I FZ 207/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1985/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatek od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1985/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do marca 2015 r. Stan sprawy przedstawia się następująco: Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z dnia 29 kwietnia 2019 r., pismem z dnia 10 maja 2019 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 50763 zł. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca, na urzędowym formularzu PPPr, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. referendarz sądowy odmówił Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (III SPP/Wa 331/19). Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2019 r. Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2019 r. Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała Skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 maja 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 50763 zł – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca w odpowiedzi wniosła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 września 2019 r. Postanowieniem z dnia 11 października 2019 r. referendarz sądowy odmówił zmiany wcześniejszego postanowienia oraz odmówił Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (SPP/Wa 539/19). Postanowieniem z dnia 15 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 października 2019 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 25 listopada 2019 r., pismem z dnia 26 listopada 2019 r. Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie wezwała Skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 maja 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 50763 zł – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę wobec nie uiszczenia wpisu sądowego (sygn. akt III SA/Wa 995/19). Na skutek wniesionego zażalenia, Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 16 września 2020 r. (I FZ 155/20) uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wskazano między innymi, ze kolejne wzywanie do wykonania zarządzenia z dnia 10 maja 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest zbędne. Zarządzeniem z dnia 2 listopada 2020 r. przedstawiono wniosek skarżącej o zmianę postanowień z dnia 17 lipca 2019 r. i z dnia 11 października 2019 r. referendarzowi sądowemu. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r. (III SPP/Wa 487/20) referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienie referendarza sadowego z dnia 11 października 2019 r. w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2020 r. Sąd utrzymał w mocy ww. postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 marca 2021 r. (III SPP/Wa 78/21) referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem tutejszego sądu z dnia 21 kwietnia 2021 r. Na podstawie zarządzenia z dnia 17 marca 2021 r. uchylono zarządzenie z dnia 20 stycznia 2021 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 maja 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Ze znajdującej się aktach sprawy notatki służbowej wynika, iż do 8 kwietnia 2021 r. Skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Wskazywanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącej, ponieważ pomimo skutecznego wezwania Sądu, nie uiściła ona wpisu od skargi. Sąd wyjaśnił także, że zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z dnia 10 maja 2019 r. stało się prawomocne w wyniku braku zaskarżenia, a Skarżącej nie przyznano prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że wezwanie z dnia 26 listopada 2019 r. wystosowane zostało na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 listopada 2019 r., które nakazywało wezwanie Skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu od skargi. Zarządzenie z dnia 25 listopada 2019 r. stanowiło jedynie czynność materialno-techniczną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawomocne zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej dnia 2 grudnia 2019 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął zatem bieg 3 grudnia 2019 r. i upłynął 9 grudnia 2019 r. (poniedziałek). Skarżąca do tego dnia nie uiściła należnego wpisu. Na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, skarżąca złożyła zażalenie. Zarzuciła w nim niezasadne uchylenie zarządzenia z dnia 20 stycznia 2021 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału; niezasadne umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy i w konsekwencji zaniechanie rozpoznania jej wniosku; niezasadne wydanie postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi podczas gdy nie został rozpoznany złożony przez stronę wniosek o zmianę postanowienia o odmowie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego, nie wpływa na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2804/17, postanowienie NSA z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II OZ 186/18). Gdyby bowiem dopuścić, że po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu, strona może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie tej opłaty, to opłata ta nigdy nie zostałaby uiszczona, a sprawa nigdy nie zostałaby merytorycznie rozstrzygnięta, gdyż strona po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia, mogłaby złożyć kolejny wniosek w tym przedmiocie. Z tego względu należy przyjąć, że po prawomocnym zakończeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy i wezwaniu strony do uiszczenia wpisu, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wzywanej opłaty, nie powoduje skutku w postaci przerwania biegu terminu do dokonania tej czynności. Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu należy wskazać, że okoliczność uchylenia zarządzania Sądu z dnia 20 stycznia 2021 r. jak i umorzenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy wynikało z faktu związania Sądu pierwszej instancji postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt I FZ 155/20, w którym wskazano między innymi, ze kolejne wzywanie do wykonania zarządzenia z dnia 10 maja 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest zbędne. Tym samym, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro odpadła podstawa do kolejnego wzywania Skarżącej do wykonania zarządzenia z dnia 10 maja 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, to procedowanie nad kolejnym złożonym w odpowiedzi na to wezwanie trzecim już wnioskiem Skarżącej o zmianę postanowienia i zwolnienie od uiszczenia wpisu, stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę Skarżącej, w sytuacji gdy nie zastosowała się ona do prawomocnego wezwania Sądu i w wyznaczonym terminie nie uiściła ona wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.