VI SA/Wa 1803/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę UZASADNIENIE Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD"), decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] , działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a."), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm., dalej: "u.d.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.), nałożył na Pana M. S. karę pieniężną w wysokości 1.500,00 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej samochodem ciężarowym wraz z przyczepą; z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Stwierdzono bowiem przejazd w dniu [...] maja 2019 r. na odcinku drogi ekspresowej [...] węzeł [...] - [...] (połączenie z drogą krajową nr [...] ) wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zatrzymanym do kontroli pojazdem (samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...] ) kierował Pan R. L. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone w wyniku kontroli mobilnej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2019 r. Strona złożyła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. wszczęcie czterech niezależnych postępowań administracyjnych i wydanie czterech decyzji w jednej sprawie administracyjnej, na podstawie ustaleń jednego protokołu kontroli drogowej, w którym stwierdzono powiązane ze sobą naruszenia; 2) art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., jak również art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnej dla sprawy okoliczności, jaką jest obowiązek ustalenia strony tego postępowania oraz sposobu oznakowania drogi (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...] ) w czasie wykonywanych przejazdów styczniu 2019 r.; 3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zgłaszane w toku kontroli drogowej okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez normy k.p.a., co ma istotny wpływ na wynik sprawy; 4) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy poprzez brak staranności organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto skarżący wskazał, że przepisy art. 189e, art. 7a § 1 oraz art. 81a k.p.a. nakazują rozstrzygać wątpliwości co do stanu prawnego i faktycznego na korzyść strony postępowania. W uzasadnieniu dodatkowo wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie ustalono charakteru kontrolowanego przewozu oraz pominięto okoliczności zgłaszane przez kierującego pojazdem - Pana R. L. Skarżący podniósł, że nie korzysta z dróg płatnych, nie zna przepisów i nie wiedział, że - wbrew temu, co mówili kontrolujący - karę nakłada się na użytkownika pojazdu, a nie na właściciela. Kierowca zaś wyjaśniał kontrolującym, iż to on wykonywał we wskazanych okresach przejazd pojazdem użyczonym przez właściciela na podstawie umowy, zgodnie z którą Pan R. L. mógł swobodnie korzystać z pojazdów skarżącego. Zatem - zdaniem skarżącego - organ nie dokonał żadnych ustaleń mających na celu wyjaśnienie kto był posiadaczem zatrzymanego do kontroli pojazdu. Tym samym, nie ustalono prawidłowo strony postępowania administracyjnego. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie GITD spełnił reguły postępowania administracyjnego przewidziane w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 (opłata elektroniczna), jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p. Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy u.d.p., obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (odpowiednia kategoria pojazdu). Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2). W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony GITD. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego zespołu pojazdów - składającego się z pojazdu samochodowego - ciężarowego i przyczepy - pozostającego w dyspozycji skarżącego, przekraczała 3,5 t. Wynosiła bowiem 5700 kg (tj. pojazdu samochodowego - 3000 kg i przyczepy 2700 kg). Pojazd/zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3a u.d.p. Nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] maja 2019 r. na odcinku drogi ekspresowej [...] węzeł [...] - [...] (połączenie z drogą krajową nr [...] ), na którym pobiera się opłatę elektroniczną. O godz. 09:53 pojazd skarżącego przejechał pod bramownicą [...] . Pojazd został zatrzymany do kontroli w miejscowości [...] , a incydent "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana" wprowadzono manualnie do Elektronicznego Systemu Poboru. W pojeździe nie zainstalowano urządzenia pokładowego do poboru opłaty elektronicznej viaBox, przy wykorzystaniu którego uiszczenie takiej opłaty może nastąpić; skarżący nie zawarł umowy z operatorem na korzystanie z takiego urządzenia. Nie mógł zatem w tych warunkach opłaty tej uiścić. Zarzuty skargi zmierzały w swej istocie do poważenia stanowiska GITD, który uznał, że karę pieniężną za niedopełnienie ww. obowiązku należało nałożyć na skarżącego i stwierdzenia, iż organ nie ustalił ponad wszelką wątpliwość kto był posiadaczem pojazdu w momencie popełnienia naruszenia i niezasadnie w tej sytuacji przyjął, że odpowiedzialność za popełnione naruszenie ponosi właściciel pojazdu. Stanowisko to jest nieuprawnione. Zgodnie z art. 13k. ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w ust, 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że właścicielem zarówno samochodu ciężarowego, jak i przyczepy jest Pan Marian Słowiński. Powyższe ustalono na podstawie dowodów rejestracyjnych samochodu ciężarowego oraz przyczepy (kopie w aktach sprawy). Nadto, zgodnie z informacjami uzyskanymi z Systemu Elektronicznego Poboru Opłat wynika, że nie została przez skarżącego zawarta umowa z pobierającym opłatę na kontrolowany pojazd. W konsekwencji, GITD prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, iż nastąpiło naruszenie w postaci nieuiszczenia stosownej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej, a skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o tym, że to nie on był posiadaczem pojazdu w dniu skontrolowanego przejazdu. To na stronie postępowania spoczywał ciężar dowodowy, w postaci udowodnienia faktu przeniesienia własności/posiadania pojazdu samochodowego na inny podmiot. Skarżący nie załączył do akt postępowania stosownej umowy, a zatem nie udowodnił przeniesienia posiadania pojazdu samochodowego na inny podmiot. Zatem w sprawie nie podważono, że właścicielem, a zarazem posiadaczem pojazdu, był skarżący. Tak więc skarżący został prawidłowo wskazany jako strona postępowania administracyjnego i podmiot, na który należało nałożyć karę za niedopełnienie ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Reasumując, GITD dysponował dowodami stwierdzającymi okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zebranymi w toku prowadzonego postępowania administracyjnego i prawidłowo ustalił na ich podstawie stan faktyczny, będący podstawą orzekania w sprawie. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organ żadnego z przepisów wymienionych w skardze w stopniu mogącym zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia i jego ocenie przez Sąd. Także bez znaczenia w sprawie jest fakt, że istotnych dla sprawy ustaleń dokonano na podstawie protokołu z kontroli mobilnej w dniu [...] maja 2019 r., w którym opisano okoliczności czterech stwierdzonych naruszeń przepisów u.d.p. w zakresie przejazdu po płatnym odcinku drogi publicznej bez uiszczenia opłaty. Jak wynika z protokołu kontroli, w dniu [...] maja 2019 r. nie było żadnego innego przejazdu po odcinku drogi krajowej węzeł [...] - [...] (połączenie z drogą krajową nr [...] ). Zgodnie zaś z przyjętą w orzecznictwie definicją "przejazdu" w rozumieniu art. 13 ust. 1 i art. 13k ust. 1 u.d.p. - za przejazd należy traktować jedno działanie tego samego kierującego, polegające na poruszaniu się określonym pojazdem po drodze płatnej, integralne pod względem czasu i miejsca (wykonywane nieprzerwanie, na tej samej drodze płatnej), niezależnie od tego, na ilu kolejnych bramownicach, ten przejazd został zarejestrowany (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1133/15, publik. LEX nr 2170461). Wobec tego nie ma w sprawie niebezpieczeństwa wymierzenia skarżącemu za jeden przejazd kilku kar. Fakt zaś udokumentowania (oddzielnych, tj. z różnych dat) naruszeń w jednym protokole - z jednej strony - nie znosi ich odrębności, z drugiej strony - nie uprawnia organu do wydania w sprawie jednej decyzji. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości sumowania kar pieniężnych za kilka naruszeń stanowiących odrębne sprawy administracyjne. Zatem GITD - mając na względzie ustalenia zawarte w protokole kontroli - prawidłowo dokonał wyodrębnienia przejazdów, które stanowiły podstawę nałożenia kar pieniężnych. Co się zaś tyczy prawidłowego oznakowania odcinka drogi, po której - bez uiszczenia stosowanej opłaty - poruszał się skontrolowany pojazd skarżącego to wskazania wymaga, że w protokole kontroli znajduje się zapis, że odcinek drogi ekspresowej [...] węzeł [...] - [...] (połączenie z drogą krajową nr [...] ) został oznaczony znakiem T - 34 w dniu przejazdu. Protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej przez kierowcę pojazdu bez zastrzeżeń, co miało w mniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Powyższe oznacza, że droga - po której poruszał się zespół pojazdów, którego właścicielem jest skarżący - została prawidłowo oznakowana. Wobec powyższego, nie znajdując powodów dla uwzględnienia skargi, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji wyroku.