Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I C 717/17

Sądy powszechne2018-11-28
Sygnatura
I C 717/17
Data orzeczenia
2018-11-28
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Agnieszka Przęczek (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt: I C 717/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 28 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSR Agnieszka Przęczek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Sekretarz sądowy Katarzyna Rogucka</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. w Lidzbarku Warmińskim na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. J.</span>, <span class="anon-block">J. J.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">B. Ł.</span> </p> <p>o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności</p> <p>1.  pozbawia w części wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. sporządzony przez notariusza <span class="anon-block">D. G.</span> numer Repertorium A <span class="anon-block">(...)</span>, zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L. W.</span> I Wydziału Cywilnego z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. wydanym w sprawie o sygnaturze I Co 702/12 – co do kwoty<span class="anon-block">(...)</span> zł (<span class="anon-block">(...)</span>);</p> <p>2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;</p> <p>3.  koszty procesu miedzy stronami wzajemnie znosi.</p> <p>SSR Agnieszka Przęczek</p> <p>Sygn. akt I C 717/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">J. J.</span> i <span class="anon-block">A. J.</span> wnieśli przeciwko pozwanej <span class="anon-block">B. Ł.</span> pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. sporządzonego przez notariusza <span class="anon-block">D. G.</span> za numerem repetytorium <span class="anon-block"> (...)</span>, któremu Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">L. W.</span> nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. w sprawie sygn. akt I Co 702/12 ponad kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł.</p> <p>W uzasadnieniu powodowie wskazali, że pozwana złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko powodom na podstawie powyższego tytułu wykonawczego- celem wyegzekwowania należności głównej w wysokości <span class="anon-block">(...)</span> zł, która w części została uregulowana przez powodów. Powodowie dokonali zapłaty na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span>, <span class="anon-block">P.</span> Terenowa w <span class="anon-block">L.</span> regulując zadłużenia sprzedającego nieruchomość – co wynikała zapisów § 6 aktu notarialnego. Na rzecz KRUS powodowie uiścili łączną kwotę<span class="anon-block">(...)</span> zł.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">B. Ł.</span> w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwana wskazała, że kwoty wpłacone na rzecz KRUS w maju 2012 nie powinny powodować uwzględnienia powództwa w niniejszej sprawie, albowiem zapłata nastąpiła przed nadaniem aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności. Ponadto wskazał, że wpłata na rzecz KRUS następuje na poczet zadłużenia jej ojca <span class="anon-block">M. H. (1)</span> zabezpieczonego wpisem hipoteki przymusowej. Pozwana dodała także, że powodowie zobowiązali się do zapłaty reszty ceny nieruchomości w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł do KRUS do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r., tym samym wpłaty dokonane po tym terminie należy traktować jako nieuzasadnione i pomyłkowe.</p> <p>Powodowie pismem z dnia<span class="anon-block">(...)</span>r. rozszerzyli powództwo o pozbawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego o kwotę ponad <span class="anon-block">(...)</span> zł z uwagi na zapłatę bezpośrednio <span class="anon-block">M. H. (1)</span> kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł tytułem części ceny sprzedaży.</p> <p>W dalszej części strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił , co następuje : </strong> </p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span>. pomiędzy <span class="anon-block">M. H. (1)</span> a powodami <span class="anon-block">J. J.</span> i <span class="anon-block">A. J.</span> doszło do zawarcia umowy sprzedaży oraz przeniesienia udziału w nieruchomości w zamian za przejęcie długu (sporządzoną przez notariusza <span class="anon-block">D. G.</span>, zapisaną w repertorium A pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span>). Na podstawie niniejszej umowy <span class="anon-block">M. H. (1)</span> sprzedał powodom nieruchomość oznaczona numerem <span class="anon-block">(...)</span> o powierzchni <span class="anon-block">(...)</span> ha położoną we <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">B.</span> w udziale 72% za ceną <span class="anon-block">(...)</span> zł, zaś w udziale 28% przeniósł własność tej nieruchomości w zamian za przejecie przez nich długu w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł z tytułu zaległości w zobowiązaniach podatkowych wobec Gminy <span class="anon-block">L.</span>, a powodowie oświadczyli, ze przejmują ten dług- na co zgodę wyraził Wójt Gminy <span class="anon-block">L.</span>. Jednocześnie w odniesieniu do sprzedawanego udziału w nieruchomości w § 6 aktu notarialnego powodowie oświadczyli, że na poczet ceny zapłacą w dniu dzisiejszym sprzedającemu kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł, zaś resztę ceny w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł zobowiązali się zapłacić do dnia <span class="anon-block">(...)</span>na co <span class="anon-block">M. H. (1)</span> wyraził zgodę i upoważnił powodów do zapłaty tej kwoty bezpośrednio w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Palcówka Terenowa w <span class="anon-block">L.</span> celem uregulowania zadłużenia ciążącego na sprzedającym w tej instytucji. Co do obowiązku zapłaty reszty ceny we wskazanym powyżej terminie powodowie oświadczyli, ze poddają się egzekucji wprost z tego aktu notarialnego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 777;art. 777 § 1;art. 777 § 1 pkt. 4)">art. 777 § 1 pkt 4 kpc</a>.</p> <p>Powodowie nie zapłacili reszty ceny zgodnie z ustalonym w umowie terminie.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> zmarł <span class="anon-block">M. H. (1)</span>.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. przed notariuszem <span class="anon-block">A. U.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">O.</span> sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia po <span class="anon-block">M. H. (1)</span> i na podstawie ustawy spadek po nim odziedziczyła: żona <span class="anon-block">S. H.</span>, córka <span class="anon-block">M. P.</span>, córka <span class="anon-block">B. Ł.</span>- w udziale po 1/3 części każda z nich. Następnie w dniu<span class="anon-block">(...)</span>r. pomiędzy spadkobiercami zmarłego doszło do zawarcia umowy darowizny spadkowej wierzytelności pieniężnej przysługującej w stosunku do powodów wynikającej z umowy sprzedaży oraz przeniesienia udziału w nieruchomości w zamian za przejęcie długu z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. w zakresie zapłaty kwoty<span class="anon-block">(...)</span> zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia<span class="anon-block">(...)</span> r. Na podstawie umowy darowizny pozwana <span class="anon-block">B. Ł.</span> nabyła udziały wierzytelności po 1/3 od <span class="anon-block">S. H.</span> i <span class="anon-block">M. P.</span>.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. pozwana <span class="anon-block">B. Ł.</span> złożyła do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> wniosek o nadanie klauzuli wykonalności na jej rzecz załączając akt notarialny z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. Postanowienie z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. w sprawie sygn. akt I <span class="anon-block">(...)</span> Sąd nadal klauzule wykonalności aktowi notarialnemu z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. sporządzonemu przez notariusza <span class="anon-block">D. G.</span>, zapisanemu w repertorium A pod numerem <span class="anon-block"> (...)</span>, co do kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł na rzecz pozwanej <span class="anon-block">B. Ł.</span>, na która przeszło uprawnienie <span class="anon-block">M. H. (2)</span>.</p> <p>Następnie <span class="anon-block">B. Ł.</span> w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. złożyła do Komornika <span class="anon-block">S.</span> przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">L.</span> <span class="anon-block">M. K.</span> wniosek o wszczęcie przeciwko powodom egzekucji celem wyegzekwowania należności głównej w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł z odsetkami od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. oraz kosztami procesu w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł. Komornik Sądowy pismem z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. zawiadomił powodów o wszczęciu postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowani należności głównej w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest pod sygn. akt Km 3007/12.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> powodowie przekazali na poczet zadłużenia <span class="anon-block">M. H. (1)</span> w KRUS kwotę <span class="anon-block">(...)</span>zł, zaś w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł. Dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do Komornika prowadzącego egzekucje wpłynęło pismo powódki <span class="anon-block">A. J.</span> o uwzględnienie spłaty części zadłużenia wobec <span class="anon-block">B. Ł.</span> w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł zapłaconej bezpośrednio w KRUS. Komornik zwrócił się do pozwanej celem ustosunkowania się do twierdzeń <span class="anon-block">A. J.</span> co do spłaty części egzekwowanego roszczenia w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł. W odpowiedzi na pismo pozwana <span class="anon-block">B. Ł.</span> wniosła o pomniejszenie zadłużenia o kwotę bezpośrednio przekazanej przez powodów do KRUS.</p> <p>Dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">L.</span> wpłynął pozew o zapłatę od <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">J. J.</span> na rzecz <span class="anon-block">B. Ł.</span> kwoty <span class="anon-block">(...)</span>zł wraz z odsetkami z tytułu należnych odsetek ustawowych naliczonych od kwoty należności głównej <span class="anon-block">(...)</span> zł od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. Sąd w dniu <span class="anon-block">(...)</span>r. w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> upr wydał wyrok uwzględniający powództwo jedynie w części w zakresie kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł. Sad uwzględnił podniesiony przez <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">J. J.</span> zarzut przedawnienia uznając za nieprzedawnione odsetki za okres od dnia<span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. Jednocześnie w pisemnych motywach wydanego wyroku Sąd wskazał, iż w dniu <span class="anon-block">(...)</span>r. <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">J. J.</span> wpłacili na poczet należności głównej kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł, zaś w dniu<span class="anon-block">(...)</span> r. kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł. W związku z powyższym nieprzedawnione odsetki za opóźnienie w zapłacie przez nich kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł należały się <span class="anon-block">B. Ł.</span> za okres od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. wynosząc <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> zł,</span> od kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł za okres od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. wynosząc <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> zł</span> oraz od kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł za okres od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia<span class="anon-block">(...)</span> r. wynosząc <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> zł,</span> co daje łączną kwotę <span class="anon-block">(...)</span> zł i taką też kwotę Sąd zasądził solidarnie od <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">J. J.</span> na rzecz <span class="anon-block">B.</span> <span class="anon-block">Ł.</span> w punkcie I wyroku, oddalając powództwo jako obejmujące roszczenie przedawnione. Na podstawie tego wyroku pozwana wszczęła postępowanie egzekucyjne w sprawie KM <span class="anon-block">(...)</span>, które postanowieniem z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. zostało zakończone.</p> <p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. Wojewoda <span class="anon-block"> (...)- (...)</span> przyznał powodom odszkodowanie w wysokości <span class="anon-block">(...)</span> zł, z czego kwota<span class="anon-block">(...)</span> zł została przekazana na rzecz KRUS. Łącznie na rzecz KRUS powodowie wpłacili na spłatę zadłużenia z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników <span class="anon-block">M. H. (1)</span> kwotę<span class="anon-block">(...)</span>zł.</p> <p>W dniu<span class="anon-block">(...)</span> r. powodowie wezwali pozwaną do cofnięcia wniosku egzekucyjnego w zakresie kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.</p> <p> <em> <!-- --> dowód: dokumenty z akt sprawy tut.Sadu sygn. akt I Co<span class="anon-block">(...)</span>, tj. umowa z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. k. 3-9 k. 3-9, akt poświadczenia dziedziczenia koperta k. 10, umowa darowizny k. 11-12, postanowienie z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. k. 27; dokumenty z akt sprawy egzekucyjnej sygn. akt Km <span class="anon-block">(...)</span>, tj. wniosek k.1-2, zawiadomienie k. 3-4, pismo z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. k. 13-14, pismo komornika k. 15, pismo pozwanej z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. k. 17; dokumenty z akt sprawy tut.Sadu sygn. akt VI C <span class="anon-block">(...)</span> upr, tj. pozew z załącznikami k. 3-19, wyrok wraz z uzasadnieniem K. 97-100; dokumenty z akt postępowania egzekucyjnego Km <span class="anon-block">(...)</span>, tj. wniosek k. 1 i postanowienia k. 44; wezwanie k. 7; zaświadczenia k. 9,40,58 i 71; decyzja k. 85-86; zeznania świadka <span class="anon-block">S. H.</span> k. 107v. Cd koperta k. 110; częściowo przesłuchanie powoda <span class="anon-block">J. J.</span> k. 65 v.-66 CD koperta k. 67 i 108-108 v. płyta Cd koperta k. 110; częściowo przesłuchanie powódki k. 108 plyta Cd koperta k. 110.</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.</p> <p>Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz w aktach sprawy <span class="anon-block">(...)</span>i akt postępowania egzekucyjnego <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>. Sąd, dokonując ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów uznał je za wiarygodne i przydatne dla ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji, poczynił na ich podstawie ustalenia faktyczne. Ponadto Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka <span class="anon-block">S. H.</span>, albowiem były one spójne, logiczne i dodatkowo okoliczności przez nią wskazywane znalazły potwierdzenie w dowodach w postaci dokumentów. Natomiast co do zeznań powodów Sąd uznał je za wiarygodne jedynie w części- co zostanie omówione poniżej.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawę prawną roszczenia pozwu stanowił <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 ust. 2)">art. 840 § 1 ust. 2 k.p.c.</a>, zgodnie z którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.</p> <p>Powództwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art. 840 k.p.c.</a>, jako środek merytorycznej obrony dłużnika, pozwala na zakwestionowanie wykonalności tytułu wykonawczego w drodze badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem i w konsekwencji musi być oparte na przyczynach materialnoprawnych - podstawach wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840 pkt. 1;art. 840 pkt. 2;art. 840 pkt. 3)">punktach 1-3</a> omawianego przepisu.</p> <p>Zważenia wymaga, iż celem przytoczonego powyżej uregulowania jest to, aby uniemożliwić przeprowadzenie w całości lub w części egzekucji ze wskazanego przez powoda tytułu egzekucyjnego, w sytuacji gdy dłużnik wykaże, iż zaistniało zdarzenie, które sprawia, że egzekucja z tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności naruszałaby jego chroniony interes, tj. wykaże ,że zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie, zdarzeniem materialnoprawnym, na którym powodowie opierają powództwo przeciwegzekucyjne jest spłata części dochodzonego roszczenia objętego tytułem wykonawczym.</p> <p>W ocenie Sądu powodowie w toku postepowania egzekucyjnego wykazali, że dokonali spłaty należności w łacznej kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł.</p> <p>Zważenia wymaga, że w zakresie częściowych wpłat dokonanych przez <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">J. J.</span> bezpośrednio do KRUS Sąd jest również związany wyrokiem tut. Sądu wydanym w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> upr. Sąd ten rozstrzygając kwestie należnych odsetek od nalezności głównej, tj. kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł poczynił ustalenia odnośnie spłaty częściowego roszczenia przez powodów w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. kwoty <span class="anon-block">(...)</span> zł, zaś w dniu <span class="anon-block">(...)</span>r. kwoty <span class="anon-block">(...)</span>zł. Sąd wydając wyrok zasadzający uwzględnił te wpłaty.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy także przywołać <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">art. 366 k.p.c.</a> Przepis ten stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Oba te przepisy choć regulują dwie odrębne instytucje muszą być w pewnym sensie rozpoznawane łącznie. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">Art. 366 k.p.c.</a> reguluje skutki prawomocności materialnej wyroków w sensie negatywnym. Skutki te sprowadzają się do wykluczenia możliwości ponownego rozpoznania sprawy między tymi samymi stronami. Jest to negatywna przesłanka procesowa, określana jako powaga rzeczy osądzonej, czyli res iudicata.</p> <p>Natomiast przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> odnosi się do skutków prawomocności materialnej w sensie pozytywnym, która, jak wskazuje się w doktrynie, zabezpiecza poszanowanie dla rozstrzygnięcia sądu ustalającego i regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. Moc wiążąca orzeczenia merytorycznego, określona w tym przepisie może być brana pod uwagę tylko w innym postępowaniu niż to, w którym je wydano. Orzeczenie takie uzyskuje moc wiążącą z chwilą uprawomocnienia się, a zatem z chwilą definitywnego zakończenia postępowania. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie podlega ona już ponownemu badaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>). Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej kwestii, nie tylko zaś dokonywania sprzecznych ustaleń. Jednocześnie zgodnie podnosi się w doktrynie, że przedmiotowy zasięg prawomocności materialnej odnosi się co do zasady do samego rozstrzygnięcia, nie zaś do jego motywów i zawartych w nim ustaleń faktycznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. , <span class="anon-block">(...)</span> , LEX nr <span class="anon-block">(...)</span>, wyrok Sądu Najwyższego z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, niepubl.). Jednocześnie jednak podkreśla się, że stanowisko takie w żadnym razie nie wyklucza sięgania do okoliczności objętych uzasadnieniem orzeczenia, jeżeli jest to potrzebne dla określenia granic prawomocności materialnej (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, LEX <span class="anon-block">(...)</span>). Konieczne jest bowiem uwzględnianie przedmiotu rozstrzygnięcia w związku z podstawą sporu. Podkreśla się, że przy orzeczeniach oddalających powództwo lub wniosek w postępowaniu nieprocesowym, gdy z sentencji nie wynika zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia, doniosłe i wiążące mogą być również motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, szczególnie ustalenia prejudycjalne sądu, prowadzące do oddalenia powództwa lub wniosku (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, LEX nr <span class="anon-block">(...)</span>, z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, niepubl., z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, niepubl.). Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia<span class="anon-block">(...)</span>), sąd nie jest związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia orzeczenia w takim zakresie, w jakim nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w wyroku. Jest natomiast związany wskazanymi w uzasadnieniu ustaleniami mającymi wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, w szczególności ustaleniami prejudycjalnymi, których skutkiem było wydanie określonego wyroku lub postanowienia orzekającego co do istoty sprawy.</p> <p>Ponadto podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, niepubl., z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r., <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, z dnia<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> 1994, Nr <span class="anon-block">(...)</span>, poz. <span class="anon-block">(...)</span>, oraz postanowienie z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>), jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana. Prawomocność materialna, w którą wyposażone są w procesie, oprócz rozstrzygających sprawę co do istoty wyroków, orzeczenia proceduralne, wyraża nakaz przyjmowania, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia.</p> <p>Warto zaznaczyć, iż przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> adresuje ten nakaz nie tylko do stron, ale i sądu, który wydał orzeczenie, oraz innych sądów, organów państwowych i organów administracji publicznej, a w sytuacjach w ustawie przewidzianych także do innych osób. W przypadku wyroku treścią nakazu wynikającego z cytowanego przepisujest więc powinność uwzględniania przez wymienione w tym przepisie osoby i instytucje stanu prawnego wynikającego z utożsamianego z powagą rzeczy osądzonej prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.</p> <p>Trzeba także przywołać wyroki innych sądów, między innymi: Sąd Apelacyjny w<span class="anon-block">K.</span> w wyroku z dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. (<span class="anon-block">(...)</span>, LEX nr <span class="anon-block">(...)</span>) wskazał, że istota wiążącej mocy prawomocnego orzeczenia sądu polega na związaniu jego treścią także innych sądów i organów państwowych. Oznacza to, iż sąd pierwszej instancji obowiązany jest uznać, że kwestia prawna, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie rozpoznawanej, kształtuje się tak jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu. Przesądzenie tej kwestii oznacza, że w późniejszym postępowaniu nie może być ona już ponownie badana, a zatem zachodzi konieczność ograniczenia dowodzenia faktów objętych prejudycjalnym orzeczeniem. Podobne twierdzenie zawarł Sąd Apelacyjny w <span class="anon-block">P.</span> w wyroku z dnia <span class="anon-block">(...)</span>, LEX nr <span class="anon-block">(...)</span>) wskazując, że moc wiążąca orzeczenia określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to orzeczono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem, rozumianym jako określona wypowiedź sądu rozpoznającego poprzednią sprawę, będącą syntezą ustaleń faktycznych i prawnych. Należy zaznaczyć, że instytucja prawomocności materialnej w sensie pozytywnym służyć ma wyeliminowaniu sytuacji, w których w obrocie funkcjonować będą dwa rozstrzygnięcia nie do pogodzenia, czy wręcz sprzeczne.</p> <p>Biorąc powyższe rozważania pod uwagę należało uwzględnić, iż w tym zakresie nastąpiła zapłata należności przez powodów.</p> <p>W ocenie Sądu powodowie w toku niniejszego postępowania wykazali także, że dokonali zapłaty dalszej należności w kwocie <span class="anon-block">(...)</span> zł. Z przedłożonych dowodów w postaci zaświadczeń z KRUS oraz decyzji Wojewody <span class="anon-block"> (...)- (...)</span> wynika niezbycie o spłacie części tego roszczenia w 2013 r.</p> <p>Podniesienia wymaga, że błędne jest stanowisko pozwanej jakoby spłata dokonana przed nadaniem klauzuli wykonalności oraz splata po wszczęciu przez nią postępowania egzekucyjnego nie może być brana pod uwagę przez Sąd. Błądne jest stanowisko, że zapłata należności do rąk wierzyciela, z pominięciem organu egzekucyjnego, ale już po skutecznym wszczęciu egzekucji, jest tożsama z wyegzekwowaniem roszczenia, a więc sytuacją, gdy tytuł, jako „skonsumowany” nie może być pozbawiony wykonalności. Zdaniem Sądu nie ma podstawy do uznania, że zapłata należności bezpośrednio wierzycielowi po wszczęciu egzekucji oznacza wyegzekwowanie świadczenia. Z wyegzekwowaniem świadczenia mamy do czynienia wyłącznie wówczas, gdy świadczenie uzyskano w wyniku realnych działań komornika będących rezultatem efektywnej egzekucji. Spełnienie świadczenia przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi w toku wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego oznacza, iż to nie działanie komornika doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela, ponieważ stan taki został osiągnięty na skutek pozaegzekucyjnej czynności samego dłużnika. Stan zawisłości postępowania egzekucyjnego nie pozbawia bowiem dłużnika możliwości dokonywania czynności wywołujących skutki materialnoprawne, mających wpływ na bieg tego postępowania w wyniku wniosków wierzyciela.</p> <p>Oceniając zasadność powództwa w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, trzeba mieć na względzie także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 816;art. 816 § 1)">art. 816 § 1 kpc</a> , zgodnie z którym po ukończeniu postępowania egzekucyjnego należy na tytule wykonawczym zaznaczyć wynik egzekucji i tytuł zatrzymać w aktach, a jeżeli świadczenie objęte tytułem nie zostało zaspokojone całkowicie, tytuł zwrócić wierzycielowi. Jeżeli egzekucja okaże się skuteczna chociażby częściowo, jej wynik komornik powinien zaznaczyć na tytule wykonawczym. Po zaznaczeniu wyniku egzekucji komornik wydaje tytuł wierzycielowi, który może na jego podstawie ponownie wszcząć egzekucję w części niezaspokojonej. Adnotacja komornika zapobiega możliwości ponownego wszczęcia egzekucji w zakresie wyegzekwowanym, na podstawie tego samego tytułu wykonawczego, który w tej części traci moc. Bezprzedmiotowe byłoby zatem żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie wyżej wskazanym w ramach powództwa przeciwegzekucyjnego. Skoro jednak komornik nie może zaznaczyć na tytule, że dłużnik zapłacił wierzycielowi należność objętą tytułem, bo nie nastąpiło to w wyniku efektywnej egzekucji, to tytuł zostaje zwrócony wierzycielowi bez żadnych adnotacji i w dalszym ciągu istnieje możliwość jego wykorzystania przez wierzyciela, nawet, jeśli w danym momencie wierzyciel tego nie czyni. Obiektywnie uzasadnia to domaganie się przez dłużnika pozbawienia tytułu wykonawczego w takiej części, w jakiej roszczenie wierzyciela zostało spełnione poza postepowaniem egzekucyjnym. Dłużnik, jeśli spełnia część świadczenia, może żądać pozbawienia tytułu w odpowiedniej części, a jeśli Sąd stwierdza, że dłużnik domaga się pozbawienia w części większej, niż część zaspokojona, to powinien powództwo uwzględnić w zakresie stosownym do wyników postępowania dowodowego, dotyczącego spełnienia świadczenia.</p> <p>Warto zaznaczyć, iż pozwana była niekonsekwentna swoich stanowiska, albowiemw toku postepowania egzekucyjnego uznawała wplaty dokonane przez powodów i wnosiła o ograniczenie egezkucji w tym zakresie, zaś w postepowaniu o zapłatę odsetek podnosiła ich zaliczenie i pomnijszenie na poczet dochodzonych odsetek, a w tym postępowaniu twierdzi “o rzekomych spłatach na rzecz zadłużenia jej ojca oraz braku podstaw do ich uwzględniania”. Taka postawa pozwanej tym bardziej czyni zasadnym zgloszone roszczenie przez powodów, w obawie przed nadmierym I niezasadnym wyegzekwowaniem od nich roszczeń- bez uwzględnienia dokonanych spłat.</p> <p>W ocenie Sądu w niniejszym postępowania powodowie wykazali spłatę należności w części, tj. w kwocie<span class="anon-block">(...)</span> zł i w tym zakresie należało pozbawić wykonalności przedmiotowy tytuł wykonawczy.</p> <p>Natomiast Sąd nie uznał za wiarygodne twierdzenia powodów o spłacie dodatkowo<span class="anon-block">(...)</span> zł bezpośrednio do rąk <span class="anon-block">M. H. (1)</span>. Twierdzeniom powodów zaprzeczył świadek <span class="anon-block">S. H.</span>, która bardzo spontanicznie i przekonująco wskazała dla Sądu, że gdyby jej mąż otrzymał większy zastrzyk gotówki ona na pewno by o tym wiedziała. Ponadto powodowie rozpytywani przez Sąd nie umieli odpowiedzieć kiedy i jakie kwoty spłacali. Powód wspominał coś o prowadzonym zeszycie ze spłatami, ale nie wie czy go ma. Zupełnie nielogiczne są twierdzenia powodów zwłaszcza, iż znali treść umowy i wiedzieli o terminie i sposobie dokonania zapłaty. Gdyby powodowie posiadali takie środki to zapewne dokonali by zapłaty na rzecz KRUS, a nie sprzedającego. Powodowie sami wskazywali na fakt nadużywania przez sprzedającego alkoholu, to tym bardziej w ocenie Sądu nie dokonywaliby zapłaty bezpośrednio do niego lecz do organu w którym posiadał zaległości. Poza tym ta okoliczność tym bardziej powinna wpłynąć na powodów i w przypadku dokonywania takich wpłat zabezpieczyliby się poprzez sporządzenie dokumentów potwierdzających przekazanie takich pieniędzy bezpośrednio <span class="anon-block">M. H. (1)</span>.</p> <p>Mają powyższe na uwadze w dalszym zakresie powództwo jako niezasadne należało oddalić.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 1)">art. 100 zd 1 kpc</a>. Niniejszy artykuł nie wymaga arytmetycznie dokładnego rozdzielenia kosztów wg stosunku wygranej części do przegranej, zaś dzięki zasadzie słuszności pozwala oceniać zakres wygranej również w sytuacji konkretnego przypadku. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie biorąc pod uwagę zgłoszone roszczenie oraz rozszerzenie na późniejszym etapie powództwa zniesienie kosztów można uznać za usprawiedliwione. Sąd wziął przy tym pod uwagę nie tylko zbliżony zakres wygrania sprawy, ale również zbliżone koszty poniesione przez strony. Można też zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r., który wskazał, że o zastosowaniu zasady wzajemnego zniesienia kosztów procesu decyduje kryterium słusznościowego rozłożenia obowiązku ponoszenia tych kosztów, nie jest natomiast bezwzględnie wymagane dokładne wyliczenie stosunku wygranej do przegranej (sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>).</p> <p>SSR Agnieszka Przęczek</p> </div>