II OSK 2330/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Miasta W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej Miasta W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 144/21 oddalającego skargę Miasta W. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2020 r., nr ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 144/21 M. W., w oparciu o art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), wniosło o wstrzymanie wykonania postanowienia nr ... M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2020 roku, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z dnia 1 października 2020 roku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Miasto przedstawiło zarzuty podważające zaskarżony wyrok, którym oddalono skargę M. W. na postanowienie w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązków wynikających z decyzji PINB nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego oznaczonego budynku poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. W szczególności zwrócono uwagę na obowiązujące reguły kontroli zarządczej, które pozostają w kolizji z obowiązkiem uiszczenia kary pieniężnej, która nie ma podstaw faktycznych i prawnych. Podniesiono kwestię nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości, nieopłacalności remontu oraz potrzeby właściwego wydatkowania środków publicznych. Ponadto wskazano, że grzywna została nałożona w okresie stanu epidemii, w którym budżet miasta jest uszczuplony, a organ wykonawczy blokuje planowane wydatki w roku 2020r. Stąd nałożona grzywna stanowi dodatkowe nieuzasadnione obciążenie dla budżetu. Argument ten, zdaniem skarżącego kasacyjnie, uzasadnia wnioskowane wstrzymanie wykonania postanowienia M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienia organu powiatowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Miasto nie wskazało okoliczności, które świadczyłyby o tym, że wykonanie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wstrzymanie wykonania postanowień, którymi wymierzono grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 25 000 zł, co oznacza, że ocenie nie podlega to czy grzywna ta została zasadnie nałożona, ale czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem zaskarżonego postanowienia, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi nałożona grzywna nie powinna być uiszczona. W judykaturze wielokrotnie wskazywano, że – skutki wykonania decyzji (w niniejszej sprawie postanowienia) zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku uchylenia decyzji/postanowienia, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011r., sygn. akt I GZ 217/11). Każda decyzja administracyjna, czy też każde postanowienie zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego, a nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować dla strony.(por. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16). Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest dołożyć szczególnej staranności by uprawdopodobnić, że występują wyjątkowe okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie argumentacja skarżącego Miasta koncentruje się na kwestiach dotyczących wydatkowania środków publicznych, przy czym zasadniczo zakwestionowano zasadność i celowość nałożenia grzywny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez stronę skarżącą okoliczności, nie stanowiły uprawdopodobnienia istnienia warunków do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Przesłanką do wstrzymania wykonania przedmiotowych postanowień nie mogły być ogólnikowe twierdzenia dotyczące uszczupleń w budżecie miasta wynikających ze stanu epidemii. Konieczne było bowiem chociażby uprawdopodobnienie, że uszczuplenie majątkowe doznane przez skarżąca Miasto będzie "znaczne". Sąd nie może domniemywać, że wykonanie określonego w zaskarżonym postanowieniu obowiązku wiąże się koniecznością poniesienia kosztów, które będą dla strony "znaczne" w kontekście jej ogólnej sytuacji budżetowej. Natomiast argumenty skarżącego dotyczące zasadności i celowości nałożenia grzywny dotyczą istoty sprawy i nie mogą być brane pod uwagę w toku rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ jak wyżej wskazano celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom spowodowanym wykonaniem nieprawomocnego aktu, a nie ocena legalności aktu (por. postanowienie NSA sygn. akt II OZ 244/17 z dnia 8 marca 2017). Przy rozpoznawaniu wniosku w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mogły być również uwzględnione okoliczności związane z innymi toczącymi się sprawami administracyjnymi i sądowymi, wskazywanymi we wniosku. Znaczenie tych spraw dla zaskarżonego postanowienia, jak też kwestia nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości mogą być ocenione przy merytorycznym rozpatrywaniu sprawy, a nie przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. ----------------------- 3