwszej instancji, odmawiające zwolnienia skarżących z kosztów sądowych, odpowiadało prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.