I SA/Gl 1006/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Asesor WSA Monik Krywow, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2021 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia J. H. (dalej zwany: strona, zobowiązany lub skarżący), utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku strony z 20 lutego 2021 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C. (dalej zwany: KRUS) z [...] r. nr [...]. Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17 § 1b, art. 18, art. 23 § 1 i 4 pkt 2 oraz § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.). Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że wierzyciel, tj. KRUS, wystawił [...] r. Tytuł Wykonawczy nr [...] i przekazał tenże Tytuł Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K. ,celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r., doręczonym zobowiązanemu wraz z odpisem w/w Tytułu Wykonawczego [...]r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.. W toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany wnosił m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także składał skargę na czynności egzekucyjne. Prawomocnymi wyrokami z 3 grudnia 2019 r. sygn. I SA/Gl 1150/19 i I SA/Gl 1151/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi w tych sprawach oddalił. Podaniem z 20.02.2021 r. skarżący wystąpił o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał na brak podstawy prawnej ze strony KRUS do "zajmowania się opłatami zdrowotnymi oraz dochodami z tytułu działalności pozarolniczej". Wskazał, że KRUS jest powołany wyłącznie do obsługi rolników i ich rodzin, zaś w przypadku podlegania ubezpieczeniu innemu niż rolnicze, to inne ubezpieczenie powinno mieć pierwszeństwo przed rolniczym. Do wniosku skarżący załączył kopię decyzji Dyrektora [...] Oddziału NFZ w K. z [...] r. Organ I instancji w/w postanowieniem z [...]r. odmówił wszczęcia postępowania na podstawie w/w wniosku. W uzasadnieniu wyjaśnił, powołując art. 23 § 6 u.p.e.a., że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jednak nie może to nastąpić na wniosek zobowiązanego. Z tego względu postępowanie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie może być wszczęte. Organ wyjaśnił, że podanie zobowiązanego może spowodować podjęcie czynności sprawdzających poprawność prowadzenia postępowania egzekucyjnego realizowanego przez nadzorowany organ egzekucyjny pod kątem ewentualnej konieczności jego wstrzymania z urzędu, i takie czynności organ nadzoru podjął, nie stwierdzając nieprawidłowości. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że wniosek zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie jest zdolny wszcząć postępowania administracyjnego, a zatem zastosowanie znajduje art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W zażaleniu na to postanowienie strona podniosła, że otrzymała decyzję NFZ zwalniającą z obowiązku opłacania składek oraz podatku z nieosiągniętych dochodów. Decyzja ta jest dokumentem niepodważalnym, do którego organ skarbowy się nie odniósł, co uzasadnia zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając jako organ II instancji, nie podzielił zarzutów podniesionych w zażaleniu i utrzymał własne rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał przepisy art. 23 § 6, art. 1a pkt 15 i 16 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 K.p.a. akcentując, jak w postanowieniu wydanym w I instancji, że postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z wniosku zobowiązanego z 20.02.2021 r. nie może być wszczęte, co obliguje do wydania postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania. To zaś wyklucza merytoryczne rozpatrzenie wniosku. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że odnalazł wskazywaną już organowi decyzję NFZ, mocą której został zwolniony z wszelkich opłat ubezpieczeniowych, nadal wymaganych przez KRUS. Decyzja ta jest bezspornym dowodem, że działanie KRUS jest deliktem prawnym. Podkreślił, że ubezpieczeniem działalności gospodarczej zajmuje się ZUS pod kontrolą NFZ. Istnienie powyższej decyzji NFZ powoduje anulowanie i unieważnienie wyliczenia KRUS, gdyż skarżący nie podlega obowiązkowi ubezpieczeniowemu. Tymczasem KRUS nalicza składki, a Urząd Skarbowy prowadzi egzekucję, co jest deliktem prawnym. Zdaniem skarżącego wysokość składek przyjęta przez KRUS nie ma umocowania prawnego, gdyż od ustalania składek jest Ministerstwo Finansów, a nie KRUS. Także tutaj KRUS i Urząd Skarbowy popełniają delikt prawny wszczynając egzekucję. Dalej skarżący argumentował, ze ustawa egzekucyjna przewiduje umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku między innymi, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, a takim organem administracyjnym jest NFZ, który orzekł, że skarżący nie podlega pod obowiązek ubezpieczeniowy oraz stwierdził, że w spornym okresie nie miał on dochodów, które by stanowiły podstawę do naliczania składek na ubezpieczenia, naliczone przez KRUS. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.). Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji Sąd uznał, że nie zawierają one wad powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Z jednoznacznej treści w/w regulacji wynika, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Nadzór nad egzekucją administracyjną to kontrola oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. Możliwość wstrzymania przez organ wykonujący nadzór czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od istnienia szczególnych okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1274/17, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru może co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności lub postepowania. Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymania tego nie jest zdolny spowodować wniosek strony w tym przedmiocie. To zaś w realiach rozpoznawanej sprawy oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, czego konsekwencją musiało być zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie mógł wywołać zamierzonego skutku merytorycznego rozstrzygnięcia zgłaszanych przez niego argumentów. Dodać można, że dłużnikowi, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i który kwestionuje działania organu egzekucyjnego, przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, takie jak zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania. Natomiast z całą pewnością nie służy temu tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. W konsekwencji zasadnie organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Sąd podziela pogląd zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że za przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania uznać należy sytuację wniesienia przez stronę żądania zainicjowania postępowania, w przypadku, gdy przepis prawa przewiduje wszczęcie takiego postępowania jedynie z urzędu, tak jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Końcowo Sąd zauważa, że podanie zobowiązanego z 20.02.2021 r. spowodowało podjęcie z urzędu, przez organ nadzoru, czynności kontroli poprawności postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie Tytułu Wykonawczego z [...] r. nr [...], w kierunku ewentualnego wstrzymania tego postępowania z urzędu. Kontrola ta nie wskazała jednak na istnienie przesłanek do wstrzymania postępowania egzekucyjnego z urzędu, co organ wyjaśnił skarżącemu w postanowieniu z [...] r. Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógłby mieć lub miał istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.