I FZ 239/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 137/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 137/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę P. [...] sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 11 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie usunęła w wyznaczonym przez ten Sąd terminie braków formalnych wniesionej skargi, tj. pomimo wezwania Sądu nie przedłożyła dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie do reprezentowania Spółki (odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, dalej "KRS"). Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła, że w jej ocenie skarga nie zawierała braku formalnego, o jakim mowa w wezwaniu Sądu pierwszej instancji z 9 kwietnia 2021 r., a ponadto, że wezwanie to było sformułowane w sposób nieprecyzyjny i dopiero z treści zaskarżonego postanowienia Skarżąca powzięła wiedzę, o jaki rodzaj braku formalnego chodziło (tj. odpis z KRS). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Równocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Spółka została zobowiązana przez ten Sąd, prawidłowo doręczonym wezwaniem z 9 kwietnia 2021 r., do złożenia do akt sprawy odpisu z KRS, z którego wynikać będzie umocowanie do jej reprezentowania, i zobowiązaniu temu nie uczyniła zadość. Skarżąca w zażaleniu kwestionuje zaś prawidłowość i precyzyjność żądania Sądu wyrażonego we wspominanym wezwaniu. Odnosząc się do tych twierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę organizacyjną spółki prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Zgodnie zaś z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazanie umocowania w postępowaniu przed sądem należy do obowiązków osób wymienionych w art. 29 cytowanej ustawy i nie mogą one być zastępowane w realizacji tego obowiązku przez sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2007/14 oraz z 28 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 823/15 r.; CBOSA). Dodatkowo zgodnie z art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Wykładnia systemowa przywołanych przepisów prowadzi ponadto do wniosku, że w sytuacji, gdy za pośrednictwem pełnomocnika w postępowaniu sądowym działa strona będąca podmiotem innym, niż osoba fizyczna (tj. osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej), wraz z dokumentem pełnomocnictwa należy wykazać umocowanie osób, które go udzieliły, do reprezentowania strony skarżącej. W stanie faktycznym sprawy skargę w imieniu Spółki wniósł profesjonalny pełnomocnik (doradca podatkowy), potwierdzając fakt swego umocowania załączonym do skargi dokumentem pełnomocnictwa z 15 stycznia 2021 r., udzielonego przez prezesa zarządu Spółki - P.P. Równocześnie nie przedłożono jednak żadnego dokumentu, z którego wnikałoby uprawnienie P.P. do działania w imieniu Spółki. W przedstawionych okolicznościach faktycznych nie został więc należycie wykazany fakt umocowania ww. osoby do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał powyższą okoliczność za brak formalny skargi (nienależyte udokumentowanie stosunku pełnomocnictwa) i pismem z 9 kwietnia 2021 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału tego Sądu z 15 marca 2021 r. - wezwał Skarżącą do jego usunięcia w trybie i terminie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (w przypadku skargi przepisy Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przewidują rygor w postaci odrzucenia tego pisma procesowego). Odnosząc się zaś do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przez Sad pierwszej instancji w wezwaniu z 9 kwietnia 2021 r. żądanej przez ten Sąd od Skarżącej czynności procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Spółki w tym zakresie. Zauważyć należy, że we wspomnianym piśmie procesowym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez "(...) złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis z KRS) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (...)". Wbrew zatem twierdzeniom zażalenia w ww. wezwaniu wskazano expressis verbis, o jaki rodzaj braku formalnego skargi chodzi. Odwołano się również do przepisu prawa (art. 29 P.p.s.a.), z którego wynika obowiązek Skarżącej do przedstawienia żądanego dokumentu. Podkreślenia wymaga przy tym, że skargę w imieniu Spółki wniósł pełnomocnik profesjonalny (doradca podatkowy) i to do niego zostało skierowane wezwanie do usunięcia powyższego braku formalnego. Jednocześnie należy wskazać na silnie ugruntowany i niekwestionowany obecnie pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18; CBOSA). W postanowieniu z 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową. W przypadku zatem, gdy w ocenie pełnomocnika Spółki (której Sąd kasacyjny nie podziela) treść wezwania Sądu z 9 kwietnia 2021 r. budziła wątpliwości, pełnomocnik ten, należycie dbając o interesy swojego mocodawcy, winien był podjąć działania zmierzające do ich wyjaśnienia (np. skontaktować się z Sądem), celem dołożenia wszelkich starań w terminowym uzupełnieniu braków skargi. Takich działań jednakże pełnomocnik Skarżącej nie podjął, a wezwanie Sądu pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W takiej sytuacji próba podważenia w zażaleniu prawidłowości skierowanego do Spółki wezwania nie mogła być skuteczna. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga wniesiona przez Spółkę dotknięta była wadą formalnoprawną, polegającą na niewystarczającym udokumentowaniu stosunku pełnomocnictwa, w związku z czym Skarżąca zasadnie została wezwana do usunięcia powyższej wady w trybie określonym w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca nie kwestionuje przy tym prawidłowości doręczenia jej wezwania w tym przedmiocie. W rezultacie czego termin do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoczął bieg od dnia następującego po dniu doręczenia wezwania, tj. od 16 kwietnia 2021 r. i upłynął bezskutecznie 23 kwietnia 2021 r. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.