II FZ 810/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/OI 796/12 odmawiające zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/OI 796/10 odmawiającego przyznania skarżącemu Z.K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 13 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/OI 796/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu wniosku Z.K. (dalej: ,,Strona’’ lub ,,Skarżący’’) o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 13 września 2010 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA /OI 796/10, odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Z.K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż skarżący na wezwanie sądu z dnia 8 lutego 2011 r. dot. uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: ,,p.p.s.a.’’) nie przedłożył żądanych dokumentów oraz nie dołożył należytej staranności w ich dostarczeniu, tym bardziej, że przedstawił w sposób wybiórczy swoją sytuację materialna i rodzinną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dna 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 131/11, oddalił zażalenie na powyżej opisane postanowienie jako nieuzasadnione. Wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/OI 796/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżącego. W dniu 18 kwietnia 2012 r., skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z.K. w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym na urzędowym formularzu PPF wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami I. i M.. Wyłącznym źródłem utrzymania rodziny jest dochód skarżącego w wysokości 3 000 zł., uzyskiwany z tytułu otrzymywanej renty strukturalnej. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż skarżący posiada dożywotnie prawo użytkowania 60 letniego domu. Ponadto nie posiada żadnych nieruchomości, samochodu ani innych przedmiotów wartościowych. Wskazując na wysokość ponoszonych wydatków strona wskazała, iż na utrzymanie niepracującej córki I., która zamieszkuje w W., przekazuje kwotę 2 000 zł., która przeznaczana jest na opłatę wynajmu mieszkania (1 500 zł) oraz opłaty za media. Ponadto skarżący spłaca raty kredytów bankowych w wysokości 420 zł i 350 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że nie wystarcza mu dochodów na wyżywienie oraz podkreślił, iż w opłatach za gaz, światło i wodę pomaga mu syn. Dodał również, że żona prowadzi oddzielne gospodarstwo. Wskazał, iż przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym potrzebuje w celu sporządzenia i opłacenia skargi kasacyjnej. Skarżący na podstawie art. 255 p.p.s.a. został wezwany do uzupełnienia ww. wniosku i uprawdopodobnienia powołanych w nim okoliczności odnośnie aktualnej sytuacji i stanu majątkowego wnioskodawcy poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących: uzyskiwanych dochodów z tytułu renty strukturalnej, ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie (rachunków za opał, energię elektryczną, wodę), oświadczenia członków najbliższej rodziny o ponoszonych przez wnioskodawcę kosztach utrzymania córek oraz otrzymywanych przez niego świadczeniach w ramach pomocy od syna i posiadającej odrębne gospodarstwo żony, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, potwierdzających w szczególności dokonywanie spłat kredytów i innych zadłużeń, a także aktualny stan rachunków oraz dokumentów odnośnie ewentualnych świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z dnia 9 lipca 2012 r., nie zgodził się z ww. wezwaniem Sądu i oświadczył, że powyższe wezwanie jest ,,skandaliczne i nie mieści się w granicach prawa". Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na treść art. 165 p.p.s.a. uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jest niezasadny. W ramach argumentacji swojego stanowiska, Sąd wskazał, że prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, przy czym zmiana powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych oraz winna zaistnieć po tym jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po 28 lutego 2011 r.. Kwestie te muszą być udokumentowane tak samo rzetelnie, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca w dalszym ciągu uchyla się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej co nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja materialna oraz czy skarżący rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z wniosku skarżącego oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ strona nie dokonała wyczerpującego udokumentowania swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Skarżący nie przedłożył na wezwanie Sądu żadnych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej i finansowej poprzez co nie wykazał, że- po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy- jego sytuacja majątkowa uległa istotnej zmianie. W związku z powyższym w ocenie Sądu należało stwierdzić, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył w całości w drodze zażalenia domagając się zmiany powyższego orzeczenia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów prawa, postępowania sądowego i inne, pozbawienie skarżącego prawa do sądu, a mianowicie odmowy przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie. W związku z powyższym skarżący wnosi o uchylenie w całości ww. postanowienia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż powyższe postanowienie zostało wydane wadliwie w oparciu o nieaktualne postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne, dlatego podlega oddaleniu. Sąd prawidłowo potraktował wniosek strony w tej sprawie jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż postanowienie niekończące postępowania w sprawie, które jest prawomocne, może być zmienione, jednakże warunkiem tej zmiany jest zmiana okoliczności sprawy tzn. warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że zaszły okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne, tj. jego sytuacja materialna uległa istotnej zmianie, iż uzasadniają one zmianę orzeczenia. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (patrz postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 roku, II FZ 282/12 ). Sąd orzekający w niniejszej sprawie mając na względzie ujawniony stan faktyczny uznał, iż nie jest możliwe przychylenie się do stanowiska skarżącego. W tym zakresie Sąd dokonał weryfikacji wniosku pierwotnego tyczącego się udzielenia pomocy prawnej z wnioskiem będącym przedmiotem tegoż postępowania. W konsekwencji powyższego należy wskazać, iż skarżący nie wykazał istnienia nowych okoliczności, tyczących się jego sytuacji majątkowej, które przemawiałby za przyznaniem pomocy prawnej w żądanym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, iż wskazywane przez skarżącego argumenty nie stanowią istotnej zmiany okoliczności podnoszonych na wcześniejszym etapie postępowania, a co więcej poprzez swoją lapidarność dowodową nie doszło do wyczerpującego udokumentowania stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, z uwagi na zaniechania w tym zakresie po stronie skarżącego, w ramach orzekania doszło do porównania argumentacji zakreślonej w obu wnioskach, opierając się na ujawnionych i przedstawionych w tym zakresie dowodach. Z dokonanego porównania jasnym jest fakt, iż poza marginalnymi różnicami w obciążeniach jak i dochodach nie doszło do takich zmian w kwestii sytuacji finansowej skarżącego która implikowałaby okoliczność możliwości przychylenia się do przedmiotowego wniosku. Komentowany przepis, tj. art. 165 p.p.s.a. możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Przykładem zmiany okoliczności faktycznych sprawy są wypadki składania przez strony dodatkowych zaświadczeń o ich sytuacji materialnej w sprawach o przyznanie prawa pomocy, czego ze strony skarżącego w niniejszej sprawie brak. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie SN z dnia 10 listopada 1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, z. 10, poz. 178). W niniejszej sprawie treść zażalenia skarżącego sprowadza się do polemiki z Sądami obu instancji co do okoliczności uwzględnienia wniosku o udzielenie pomocy prawnej, a także do bezpodstawnego kwestionowania stanowiska Sądów o konieczności przedstawienia danych o sytuacji materialnej skarżącego. Natomiast Sąd nie znajduję w wskazanej sytuacji materialnej skarżącego zmian na tyle ważkich, iż uzasadniałyby one przychylenie się do jego wniosku. Podkreślenia wymaga fakt, iż w pierwszym z wniosków skarżący wskazywał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, otrzymuje rentę strukturalna w wysokości 2 684 zł miesięcznie a nadto utrzymuje studiującą córkę N. w W., poprzez przekazywanie na jej rzecz comiesięcznie 2 200 zł. W kolejnym zaś wniosku wskazuję, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką, ale jednocześnie wykazuje wyższe dochody z tytułu renty strukturalnej tj. 3000 zł, a dodatkowo utrzymuję on obecnie niepracującą córkę I., przekazując na jej rzecz comiesięcznie kwotę 2 000 zł. Powyższe w sposób bezsprzeczny wykazuję, iż doszło w pewnych kwestiach do wzrostu dochodów, a zarazem obniżenia wydatków, przy czym wskazane okoliczności nie skutkują negatywnymi konsekwencjami finansowymi dla skarżącego, a co więcej nie stanowią istotnych zmian okoliczności zgodnie z treścią art. 165 p.p.s.a. W takiej sytuacji uznać należy, iż nie ma podstaw do zmiany postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 28 lutego 2011 r.. Dlatego też, działając w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako bezzasadne oddalił.