I FZ 401/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 406/09 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe A. sp. z o.o. za miesiące: styczeń, maj i czerwiec 2005r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 406/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych R. S. Sąd pierwszej instancji podał, że uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego majątku, a jego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 908 zł. Pismem z dnia 1 lipca 2009 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku przez nadesłanie zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu osiąganego przez niego i jego żonę (ewentualnie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej), wyciągów z rachunków bankowych i lokat skarżącego i jego żony za ostatnie 6 miesięcy, wskazanie tytułu prawnego do lokalu położonego w R. przy ul. K., złożenie oświadczenia jak zostały wydatkowane środki z tytułu sprzedaży w dniu 26 marca 2002 r. użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków przy ul. Z. 94 w R. oraz wskazanie wysokości kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada majątku ani oszczędności na koszty postępowań sadowych z uwagi na ilość spraw przed sądami nie tylko administracyjnymi, ale również cywilnymi. Wskazał, że uzyskuje dochód z umowy o pracę w kwocie 1276 zł brutto. Banki powypowiadały mu umowy o prowadzenie rachunków, a lokal przy ul. K. nie jest własnością jego, ani jego żony. Wyjaśnił również, że nigdy nie otrzymał należności z tytułu transakcji obejmujących użytkowanie wieczyste gruntu i własność budynków przy ul. Z. Nadto wnioskodawca podniósł, że od 2001 r. posiada z żoną ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej i według jego wiedzy żona zarabia około 1000 zł netto. Ponadto we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają dzieci w wieku 5 i 7 lat. W tych okolicznościach Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do argumentacji skarżącego Sąd stwierdził, że fakt posiadania rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie zwalnia małżonków z obowiązków przewidzianych w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej zwanej "k.r.o."). W myśl bowiem art. 27 ustawy małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie natomiast z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że także dochody i stan majątkowy żony skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Nie bez znaczenia zdaniem Sądu jest również fakt posiadania przez skarżącego znacznej wierzytelności z tytułu sprzedaży nieruchomości w łącznej kwocie 31.808.000 zł, której zapłata została rozłożona na okres 15 lat. Co prawda skarżący podnosi fakt uznania jednej z umów za nieważną, jednak nie przedstawia na tę okoliczność żadnego dowodu. Sąd stwierdził zatem, że skarżący nie wykazał aby w jego przypadku zachodziły przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, co jest konsekwencją zachowania skarżącego, który nie wywiązał się z obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji majątkowej, nałożonego na niego wezwaniem Sądu wystosowanym w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący ponownie wskazał, że nie otrzymał zapłaty za sprzedane nieruchomości przy ul. Z. w R. W tym kontekście skarżący dodatkowo podał, że wyrokiem sądu cywilnego uznano za nieważną jedną z umów sprzedaży nieruchomości, o których mowa powyżej. Jeśli wyrok ten zostanie utrzymany w mocy także umowa, na którą powołano się w kwestionowanym postanowieniu będzie uznana za nieważną (na potwierdzenie powyższego do zażalenia załączono wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt [...]). Ponadto skarżący wskazał, że nie ma możliwości uzyskania zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony, która odmówiła współpracy w tym zakresie. Dodatkowo skarżący zauważył, że Sąd pierwszej instancji posługując się danymi znanymi temuż Sądowi z urzędu potraktował je bardzo wybiórczo, przywołując jedynie te przemawiające na niekorzyść strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub podczas jego trwania. W przypadku osoby fizycznej wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące m.in. dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach oraz stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony, bądź wzbudza wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć – na wezwanie sądu – w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe (art. 255 P.p.s.a.). W świetle powyższych uwag i w oparciu o akta sprawy Naczelny Sąd Administracyjny za trafne uznaje stanowisko Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazano powyżej ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 246 § 1 pkt 2 uzależnia uwzględnienie wniosku strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, od tego, czy strona ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. To na stronie spoczywa zatem obowiązek wykazania, że zasługuje ona na wyjątkowe – w świetle art. 199 P.p.s.a. – traktowanie polegające na obciążeniu Skarbu Państwa kosztami prowadzonego z inicjatywy tejże strony postępowania przed sądem. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie skarżący z ww. obowiązku się nie wywiązał, skoro w odpowiedzi na wezwanie wystosowane do niego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wybiórczo przedstawił sytuację majątkową swoją i rodziny. W szczególności nie przedstawił żadnej dokumentacji dotyczącej wysokości wynagrodzenia małżonki, nie podał kosztów bieżącego utrzymania rodziny, a także nie wskazał tytułu prawnego do lokalu położonego w R. przy ul. K. podając jedynie, że nie jest on własnością jego, ani żony. Powyższe dane mają duże znaczenie przy ocenie statusu finansowego wnioskodawcy, a skoro ten nie udzielił wyczerpujących informacji w tym zakresie Sąd pierwszej instancji zmuszony był rozstrzygać w oparciu o dostępne mu dane. W tym miejscu należy wskazać, że w świetle przedłożonego tutejszemu Sądowi wyroku Sądu Apelacyjnego w L. za bezpodstawną trzeba uznać ocenę możliwości finansowych skarżącego dokonaną przez WSA w Warszawie z uwzględnieniem wierzytelności przysługującej mu z tytułu umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. Z. w R. Jednakże nawet przy pominięciu tego faktu, mając na uwadze podnoszone wcześniej przez tutejszy Sąd okoliczności należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę w oparciu o przepis art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.