I OW 191/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant st. asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Wrocławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Wrocławia a Wójtem Gminy Branice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L.S. o przyznanie zasiłku celowego, okresowego i zasiłku stałego postanawia: wskazać Prezydenta Wrocławia jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Prezydent Miasta Wrocławia wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy Branice przez wskazanie Wójta Gminy Branice jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku L.S. o przyznanie zasiłku celowego, zasiłku okresowego i zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 10 września 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Branicach wpłynęły wnioski L.S. o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, okresowego i stałego z uwagi na niepełnosprawność, długotrwałą chorobę, bezrobocie i brak dochodu. Wnioskodawczyni jako adres zamieszkania podała Gminę Branice – L., zaś adres do korespondencji Wrocław, Rynek [...], Poste Restante. Dodatkowo, w oświadczeniu złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej podała, że jej miejscem stałego zamieszkania i zameldowania są L. 75/2. Jednocześnie poprosiła, aby wywiady z nią przeprowadzano co sześć miesięcy po uprzednim umówieniu terminu drogą telefoniczną. Powyższą prośbę uzasadniła koniecznością częstych wyjazdów związanych z leczeniem i rehabilitacją. Ponadto poinformowała, że numer telefonu jest w posiadaniu OPS w Branicach. Wójt Gminy Branice uznał się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosków wyżej wymienionej i przekazał sprawę do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Wrocławia argumentując, że sąsiedzi wnioskodawczyni i sołtys zamieszkali w L. nie potwierdzają faktu jej przebywania na terenie tej gminy, a jako adres podała ona Wrocław ul. Rynek [...]. W ocenie organu najbardziej prawdopodobnym miejscem zamieszkania L.S. jest Wrocław, a zatem Prezydent tego miasta jest organem właściwym do rozpoznania jej sprawy. Zdaniem Prezydenta Miasta Wrocławia stanowisko to jest błędne. Podany przez wnioskodawczynię adres: Rynek [...] jest siedzibą poczty, stanowi adres do korespondencji na Poste Restante. Pracownicy MOPS we Wrocławiu sprawdzili mieszkania pod numerem Rynek [...] i ustalili, że w żadnym z tych mieszkań wyżej wymieniona nie przebywa. Fakt ten potwierdziła osoba zarządzająca wspólnotą mieszkaniową. Natomiast ze złożonego przez L.S. oświadczenia wynika, że zamieszkuje ona i przebywa w miejscu stałego zameldowania, a we Wrocławiu leczy się oraz złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Jako miejsce pobytu na czas leczenia podała Wrocław ul. Plac L. [...], natomiast na pobyt stały wskazała L.. Z oświadczenia właściciela mieszkania przy Pl. L. [...] wynika, że L.S. przyjeżdża do niego sporadycznie, wówczas gdy ma wyznaczone wizyty u lekarza. Jej pobyty są czasowe i nie mają cech pobytu stałego. W ocenie Prezydenta Miasta Wrocławia, nie negując faktu czasowego przebywania wyżej wymienionej we Wrocławiu, gdzie podejmuje ona leczenie, stan faktyczny sprawy przemawia za uznaniem, że miasto to nie jest jednak miejscem jej stałego zamieszkania. Ponadto wskazał, że do miesiąca czerwca 2012 r. OPS w Branicach wypłacał L.S. zasiłek pielęgnacyjny i wydał jej zaświadczenie, z którego wynika, że miejscem jej zamieszkania są L.. Wójt Gminy Branice w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Prezydenta Miasta Wrocławia oraz o zwrócenie się do Sądu Okręgowego we Wrocławiu I Wydział Cywilny o udostępnienie kopii umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej pomiędzy S.K., a L.S. w zamian za sprawowanie opieki nad wynajmującym mieszkanie z dnia 29 kwietnia 2011 r. znajdującej się w aktach o sygn. akt I C 328/12, w celu przeprowadzenia dowodu na okoliczność, że L.S. zamieszkuje we Wrocławiu przy ul. Plac L. [...]. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podał, że z informacji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu wynika, że w maju 2012 r. L.S. składając wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności przebywała we Wrocławiu. Złożyła wówczas oświadczenie, że ze względów zdrowotnych we Wrocławiu przebywa od 2008 r. Fakt ten potwierdza dokumentacja medyczna. Jako miejsce pobytu podała mieszkanie przy ul. Plac L. [...] we Wrocławiu. Zdaniem Wójta Gminy Branice, skoro jak wyżej wskazano dowodem stałego przebywania wyżej wymienionej we Wrocławiu jest także dysponowanie przez nią tytułem prawnym -umową najmu do lokalu mieszkalnego w którym zamieszkuje, to przyjąć należy, iż twierdzenie dysponenta tego mieszkania, że przebywa ona w nim sporadycznie jest nieprawdziwe. Odnosząc się do kwestii wskazania przez nią jako adresu do korespondencji Poczty Głównej we Wrocławiu, ul. Rynek [...] stwierdził, że logicznym jest wskazanie miejsca, w którym się przebywa zamiast adresu stałego zameldowania, gdzie się nie przebywa. Podał również, iż z akt wielu postępowań wynika, że L.S. wrocławski adres do korespondencji wskazuje już od dwóch lat. Podkreślił, że dużo chętniej i szybciej stawia się ona w siedzibie urzędu we Wrocławiu - w tym przypadku w siedzibie Biura Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 we Wrocławiu, niż w Branicach. W "Adnotacji Urzędowej", datowanej na dzień 27 czerwca 2012 r., wyraźnie zapisano "m. przeb. Wrocław ul. Rynek [...]"'. W świetle powyższych faktów uznać zatem należy, iż jej pobyt we Wrocławiu ma charakter stały. W jego ocenie kwestia wypłacania wyżej wymienionej zasiłku pielęgnacyjnego do czerwca 2012 r. nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu. Organ dopóki nie uzyskał wiarygodnych informacji o tym, że podaje ona jako miejsce zamieszkania Wrocław przyjmował, że miejscem jej zamieszkania są L. Dodatkowo wskazał, że L.S. w dniu 17 października 2012 r. dobrowolnie opróżniła lokal mieszkalny zajmowany w L., usuwając z niego wszelkie ruchomości i przeprowadziła się do Wrocławia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Wrocławia, a Wójtem Gminy Branice o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku L.S. o przyznanie zasiłku celowego, zasiłku okresowego i zasiłku stałego. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 115 z 2008 r., poz. 728 ze zm.), właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 63 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, to jednak o ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08; z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z akt sprawy wynika, że wprawdzie L.S. jest zameldowana na pobyt stały w miejscowości L. pod numerem [...] m.2, 48-140 gmina Branice i miejsce to określa jako miejsce zamieszkania, to jednak w świetle znajdujących się w aktach oświadczeń mieszkańców tej wsi pod adresem tym nie przebywa, a jej obecność w tej miejscowości ma charakter epizodyczny. Z kolei wyżej wymieniona jako adres do korespondencji konsekwentnie wskazuje adres Poczty Głównej Wrocław, ul Rynek [...]. Fakt ten potwierdza m.in. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Inspektorat we Wrocławiu z dnia 1 czerwca 2012 r., w świetle którego zamieszkuje ona pod adresem: 50-065 Wrocław, Rynek [...], i na ten adres przekazywana jest kierowana do niej korespondencja z ZUS. Poza tym, w postępowaniu przed Powiatowym Zespołem do spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu oświadczyła, że jest zameldowana w L. gm. Branice, ale od 2008 r. przebywa we Wrocławiu. W tym przypadku jako adres pobytu podała Wrocław, ul. Plac Legionów [...], lecz prosiła, aby korespondencję kierować na Poste Restante: 50-065 Wrocław 32, Rynek [...]. Poza tym z akt sprawy wynika, że w dniu 29 maja 2011 r. zawarła ze S.K., któremu przysługuje prawo dożywotniego korzystania z lokalu mieszkalnego przy ul. Plac L. [...] we Wrocławiu, umowę najmu ww. lokalu w zamian za sprawowanie nad nim opieki, i w lokalu tym zamieszkuje wraz z synem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki składające się na definicje miejsca zamieszkania zostały spełnione. W świetle oświadczenia L.S. przed Powiatowym Zespołem do spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu oraz dokumentacji lekarskiej wynika, że przebywa ona we Wrocławiu od 2008 r. Bez wątpienia miasto to stanowi dla niej centrum jej aktywności życiowej, w mieście tym przebywa, korzysta z opieki medycznej, odbiera korespondencję, w tym dotycząca przysługujących jej świadczeń z ZUS. Fakt zawarcia przez nią umowy najmu lokalu mieszkalnego w zamian za sprawowanie opieki wskazuje, iż w mieście tym przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że miejscem zamieszkania L.S. jest Wrocław, a organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku, jest Prezydent Miasta Wrocławia i w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.