III AUa 813/18

<p>Sygn.akt III AUa 813/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Sławomir Bagiński (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SA Barbara Orechwa-Zawadzka</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska</strong> </p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie 19 grudnia 2018 r. w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">Z. K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego</p> <p>o rentę rolniczą</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wnioskodawczyni <span class="anon-block">Z. K.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2 października 2018 r. sygn. akt V U 434/18</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->oddala apelację.</em> </strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Bożena Szponar – Jarocka SSA Sławomir Bagiński SSA Barbara Orechwa-Zawadzka</em> </p> <p>Sygn. akt III AUa 813/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">Z. K.</span> złożyła odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 16 marca 2018 r., którą tą decyzją odmówiono jej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>W uzasadnieniu odwołania odwołująca się wskazywała przede wszystkim na błąd w ustaleniu faktycznym polegających na przyjęciu, że pomimo znacznego naruszenia czynności organizmu i stwierdzenia zaawansowanego nadciśnienia tętniczego, długotrwałych bólów głowy, zaawansowanych schorzeń kardiologicznych od 2015 roku, które nie pozwalają jej pracować na gospodarstwie rolnym, nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Wniosła o zmianę decyzji i przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosiła o oddalenie odwołania. Podnosiła, że odwołująca się nie spełnia warunków określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 21 ust. 1 Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> bowiem komisja lekarska Kasy uznała odwołującą się za zdolną do pracy w gospodarstwie rolnym.</p> <p>Sąd Okręgowy wyrokiem z 2 października 2018 r. oddalił odwołanie.</p> <p>Sąd ten ustalił, że <span class="anon-block">Z. K.</span> <span class="anon-block">urodziła się (...)</span>. Wniosek o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy złożyła 11 grudnia 2017 r. Lekarz rzeczoznawca orzeczeniem z 9 stycznia 2018 roku stwierdził, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. Podobnie komisja lekarska Kasy w orzeczeniu z 14 marca 2018 roku</p> <p>Sąd Okręgowy odwołał się do treści art. 21 ust.1 i 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1970 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przedstawił zasadnicze kwestie okoliczności wynikające z opinii biegłych. Sąd Okręgowy wskazał, że specjalista z zakresu neurologii rozpoznał przebyte, przemijające niedokrwienie mózgu w 2016 roku bez następstw, bóle głowy naczyniopochodne, zespół bólowy przewlekły odcinka LS kręgosłupa bez upośledzenia funkcji i nie stwierdził naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Zdaniem biegłego odwołująca może pracować w gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu biegły stwierdził między innymi, że dolegliwości wymagają leczenia specjalistycznego w okresie zaostrzenia dolegliwości, systematycznego przyjmowania leków, zabiegów fizykoterapeutycznych. Biegły w badaniu przedmiotowym nie stwierdził niepełnosprawności, nie stwierdził niedowładu, zaburzeń mowy, zaburzeń móżdżkowych itp. które są warunkiem do uznania całkowitej niezdolności do pracy. Zdaniem biegłego dysfunkcje organizmu u wnioskodawczyni naruszają sprawność organizmu w stopniu niewielkim mają charakter przewlekły stabilny.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że biegły sądowy z zakresy kardiologii rozpoznał nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków w wywiadzie stan hemodynamiczny II wg NYHA i orzekł, że nie powoduje to całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu zaznaczył, że w badaniu stwierdzono nadciśnienie tętnicze i napadowe, migotanie przedsionków w wywiadzie które to choroby wymagają tylko okresowej kontroli i systematycznego przyjmowania pewnych leków ale stopień ich zaawansowania nie powoduje długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Badana jest wydolna krążeniowo, nie ma aktualnie udokumentowanego nawrotu arytmii wymagającej doraźnej interwencji.</p> <p>Sąd Okręgowy opinie biegłych uznał za wiarygodne, ponieważ ze sobą zgodne, wydane po przeprowadzeniu badań, po ocenie dokumentacji medycznej, dokładnie uzasadnione, a biegli są specjalistami z zakresu schorzeń, na które leczy się odwołująca.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego zastrzeżenia do opinii złożone w piśmie procesowym z 6 lipca 2018 roku nie podważają ustaleń biegłych sądowych. Stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi orzeczeniami biegłych. Odwołująca podniosła te same okoliczności dotyczące stanu zdrowia, które przedstawiała w wywiadzie udzielonym biegłym lekarzom, a część zarzutów dotyczy odmowy przyznania prawa do emerytury.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniosła <span class="anon-block">Z. K.</span>. Wyrok zaskarżyła w całości. Zarzuciła mu:</p> <p>1)  naruszenie prawa materialnego, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 21;art. 21 ust. 1;art. 21 ust. 1 pkt. 2)">art. 21 ust. 1 pkt 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 21;art. 21 ust. 5)">art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy odwołująca się winna być uznana za osobę niezdolną do pracy, albowiem obecny stan jej zdrowia na dzień orzekania nie daje możliwości wykonywania pracy zgodniej z posiadanymi kwalifikacjami;</p> <p>2)  naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 1)">art. 233 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza pominięcie dogłębnej analizy złożonych do sprawy dokumentów lekarskich odwołującej się, świadczących o jej stanie zdrowia rodzaju dolegliwości, nas które cierpi w kontekście specyfiki pracy w gospodarstwie rolnym, a tym samym w konsekwencji błędne przyjęcie, że dolegliwości odwołującej się pozwalają jej na pracę i nie przysługuje jej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o:</p> <p>- uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; ewentualnie</p> <p>- zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uwzględnienie odwołania od decyzji organu rentowego i przyznanie skarżącej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy;</p> <p>- zasądzenie kosztów procesu.</p> <p>Wniosła także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych w oparciu o całość zgromadzonej dokumentacji medycznej i badanie skarżącej na okoliczność: czy stan jej zdrowia pozwala na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, czy też pozostaje ona osobą całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy.</p> <p>W uzasadnieniu skarżąca wskazał, że sąd nie odniósł się do kwestii kwalifikacji odwołującej się, charakteru jej pracy, niezbędnych wymagań ruchowych związany z praca i możliwości przekwalifikowania. Zdaniem skarżącej dolegliwości związane ze schorzeniami kardiologicznymi i neurologicznymi uniemożliwiaj jej pracę w gospodarstwie rolnym.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Kwestią sporną w niniejszym postępowaniu było ustalenie czy wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy. Okoliczność tą sąd pierwszej instancji ustalił na podstawie opinii biegłych z zakresu kardiologii i neurologii. Rodzaj schorzeń rozpoznanych przez biegłych, a poprzednio wynikających z dokumentacji lekarskiej wskazuje na to, że zostali powołani biegli odpowiednich specjalności.</p> <p>Opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Zadaniem biegłego jest udzielenie sądowi, na podstawie posiadanych wiadomości fachowych i doświadczenia zawodowego, informacji i wiadomości niezbędnych do ustalenia i oceny okoliczności sprawy. Odnosi się to też do opinii biegłego z zakresu medycyny. Jakkolwiek opinia biegłego jest oparta na wiadomościach specjalnych, to podlega ona ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał, a zatem, na tle tego materiału, koniecznym jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków (por. wyrok SN z 24 maja 2005 r., VCK 659/04, lex nr 180821), z dnia 6 lutego 2003 r., LEX nr 78280, z dnia 15.11.2002, LEX nr 77046).</p> <p>Zdaniem sądu drugiej instancji wskazane powyżej opinie biegłych sądowych z zakresu neurologii i kardiologii spełniają przedstawione wymogi. Biegli sądowi w sposób fachowy i spójny opisali schorzenia występujące u wnioskodawczyni oraz wyczerpująco i przekonująco wyjaśnili, z jakich względów uznali, że schorzenia te nie powodują całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Opinie te zostały sporządzone przez specjalistów z dziedzin odpowiednich do wiodących schorzeń odwołującej się, a podstawą ich wydania były dowody obiektywne, przedstawiona w sprawie: dokumentacja lekarska oraz badanie wnioskodawczyni. Sporządzili je specjaliści, posiadający gruntowną wiedzę z zakresu swoich specjalności oraz długoletnie doświadczenie zawodowe. Podkreślić należy, że biegła z zakresu neurologii legitymuje się tytułem doktora nauk medycznych.</p> <p>Biegła z zakresu neurologii jednoznacznie wskazała, że opisane dysfunkcje układu centralnego oraz nerwowo-mięśniowo-szkieletowego naruszają sprawność organizmu w stopniu niewielkim i mają charakter stabilny. Z kolei biegły z zakresu kardiologii uznał, że badana jest wydolna krążeniowo i nie ma obecnie udokumentowanego nawrotu arytmii. W konsekwencji nie stwierdzili całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego te kategoryczne stwierdzenia, świadczące o niewielkim upośledzeniu funkcji organizmu, nie czyniły koniecznym szczegółowego odniesienia się do czynności wykonywanych gospodarstwie rolnym.</p> <p>Nie ma potrzeby dopuszczenia dowodu z kolejnej opinii biegłych tych samych specjalności Fachowość biegłych nie budzi wątpliwości, treść opinii jest prawidłowa w zakresie odwołania się do materiału badawczego, jak też od strony formalnej (jednoznaczności, niesprzeczności, spójności, jasności). Samo niezadowolenie z treści opinii nie może być wystarczającą podstawą do kontunuowania postępowania dowodowego.</p> <p>Powyższe prowadzi do wniosku, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. Oznacza to również, że zarzut naruszenia zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest uzasadniony. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował bowiem prawo materialne w ustalonym stanie faktycznym. Brak całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym uniemożliwia przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 21;art. 21 ust. 1)">art. 21 ust. 1</a> pkt <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (j.t. Dz. U. 2017.2336 ze zm.)</p> <p>W tym stanie rzeczy apelacja podlegała oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">B. J.</span> <span class="anon-block">S. B.</span> <span class="anon-block">O.</span>-<span class="anon-block">Z.</span> </em> </p> </div>