I GSK 818/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 104/21 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za bezzasadny oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 104/21, oddalił skargę A.B. (dalej: strona, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutu za bezzasadny. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł pełnomocnik skarżącej zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 40 § 2 zd. pierwsze k.p.a., zgodnie z którym jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi; 2. art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej mają działać na podstawie przepisów prawa oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W efekcie tak sformułowanych zarzutów zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku oraz postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem wniesionego środka zaskarżenia. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie nie wystąpiła, a zatem jest związany granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt l GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do (aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej; natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada, hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności – stosownie do treści argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1893/15 – wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i sformułowanymi w niej zarzutami (art. 184 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że "gospodarzem" procesu kontrolnego na poziomie sądu kasacyjnego jest autor skargi kasacyjnej; do niego należy wybór podstaw kasacyjnych, wytknięcie stwierdzonych uchybień i określenie ich formy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny w żaden sposób modyfikować, uzupełniać lub poprawiać skargę kasacyjną, której sporządzenie ustawodawca w p.p.s.a. powierzył specjalistom. Odnosząc się do zarzutu nr 1 petitum skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że podnoszona w nim (a także w uzasadnieniu) okoliczność wadliwego – z pominięciem pełnomocnika – doręczenia de facto decyzji w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty egzekwowanej należności pozostaje bez wpływu na ocenę prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a tym samym również w przedmiocie podniesionego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jak trafnie ustalił Sąd I instancji wniosek skarżącej o rozłożenie zaległości na raty został załatwiony odmownie decyzją Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2019 r. Nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, komu ten akt administracyjny został doręczony (kwestia ta ostatecznie została rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 17 października 2021 r., sygn. akt I GSK 1005/21.) Końcowo należy wskazać, że to, iż "PFRON prowadzi postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty dochodzonej należności" (k. 26 akt adm.) nie stanowi podstawy do formułowania postulatu uwzględnienia zarzutu (przy czym błędnie pełnomocnik wskazał art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jako jego podstawę). Dopiero wydanie pozytywnej w tym przedmiocie decyzji umożliwia powołanie się na treść art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie zarzucono Sądowi I instancji także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie treści art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a., co sprawia, że tak sformułowany zarzut musi być uznany za bezzasadny. Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd I instancji nie stosował wskazanych przepisów k.p.a. a jedynie kontrolował ich stosowanie, a to – aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego – wymagałoby wykazania, że doszło do naruszenia konkretnych norm Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tego zaś brakuje w zarzutach, jak i uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Nie ulega także wątpliwości, że w skardze kasacyjnej (a zwłaszcza w jej uzasadnieniu) nie wykazano, że rzekome naruszenie tych przepisów przez Sąd I instancji (który – jak wyżej wskazano – ich nie stosował) miało istotny (a więc kwalifikowany) wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze to, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, należało – stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.