I SA/Wa 1496/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. i J. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 560/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. S. i J. S. sumę pieniężną w kwocie po 4000 (cztery tysiące) złotych na rzecz każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. S. i J. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE M. S. i J. S. skargą z [...] czerwca 2021 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości co najmniej 20.000 zł; 2) na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a o przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 10.000 zł; 3) o stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego; 5) o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Ewentualnie, jeżeli Sąd uzna, że lepiej spełni to cele postępowania, wniosły alternatywnie: 1) na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. o wymierzenie organowi grzywny w wysokości co najmniej 10.000 złotych; 2) na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 20.000 złotych - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 560/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...], nr hip. [...], o pow. [...] m2 - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi [...] grudnia 2016 r. Zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] kwietnia 2017 r. Skarżące w obszernym uzasadnieniu skargi podniosły, że ww. termin nie został przez Prezydenta [...] dochowany, a postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie nie zostało zakończone do dnia wniesienia niniejszej skargi. Ponadto pięciokrotnie już wzywały organ do wykonania prawomocnego wyroku i wydania w sprawie decyzji - z czego ostatnie wezwanie zostało skierowane w dniu [...] grudnia 2020 r. Jednakże żadne z dotychczasowych wezwań nie odniosło skutku - bowiem do dnia wniesienia niniejszej skargi nie został rozpoznany wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent nadal pozostaje bezczynny w sprawie i nie podejmuje praktycznie żadnych czynności od ponad 4 lat. Dodały, że organ zignorował również wydanie czterech kolejnych prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1. wyroku z 19 października 2017 roku, sygn. akt I SA/Wa 1165/17, wymierzającego grzywnę w wysokości 1.000 złotych, 2. wyroku z 29 czerwca 2018 roku, sygn. akt I SA/Wa 811/18, wymierzającego grzywnę w wysokości 2.000 złotych oraz stwierdzającego, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wyroku z 21 lutego 2019 roku, sygn. akt I SA/Wa 2148/18, wymierzającego grzywnę w wysokości 5.0000 złotych, stwierdzającego, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznającego od organu na rzecz M. S. sumę pieniężną w wysokości 2.500 złotych, 4. wyroku z 11 lutego 2020 roku, sygn. akt I SA/Wa 1861/19, wymierzającego grzywnę w wysokości 10.000 złotych, stwierdzającego, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznającego od organu na rzecz M. S. sumę pieniężną w wysokości 4.000 złotych. Jedynym działaniem, jakiego dokonał organ od momentu zwrotu akt po wydaniu powyższego wyroku, było poinformowanie, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2021 roku, iż został zgromadzony materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Stwierdziły również, że w przedmiotowym postępowaniu na organ zostały nałożone sankcje finansowe w łącznej wysokości 24 500 złotych - co jednakże w żaden sposób nie zmobilizowało Prezydenta do wydania decyzji. Dlatego też obecnie wymierzona grzywna powinna wynosić co najmniej 20.000 zł - co powinno skłonić organ do podjęcia czynności w sprawie i sprawić, że zaprzestanie on naruszania prawa. Następnie podkreśliły, iż ograniczenie się przez Sąd wyłącznie do wymierzenia grzywny będzie niewystarczającym środkiem prewencyjno-represyjnym i nie będzie w istocie stanowić żadnej dolegliwości finansowej dla organu. Taką funkcję spełni dopiero uwzględnienie żądania przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej. Z tym, że zasądzona suma pieniężna może się okazać skuteczna dopiero w przypadku jej znaczącego podwyższenia - co będzie stanowiło dla organu realną i dolegliwą karę. Ponadto, ten rodzaj środka dyscyplinującego ma szczególny charakter i pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, stanowiąc realną dla organu dolegliwość finansową, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną, będąc dla nich swoistym zadośćuczynieniem za wszelkie dolegliwości i niedogodności związane z opieszałością organu w rozpoznaniu tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z [...] lutego 2021 r. poinformował skarżące, że stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. - został zgromadzony materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania. Jednak powziął on informację (na podstawie akt sąsiedniej nieruchomości), iż Spółdzielnia [...] "[...]" zajęła nieruchomości położone przy ul. [...], w tym prawdopodobnie również hip. nr [...]. Dlatego też - w celu zweryfikowania tych informacji - wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] oraz archiwum Biura Organizacji Urzędu o przesłanie dokumentów dotyczących budowy prowadzonej przez Spółdzielnię [...] "[...]" w rejonie ulicy [...]. Ustalenia te są niezbędne - z uwagi na konieczność oceny, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z związku z powyższym, postępowanie odszkodowawcze nie zostało do chwili obecnej zakończone. Do dnia [...] października 2021 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 560/16, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...], nr hip. [...], o pow. [...] m2 - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] grudnia 2016 r. - zatem wyznaczony termin upłynął z dniem [...] kwietnia 2017 r. Następnie - na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie już wymierzał Prezydentowi [...] grzywnę. Zatem niekwestionowaną okolicznością jest fakt, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie wymierzał Prezydentowi [...] grzywnę - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 29 września 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już czterokrotnie ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku - Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 10.000 tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo czterech wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 4 lata od wyznaczonego terminu. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi jednocześnie swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ - mimo czterokrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku - nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Dlatego też Sąd uwzględnił wniosek skarżących - uznając za słuszne ich żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w kwocie po 4.000 zł, gdyż przyznanie wyższej kwoty jest niczym nie uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.