II SA/Lu 436/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na dożywianie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Burmistrza z dnia [...] r. nr [...]; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...] odmawiającą przyznania J. S. świadczenia pieniężnego ze środków pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: J. S. zwróciła się w dniu [...] października 2011 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o udzielenie jej wsparcia m.in. poprzez przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], odmówił przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej w formie zasiłku celowego ze środków pomocy społecznej. Organ I instancji stwierdził, iż J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, a dochód jej rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł, która przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Podniósł również, iż decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] przyznano stronie świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uznał, iż brak jest podstaw do rozszerzenia powyższej formy pomocy, wskazując przy tym na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka oraz dużą liczbę osób potrzebujących wsparcia. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...]. Kolegium stwierdziło bowiem, iż wbrew twierdzeniu organu I instancji J. S. spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do otrzymania pomocy w zakresie dożywiania. Sam fakt, iż wnioskodawczyni już korzysta z żądanej formy wsparcia nie stanowi zaś wystarczającego uzasadnienia orzeczonej odmowy. Organ odwoławczy wskazał również na konieczność wezwania strony do sprecyzowania jej wniosku, poprzez wskazanie, czy ubiega się ona o zasiłek celowy z przeznaczeniem na żywność, czy też o rozszerzenie pomocy w ramach przydzielonego świadczenia pieniężnego w zakresie dożywiania. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił ponownie J. S. przyznania pomocy finansowej w formie świadczenia pieniężnego ze środków pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż podczas przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2012 r. wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni sprecyzowała swój wniosek z dnia [...] października 2011 r. wskazując, iż przedmiotem jej żądania jest przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w ramach ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podczas powyższego wywiadu organ ustalił, że J. S. jest osobą bezrobotną oraz niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Strona mieszka z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką H. P. w mieszkaniu o powierzchni 36,6 m2 oraz sprawuje nad nią opiekę. Wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu matki i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe. Dochód na osobę w tej dwuosobowej rodzinie wynosi [...] zł, co stanowi 155% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i – w związku z podwyższeniem uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] lutego 2008 r. kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania wsparcia w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" do 175% kryterium określonego w ustawie o pomocy społecznej – kwalifikuje J. S. do przyznania żądanej pomocy. Organ uznał, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki wynikające z art. 7 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej, jednak odmówił jej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, iż decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] przyznano jej świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 100 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Stwierdził, iż brak jest podstaw do rozszerzenia przyznanej stronie formy pomocy, bowiem po odliczeniu ponoszonych wydatków na leki ([...] zł) oraz czynsz ([...] zł) jej rodzina dysponowała kwotą [...] zł, która winna zaspokoić jej potrzeby żywieniowe. Organ I instancji podkreślił również, iż osoby ubiegające się o udzielenie świadczeń nie mogą przerzucać kosztów własnego utrzymania na Ośrodek Pomocy Społecznej. Ich prośby powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. J. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym kwestionowała przede wszystkim stanowisko organu I instancji, iż prowadzi wraz z matką dwuosobowe gospodarstwo domowe. Podniosła, iż ze względu na umiarkowany stopień niepełnosprawności nie jest w stanie opiekować się matką, która ma zapewnioną opiekę ze strony opiekuna pobierającego z tytułu sprawowanej opieki świadczenie pielęgnacyjne. Wskazała, iż jej dochód wynosi [...] zł, zaś na ponoszone przez nią wydatki składa się koszt zakupu leków ([...] zł), opłata za energię elektryczną ([...] zł), dopłata do mieszkania ([...] zł) oraz koszt zakupu żywności, którego wysokość uzależniona jest od aktualnych możliwości. W ocenie odwołującej świadczenie pieniężne w wysokości 100 zł nie spełnia swojego celu, bowiem pozwala na kupno gorącego posiłku tylko przez kilka dni. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., uznając tym samym za prawidłowe stanowisko zaprezentowane przez ten organ. Kolegium nie dało także wiary twierdzeniom strony, iż prowadzi ona odrębne - jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ odwoławczy uznał, iż J. S. i jej matka stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał również, iż odwołująca nie jest w stanie utrzymać się jedynie z własnych środków pieniężnych, przez co - w istniejącej sytuacji bytowej - nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa odwołującej i jej matki. W ocenie organu II instancji sytuacja życiowa J. S. jest trudna, lecz nie na tyle, aby przy posiadanym dochodzie oraz niewielkich wydatkach na leczenie miała ona problemy z zakupem żywności. Organ podkreślił, iż decyzją z dnia [...] września 2011 przyznano stronie świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Ponadto w listopadzie 2011 r. udzielono jej wsparcia w postaci zasiłku celowego na zakup opału w wysokości 300 zł, a jej matka, w okresie od dnia 12 kwietnia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. korzystała z darmowych dietetycznych obiadów. To zaś – zdaniem Kolegium – wskazuje, iż organ pomocy społecznej w miarę możliwości wspiera rodzinę odwołującej. Organ odwoławczy podniósł również, iż decyzja dotycząca zasiłku na dożywianie nie należy do decyzji "związanych", co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu do pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy. J. S. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze podniosła, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza jej "prawa finansowe i wolności do życia w samodzielności". Skarżąca stwierdziła, że wbrew stanowisku organów jest osobą samotną, ponieważ nie prowadzi gospodarstwa domowego z matką, a z rodzeństwem nie pozostaje w związku faktycznym. Podkreśliła również, iż nie sprawuje opieki nad matką. Ocenie Sądu poddała, czy dysponując dochodem w wysokości [...] zł nie ma możliwości prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. Ponadto skarżąca zakwestionowała ustalenia przeprowadzanych w jej sprawach wywiadów środowiskowych, uznając je za niewiarygodne i oparte na subiektywnych przekonaniach pracownika socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". (co skarżąca sprecyzowała podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2012 r.), zatem w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa o dożywianiu" oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej u.p.s. W świetle art. 5 ust. 1 ustawy o dożywianiu, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 (to jest takim, które znajdują się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s.), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., to jest 477 zł – w przypadku osoby samotnie gospodarującej lub 351 zł – w przypadku osoby w rodzinie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dożywianiu rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1. Okoliczność taka miała miejsce na gruncie niniejszej sprawy, bowiem Rada Miejska w B. uchwałą z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie podwyższenia kryterium uprawniającego do pomocy w formie dożywiania (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 42, poz. 1314), podwyższyła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o dożywianiu, w ten sposób, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 175% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1, pkt 1 i 2 u.p.s. Na wstępie podkreślić należy, iż bezspornym jest, że dochód skarżącej – niezależnie od uznania czy gospodaruje ona samotnie czy też wspólnie z matką – nie przekracza 175% kryterium dochodowego określonego w u.p.s., co uprawnia ją do uzyskania żądanego świadczenia na zakup żywności. Słusznie jednak wskazały organy, iż sam fakt zachowania przez stronę kryterium dochodowego, nie determinuje obowiązku udzielenia jej wsparcia w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Wynika to z faktu, iż decyzja o przyznaniu tego rodzaju pomocy ma charakter uznaniowy, co wynika wprost z treści art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o dożywianiu. Uznanie administracyjne pozwala zaś organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Nie oznacza to jednak, iż organ administracji dysponuje w tym zakresie niczym nie skrępowaną swobodą. Podkreślić bowiem należy, iż uznanie administracyjne nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ, działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają zatem kontroli sądowej w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. Dokonując tak zakreślonej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej Sąd doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., czyni koniecznym ich uchylenie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, czy też - pomimo wspólnego zamieszkiwania - gospodaruje samotnie. Kwestionowane w tym zakresie przez skarżącą stanowisko organów sprowadza się do uznania, iż J. S. oraz jej matka stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Uzasadniając to twierdzenie organ odwoławczy wskazał, iż obie kobiety wspólnie zamieszkują, przy czym skarżąca jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych środków pieniężnych. Nie jest ona zatem w stanie samodzielnie ponosić niezbędnych kosztów utrzymania i musi korzystać w emerytury matki. Ponadto – jak stwierdził organ I instancji – skarżąca, ze względu na podeszły wiek i zły stan zdrowia jej matki, sprawuje nad nią opiekę. W ocenie Sądu powyższe stanowisko organów administracji jest nieprzekonujące i wymaga dodatkowych ustaleń. Należy bowiem zauważyć, iż w toku postępowania J. S. wielokrotnie podkreślała, iż jest osobą samotną, zaprzeczając przy tym, jakoby prowadziła wspólne gospodarstwo wraz z matką. Na poparcie swego twierdzenia wskazywała, że już nie opiekuje się matką, bowiem obowiązek ten przejął opiekun, który z tytułu sprawowanej opieki otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto podnosiła, iż wbrew ustaleniom organów posiada własne dochody, na które składają się m.in. ugodowe alimenty w wysokości 100 zł, a zatem nie jest prawdą, iż utrzymuje ją matka. Organy administracji w swych rozstrzygnięciach w żaden sposób nie ustosunkowały się jednak do powyższych twierdzeń. Należy podkreślić, iż prawidłowe rozpatrzenie wniosku skarżącej wymaga przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, odpowiadającego zasadom wyrażonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uregulowany w rozdziale 7 u.p.s. tryb postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, nie wyłącza bowiem stosowania przepisów k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 429/12 – uwzględniający skargę kasacyjną J. S.). Zdaniem Sądu jedynie wnikliwe przeprowadzenie postępowanie wyjaśniającego, obejmującego weryfikację twierdzeń skarżącej (czego w niniejszej sprawie zabrakło), pozwoli na niebudzące wątpliwości ustalenie, czy prowadzi ona wspólne gospodarstwo ze swoją matką. Okoliczność ta niewątpliwie zaś ma istotny wpływ na rozstrzygniecie organów, bowiem decyduje o kształcie dalszych ustaleń co do sytuacji bytowej skarżącej, a przede wszystkim wysokości jej dochodu. Od tych ustaleń uzależniona jest z kolei ocena zasadności przyznania skarżącej żądanej formy pomocy. Dokonując kontroli wydanych w niniejszej sprawie decyzji wypada również wskazać, iż podstawowym argumentem, jakim organy uzasadniły odmowę przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego na dożywianie był fakt, iż J. S. korzysta już z przedmiotowej formy wsparcia, które zostało jej przyznane decyzją z dnia [...] września 2011 r. Organ I instancji – uwzględniając możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej – nie znalazł natomiast podstaw do rozszerzenia zakresu przyznanej pomocy. W tym miejscu należy zauważyć, iż powyższa argumentacja orzeczonej odmowy stanowi de facto powielenie argumentacji podniesionej przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., które to rozstrzygnięcie w toku postępowania odwoławczego zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W wydanej wówczas decyzji kasacyjnej z dnia [...] stycznia 2012 r. organ odwoławczy uznał powyższe argumenty za niewystarczające oraz – powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 752/11 – wskazał, iż samo powołanie się na fakt wcześniejszego udzielenia pomocy, bez podania jej skutków i wpływu na sytuację oraz bez odniesienia się do argumentacji skarżącej, nie może znaleźć aprobaty. W tej sytuacji budzi wątpliwości zasadność stanowiska organu II instancji, który kontrolując w trybie odwoławczym decyzję z dnia [...] lutego 2012 r., tym razem uznał przedmiotową argumentację organu I instancji za uzasadniającą orzeczoną odmowę. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanym wyżej wyroku tut. Sądu, zgodnie z którym fakt pobierania przez stronę świadczenia tego samego rodzaju co żądana forma wsparcia oraz trudna sytuacja finansowa ośrodka pomocy społecznej, wprawdzie nie może pozostać obojętne do żądania strony w kontekście art. 3 ust. 4 u.p.s., jednak zasada wyrażona w tym przepisie nie może przybrać charakteru automatyczności w działaniu organu. Każdy przypadek winien być bowiem rozpatrzony indywidualnie, a zajęte stanowisko starannie wyważone i uzasadnione. Przenosząc to stanowisko na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż okoliczność przyznania skarżącej decyzją z dnia [...] września 2011 r. świadczenia na dożywianie (jakkolwiek istotna dla sprawy w szczególności w kontekście ustalenia dochodu skarżącej, który w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) nie może samoistnie – bez rzetelnego ustalenia sytuacji bytowej J. S. – uzasadniać odmowy przyznania żądanej pomocy. W niniejszej sprawie natomiast, jak już wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia, zabrakło owego rzetelnego postępowania wyjaśniającego. Uzasadnienie orzeczonej odmowy tym, iż skarżąca objęta jest tożsamą forma pomocy, budzi zastrzeżenia tym bardziej, że w czasie ponownego orzekania przez organ I instancji, tj. w dniu [...] lutego 2012 r., skarżąca nie korzystała już ze wsparcia przyznanego jej decyzją z dnia [...] września 2011 r., bowiem była nim objęta jedynie do dnia 31 grudnia 2011 r. Z dniem 1 stycznia 2012 r. skarżąca zaprzestała zatem pobierać przedmiotowe świadczenie. Zdaniem Sądu organ pomocy społecznej nie może natomiast pozostać obojętny wobec okoliczności, jakie zaistniały już po złożeniu przez stronę jej wniosku, lecz przed jego rozpatrzeniem, tym bardziej jeżeli okoliczności te mają bezpośredni wpływ na sytuację bytową wnioskodawcy, a są organowi znane z urzędu. Reasumując należy stwierdzić, iż organy administracji dopuściły się w rozpoznawanej sprawie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy te w sposób wadliwy przeprowadziły bowiem postępowanie dowodowe i nie podjęły wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto uzasadnienia kontrolowanych decyzji nie odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 16 lutego 2012 r. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności organ – przed wydaniem stosownego rozstrzygnięcia - przeprowadzi wnikliwe postępowanie wyjaśniające, w którym zweryfikuje twierdzenia strony co do prowadzenia przez nią jednoosobowego gospodarstwa domowego. Należy przeprowadzić stosowne dowody przewidziane przepisami k.p.a., a gdyby po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ rozważy przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w trybie art. 86 k.p.a.