I OSK 1733/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge -Lissowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 365/07 w sprawie ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 365/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z/s w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]. Decyzją tą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego, z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], stwierdzająca nabycie przez Gminę Twardogóra z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G. W., oznaczonej jako działka nr [...][...]. Decyzjom Polskie Koleje Państwowe zarzucały, iż nieruchomość ta nie powinna podlegać komunalizacji, gdyż stanowi mienie PKP S.A., do którego wykonuje ona wszelkie uprawnienia. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził, że nieruchomość, będąca przedmiotem decyzji komunalizacyjnej, w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, będąc we władaniu Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu, a nabyta była na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jednak władanie Kolei nie było oparte na tytule prawnym, jakim jest prawo zarządu. W sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że PKP nie legitymuje się decyzją ustanawiającą zarząd, a brak jest przesłanek do uznania, że prawo to nabyła z mocy prawa – kontynuował Sąd, dodając, że nie można tego prawa wywieść z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzki Sąd podkreślił, że z przepisu tego wynika tylko to, że mienie PKP stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a także, że PKP wykonywało wszelkie uprawnienia do mienia będącego w jego dyspozycji, zatem ex lege prawo zarządu z tego przepisu nie wynika, a nadto podniósł, że nieruchomości nie były wykorzystywane na cele kolejowe w ścisłym znaczeniu, a obiekty na nieruchomości zbędne dla potrzeb linii kolejowej, co wynika z akt sprawy. Skoro grunt nie był oddany w zarząd, był zarządzany przez terenowy organ administracji państwowej i podlegał komunalizacji – skonkludował Sąd. Reprezentowana przez adwokata, PKP S.A. w Warszawie wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania i zarzucając naruszenie prawa materialnego: 1) art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138) poprzez jego niezastosowanie i w następstwie przyjęcie, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnego w postaci zarządu nieruchomością, podczas gdy zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że skomunalizowana nieruchomość stanowiła mienie PKP S.A., w stosunku do którego wykonywała ona wszelkie uprawnienia i tym samym posiada tytuł prawny do tej nieruchomości; 2) art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że sporna nieruchomość stanowi mienie Gminy Twardogóra w sytuacji, gdy nie miał on zastosowania, albowiem w rzeczywistości przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie PKP S.A.; 3) art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wskazanej w pkt 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Kolej Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy ww. przepisów wynika, iż skarżąca została powołana do wykonywania m.in. zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa Państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służąca wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie to, że przez niezastosowanie w całości art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138) uznał, że skarżąca nie posiadała tytułu prawnorzeczowegp do nieruchomości, a wobec tego nie było przeszkód do komunalizacji. Jednak z takim stanowiskiem skargi nie można się z godzić. Podstawę komunalizacji nieruchomości stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw, dla których organy te pełnią rolę założycielską, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom staje się z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że nieruchomości skomunalizowane decyzją zaskarżoną przez PKP S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiło mienie państwowe, jako nabyte na podstawie art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 187 ze zm.), jak i to, że PKP władała tym mieniem. Spór natomiast dotyczy tego czy władanie Kolei odbywało się na podstawie tytułu prawnego. Organy, jak i Wojewódzki Sąd uznały, że PKP tytułu takiego nie miała, zaś PKP wywodziła w postępowaniach zaskarżonym i wcześniejszych, iż tytuł taki posiadała z mocy prawa, tj. na podstawie wskazanego wyżej art. 16 ustawy o PKP. Jednak zgodzić się należy z organami i Wojewódzkim Sądem, że zarząd – na podstawie obecnie obowiązujących przepisów trwały zarząd, uprzednio obowiązujących zarząd lub użytkowanie – powstawał na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu. Skarżąca PKP S.A. taką decyzją nie legitymuje się, natomiast posiadanie przez nią nieruchomości nie dawało tytułu prawnego do niej, bowiem stosownego aktu organu administracji nie mogło zastąpić. Wojewódzki Sąd nie naruszył art. 16 cyt. ustawy o PKP, gdyż z tego przepisu, który stanowi, że mienie PKP stanowi część mienia ogólnonarodowego i że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia do mienia będącego w jego dyspozycji, nie wynika wcale prawo zarządu PKP powstające, jak chce skarżąca, z mocy prawa. Przepis ten nie mógł być zatem przeszkodą do komunalizacji. Z akt sprawy wynika, że skomunalizowana nieruchomość nie była wykorzystywana na cele stricte kolejowe (budynek mieszkalny), choć w posiadaniu PKP pozostawała, zatem art. 11 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy – Przepisy wprowadzające... nie mógł również wykluczyć komunalizacji. Z powyższych względów należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i skargę te oddalić, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).