II GZ 227/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 722/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Zarządu Dróg Miejskich w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 722/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym uczestnikowi postępowania – M.Z. - w sprawie ze skargi Zarządu Dróg Miejskich w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 31 marca 2009 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA w W. wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Zarząd Dróg Miejskich w W., który wydał postanowienie jako organ I instancji, wniósł skargę do sądu administracyjnego. Wobec tego skarga ta, w świetle art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., nie może być rozpoznana przez Sąd, gdyż wnoszący skargę nie ma legitymacji skargowej. Skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalna. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga wniesiona przez ZDM w W. jest oczywiście bezzasadna, a zatem - zgodnie z art. 247 p.p.s.a. - wyłączona jest możliwość przyznania prawa pomocy zarówno stronie, jak i uczestnikowi postępowania mającego prawa strony. Od powyższego postanowienia M.Z. złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia, podtrzymując wszystkie okoliczności dotyczące jego sytuacji, podniesione we wszystkich wcześniej zgłaszanych wnioskach. Do zażalenia załączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z dokumentami stwierdzającymi niepełnosprawność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą za zadanie zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść jego kosztów. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze od wykazania przez stronę, że nie ma ona jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym), lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym), o czym stanowi art. 246 § 1 p.p.s.a. Druga z przesłanek - określona w art. 247 p.p.s.a. - ma charakter negatywny, co oznacza, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W rozpoznawanej sprawie wprawdzie M. Z. nie wnosił skargi, jednakże na mocy art. 33 § 1 p.p.s.a. jest on uczestnikiem postępowania na prawach strony. Wobec tego, z treści art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, wywieść należy, że przepis art. 247 p.p.s.a. odnosi się również do podmiotów innych niż wnoszących skargę, występujących w postępowaniu, w tym do uczestników postępowania na prawach strony. Przemawia za tym wykładnia celowościowa przyznawania prawa pomocy, tj. - jak wskazano na wstępie - zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść jego kosztów. Ponieważ odrzucenie niedopuszczalnej skargi skutkuje tym, że postępowanie sądowoadministracyjne nie będzie się toczyło, to tym samym nie można mówić, by to odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym uczestnikowi postępowania – M.Z. - pozbawiała go prawa do sądu w tej sprawie. Zatem oczywista bezzasadność skargi (z powodu jej niedopuszczalności) rzutuje też na ocenę zasadności przyznania prawa pomocy uczestnikom postępowania na prawach strony. Mając powyższe na uwadze WSA w W. w przedmiotowej sprawie miał podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. Podstawą takiego rozstrzygnięcia nie była przy tym - co należy raz jeszcze podkreślić - sytuacja rodzinna i majątkowa M.Z., lecz oczywista bezzasadność skargi Zarządu Dróg Miejskich w W. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez głębszej analizy prawnej oczywistym jest, że skarga nie może być uwzględniona. Będą to zatem tego rodzaju sytuacje, w których przepisy obowiązującego prawa w sposób jasny i jednoznaczny wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Niedopuszczalne jest bowiem złożenie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot orzekający wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zawarty jest w art. 50 § 1 oraz § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności oraz inne podmioty, którym ustawy przyznają takie prawo. W ocenie NSA z przepisu tego, co w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, wynika że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi nie może być organ, który orzekał w sprawie w I instancji (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2002 r. , sygn. akt III SA 393/01, postanowienie NSA w Gdańsku z dnia 19 października 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2159/00). Nie ma on bowiem interesu prawnego w rozumieniu ww. przepisu. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia. Z jednej strony uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej - uprawnienie strony, która kwestionuje poprzez skargę takie rozstrzygnięcie. Uprawnień takich nie przewidują przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym, zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił na ówczesny etapie postępowania przyznania prawa pomocy uczestnikowi – M.Z. - z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi Zarządu Dróg Miejskich w W., a zatem zażalenie nie znajduje usprawiedliwienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - stosownie do przepisu art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.