II FZ 752/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 201/12 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 201/12, odmówił J. P. – nazywanej dalej "Skarżącą", wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 grudnia 2011 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżąca wniósła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jej ocenie wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki, o których jest mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku podano, że Skarżąca jest wraz z mężem właścicielką szeregu nieruchomości i prowadzi działalność gospodarczą polegającą na ich wynajmowaniu. Z treści wniosku wynika, że Skarżąca w 2011 r. osiągnęła przychód w wysokości 273.320,00 zł. Skarżąca nie posiada jednak oszczędności – organy podatkowe wyegzekwowały bowiem należność wynikającą z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe za 2003 r. W tym stanie rzeczy część nieruchomości zostanie sprzedana w trakcie postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie Skarżąca zostanie pozbawiona w sposób nieodwracalny możliwości osiągania dochodu z ich najmu. W ocenie sądu pierwszej instancji w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżąca jest bowiem właścicielem kilkudziesięciu nieruchomości o znacznej wartości. W związku z tym, sprzedaż kilku z nich nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków i nie będzie prowadzić do trudnych znacznego zubożenia Skarżącej, oznaczającego brak możliwości zapewnienia koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżąca zwróciła uwagę, że sąd ocenił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji tak, jak gdyby był to wniosek o przyznanie prawa pomocy. Istotą sprawy był natomiast następujący problem: czy w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, po uprzednim jej wykonaniu, możliwe byłoby odkupienie tych samych nieruchomości lub innych o podobnych cechach? Skarżąca podniósła, że sprzedaż nieruchomości zawsze jest czynnością trudną do odwrócenia, ponadto może prowadzić do ograniczenia bądź likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W przypadku instytucji wstrzymania wykonania aktu lub czynności, kontrola ma szczególny charakter, gdyż postanowienie zapadające w tym przedmiocie jest rozstrzygnięciem uznaniowym. Przesądza o tym treść art. 61 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym "po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków(...)". Poprzez użycie przez ustawodawcę wyrażenia "może" sądowi została pozostawiona swoboda podjęcia rozstrzygnięcia w tym względzie. Nawet zaistnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności, nie obliguje sądu do uwzględnienia wniosku. Z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze, że wyłączną podstawą podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wcześniejsze ustalenie zaistnienia ustawowych przesłanek w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W świetle przesłanek, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowana trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew temu co podnosi Skarżąca, zważywszy na wysokość dochodów i przychodów podatników, na tym etapie postępowania nie jest pewne, czy dojdzie do sprzedaży nieruchomości. Sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z nieruchomości nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja z nieruchomości traktowana jest jako środek o charakterze ostatecznym, do którego zastosowania organ egzekucyjny jest uprawniony dopiero w momencie, gdy zawiodą inne instrumenty prawne wyegzekwowania należności. Jak stanowi art. 110 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954, z późn. zm.), z nieruchomości może być przeprowadzona egzekucja administracyjna, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. O zagrożeniu skutkami egzekucji z nieruchomości można mówić zatem dopiero z chwilą, gdy zastosowanie innych instrumentów zapewniających przymusowe wykonanie zobowiązania okaże się niemożliwe lub bezskuteczne. Zauważyć ponadto należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Kierując się wyżej przedstawionymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.