II OSK 74/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. K. reprezentowanego przez radcę prawnego A. P. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C. w sprawie ze skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1502/10 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C. UZASADNIENIE Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. w sprawie ze skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1502/10 w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, pełnomocnik skarżącego radca prawny A. P. wniósł o wyłączenie sędziego NSA J. C. od rozpoznania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego (zgłoszonego do protokołu rozprawy) pełnomocnik skarżącego wskazał, że sędzia J. C. "w innej sprawie dotyczącej innej osoby rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1919/06" wyraził pogląd "odnoszący się do sprawy, w której stan faktyczny jest zbieżny ze stanem faktycznym rozpoznawanej sprawy, a której to wyrok był przywoływany przez organ II instancji oraz sąd I instancji, a ponadto z uwagi na sposób wyznaczania składu co do orzekania w sprawach ze względu na charakterystykę spraw co wskazuje, że sędzia ten jest wyznaczany w sprawach o obywatelstwo, które są mu bliskie." Sędzia NSA J. C. złożył oświadczenie, w którym podał, że nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które uzasadniają uwzględnienie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek uznać należy za niezasadny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego ma gwarantować realizację konstytucyjnej zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ustanawiającej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Dodać jednocześnie należy, że przywołany zapis Konstytucji RP stanowi odzwierciedlenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Już sama ranga powołanych przepisów świadczy o tym, że bezstronność sędziowska jest wartością, której ochrona i realizacja są szczególnie ważne w demokratycznym państwie prawa. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a. Natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że ogólnikowe twierdzenia pełnomocnika skarżącego o wyrażeniu przez Sędziego J. C. poglądu w sprawie II OSK 1919/06 dotyczącej innego skarżącego, która była powoływana przez organ administracji i Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie oraz kwestionując sposób wyznaczania spraw Sędziom w Naczelnym Sądzie Administracyjnym stanowią jedynie subiektywne odczucia pełnomocnika skarżącego. Nie wykazano tym samym, aby w obecnej sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego oświadczenia sędziego. Nie ma również podstaw do stwierdzenia, że wskazany we wniosku sędzia podlega wyłączeniu z mocy samego prawa. Sam fakt, że sędzia NSA J. C. był w składzie orzekającym w sprawie II OSK 1919/06, gdzie wyrażono pogląd, na który powoływano się w toku rozpoznawania niniejszej sprawy nie stanowi przesłanki wyłączenia go z mocy samego prawa od rozpoznania skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Nie jest to także okoliczność, która sama przez się mogłaby stanowić przesłankę wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. Wskazać ponadto należy, iż Przewodniczący wydziału przydziela sprawy sędziom danego wydziału, wyznaczając sędziego sprawozdawcę zgodnie z przyjętymi zasadami przydziału spraw, uwzględniając m.in. specjalizację orzeczniczą sędziów. Nieuzasadnione jest zatem żądanie wyłączenia Sędziego J. C. tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, Lex nr 527666; z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, Lex nr 527814). Pełnomocnik skarżącego poza faktem subiektywnego przeświadczenia o potrzebie wyłączenia wskazanego sędziego nie przedstawił żadnej racjonalnej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego w sprawie o sygn. II OSK 74/11. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 18 i 19 oraz art. 22 § 1 i 2 i art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek.