II FZ 831/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt. I SA/Bk 727/16 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów WSA w Białymstoku: Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Melezini i Małgorzaty Anny Dziemianowicz w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 727/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. B. (dalej jako: "skarżący") o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów WSA w Białymstoku: Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Melezini i Małgorzatę Annę Dziemianowicz, w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 maja 2016 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Pismem z dnia 24 czerwca 2016 r. skarżący złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 maja 2016 r. Następnie wnioskiem z dnia 14 października 2016 r. skarżący wniósł o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie sędziów WSA w Białymstoku: Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Melezini i Małgorzaty Anny Dziemianowicz, wskazując, że brali oni udział w rozpoznaniu tożsamej pod względem prawnym i faktycznym sprawy o sygn. akt I SA/Bk 832/15, gdzie doszło do oddalenia skargi. W ocenie skarżącego, udział tych sędziów w sprawie niniejszej doprowadzi do wydania identycznego wyroku, gdyż są oni związani tym wyrokiem i zajętym w nim stanowiskiem. Sędziowie WSA w Białymstoku, których dotyczy przedmiotowy wniosek złożyli do akt sprawy oświadczenia, z których wynika, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. We wskazywanym na wstępie postanowieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący upatruje podstaw do wyłączenia sędziów WSA od orzekania w sprawie w art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu brak jest jednakże podstaw do wyłączenia sędziów w oparciu o ten przepis. Powyższa norma wyklucza od orzekania sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji chociaż zachodzi podobieństwo rodzajowe pomiędzy sprawą o sygn. akt I SA/Bk 832/15 i sprawą o sygn. akt I SA/Bk 727/16, to są to oddzielne sprawy i nie zachodzi pomiędzy nimi związek tego rodzaju, że postanowienie będące przedmiotem skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 727/16 zostało wydane w trybie nadzwyczajnym w stosunku do postanowienia będącego przedmiotem skargi w sprawie rozpoznanej w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 832/15. Sąd wskazał ponadto, że mimo obaw skarżącego, iż sędziowie są związani stanowiskiem zajętym w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 832/15, to nie istnieje instytucja, która nakazywałaby sędziom orzekanie w sposób identyczny w odrębnych sprawach, choćby podobnych rodzajowo. Sąd pierwszej instancji nie stwierdził też podstaw do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia na okoliczność na braku okoliczności uzasadniających ich wyłączenie na podstawie tego przepisu. Tym samym Sąd uznał, że we wniosku o wyłączenie sędziów WSA od orzekania skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności podważających bezstronność sędziów w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 727/16. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił w nim obrazę art. 19 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, że orzekanie przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie w innej tożsamej poda względem prawnym i faktycznym sprawie o sygn. akt I SA/Bk 832/15 nie jest okolicznością tego rodzaju, która wywołuje uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tych sędziów, tj. obawę o powielenie niekorzystnego wyroku w obecnej sprawie. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wyłączenie sędziów Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Melezini i Małgorzaty Anny Dziemianowicz od orzekania w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 maja 2016 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot sprawy z wniosku o wyłączenie sędziów do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że podstawy wyłączenia sędziów dopatruje się w art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 19 p.p.s.a. stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się bowiem pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a., to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Odnosząc się do powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że wcześniejsze orzekanie w sprawie skarżącego, w której zachodzi podobieństwo rodzajowe nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziów. Chociaż w każdej z tych spraw przedmiotem zaskarżenia były postanowienia dotyczące uzupełnienia decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego, to kluczowe znaczenie ma okoliczność, iż każda z tych decyzji posiada odrębny byt prawny, od każdej z nich przysługują odrębne środki zaskarżenia i co szczególnie istotne dotyczą one różnych lat podatkowych. Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych, by rozstrzygnięcie w przedmiocie uzupełnienia decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. utożsamiać z rozstrzygnięciem w tym zakresie za rok 2015 (i odwrotnie). Rozstrzygnięcia te podlegają odrębnej kontroli sądowej, przy czym orzekanie w tym samym składzie sędziowskim w jednej z tych spraw, samo w sobie nie przesądza o braku bezstronności przy orzekaniu w drugiej z ww. spraw. Słusznie wskazał Sąd, że nie istnieje instytucja, która nakazywałaby sędziom orzekanie w sposób identyczny w odrębnych sprawach, chociażby były rodzajowo podobne. Ponadto należy wskazać, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędziowie, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli pisemne oświadczenia, w których wyjaśnili, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. W związku z tym, w okolicznościach niniejszej sprawy, a także wobec treści oświadczeń złożonych przez sędziów: Jacka Pruszyńskiego, Andrzeja Melezini i Małgorzatę Annę Dziemianowicz, uznać należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.