I GZ 315/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1259/20 w przedmiocie odmowy oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi [...] na decyzje Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 20 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1259/20 oddalił wniosek [...] (skarżącego) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 18 lutego 2021 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że Skarżącemu został prawidłowo wysłany wyrok WSA z 18 lutego 2021r. oddalający skargi. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu w dniach 12 i 23 marca 2021r. nie została podjęta przez skarżącego, stąd doręczenie nastąpiło w świetle art. 73 ust. 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - z dniem 26 marca 2021 r., a upływ siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpił 2 kwietnia 2021 r. Skarżący pismem z 16 kwietnia 2021 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podając, iż nie otrzymał wyroku, zaś o jego wydaniu dowiedział się z rozmowy telefonicznej z sekretariatem Sądu w dniu 13 kwietnia 2021 r. Wskazał, że w dniu 22 grudnia 2020 r. zmarła jego matka, w związku czym musiał zając się sprawami pogrzebowymi, a także sprawami majątkowymi, w tym pozostawionym przez nią domem w innej miejscowości, niż miejsce zamieszkania skarżącego. Z powyższych przyczyn nie przebywał stale pod adresem doręczeń przesyłek sądowych. Uzasadniając oddalenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie podkreślił, że podane we wniosku okoliczności odnoszące się do konieczności zajęcia się sprawami majątkowymi po zmarłej matce skarżącego nie mogą wyłączyć winy skarżącego w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Okoliczność dwukrotnego prawidłowego awizowania przesyłki zawierającej wyrok sądowy nie budzi wątpliwości z racji stosownych urzędowych adnotacji. Sąd I instancji podkreślił, że okoliczności dotyczące śmierci bliskiej osoby i konieczności zajęcia się sprawami majątkowymi po zmarłej, nie mogą być uwzględnione choćby zważywszy na fakt, iż śmierć matki skarżącego nastąpiła ponad trzy miesiące przed doręczeniem mu wyroku. Skarżący dysponował, zatem czasem, aby powyższymi sprawami się zająć, a okres doręczenia przesyłki nie korelował z przywołanym zdarzeniem losowym; skarżący winien, więc dopilnować prowadzonej przez siebie sprawy sądowej. Zmiana miejsca pobytu powinna spowodować wzmożoną staranność w dopilnowaniu, aby podejmować kierowaną na adres podany sądowi korespondencję. Powoływanie się na konieczność zajęcia się sprawami majątkowymi po zmarłej matce nie może prowadzić do bezpodstawnego przedłużania terminów dokonywania czynności procesowych i naużywania tej instytucji. Odmienna ocena oznaczałaby możliwość nierespektowania wymogów p.p.s.a. w zakresie wyznaczanych terminów ustawowych i nieuprawnionego uprzywilejowania skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ewentualnie autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 18 lutego 2021 r. W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazał, że nie otrzymał awizo z Sądu zawierającego przesyłkę z sentencją wyroku WSA z 18 lutego 2021 r. Podnosił fakt swoich wyjazdów poza miejsce zamieszkania związanych z załatwianiem formalności majątkowych po śmierci matki jak i tego, że niejednokrotnie skrzynka na listy była przeładowana – czasopismami. Na skutek, czego awiza mogły wypaść. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku, jak i w zażaleniu, nie wykazał okoliczności, które pozwoliłyby na zastosowanie w sprawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w ww. pismach procesowych skarżący przede wszystkim kwestionuje prawidłowość awizowania przesyłki zawierającej sentencję wyroku WSA w Krakowie z 18 lutego 2021 r., a tym samym prawidłowość jej doręczenia. Przesyłka zawierająca ww. orzeczenia zostało przesłane na adres skarżącego, który występował w sprawie osobiście. W myśl art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym, jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej sentencję orzeczenia WSA w Krakowie przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniach 12 i 23 marca 2021 r. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Treść zarówno wniosku o przywrócenie terminu jak i zażalenia nie obala jednak domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Przywrócenie terminu na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącego o braku awizo prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej, bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (tak też NSA w postanowieniu z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18 oraz z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17). Odnośnie pozostałych podnoszonych przez skarżącego okoliczności podnieść należy, że trafnie w tej mierze wywiódł Sąd I instancji, iż okoliczności dotyczące śmierci bliskiej osoby i konieczności zajęcia się sprawami majątkowymi po zmarłej, nie mogą być uwzględnione choćby zważywszy na fakt, iż śmierć matki skarżącego nastąpiła ponad trzy miesiące przed doręczeniem mu wyroku. Skarżący dysponował, zatem czasem, aby powyższymi sprawami się zająć, a okres doręczenia przesyłki nie korelował z przywołanym zdarzeniem losowym; skarżący winien, więc dopilnować prowadzonej przez siebie sprawy sądowej. Zmiana miejsca pobytu powinna spowodować wzmożoną staranność w dopilnowaniu, aby podejmować kierowaną na adres podany sądowi korespondencję. Powoływanie się na konieczność zajęcia się sprawami majątkowymi po zmarłej matce nie może prowadzić do bezpodstawnego przedłużania terminów dokonywania czynności procesowych i naużywania tej instytucji. Powyższa okoliczność świadczy natomiast o braku dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Stąd też zaskarżone postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku uznać należy za prawidłowe, gdyż zaniedbania nie można kwalifikować, jako braku winy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.