II FZ 635/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 915/17 w przedmiocie przywrócenia terminu i odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 915/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2017 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oraz odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca wnosząc skargę utrzymywała, iż uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez jej winy, gdyż przyczynił się do tego operator pocztowy – przesyłka zawierająca decyzję była prawdopodobnie nieprawidłowo zaadresowana, a ponadto skarżąca nie otrzymała zawiadomienia o awizowaniu przesyłki poleconej. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gdańsku wyjaśnił, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 10 maja 2017 r., skarga wniesiona została w dniu 11 maja 2017 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu, w związku z czym należało ją odrzucić. Dalej Sąd wyjaśnił, że argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), bowiem opisane przez stronę nieprawidłowości działań podjętych przez doręczyciela – brak pozostawienia awiza - nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. W szczególności strona nie przedstawiła odpowiedzi na złożoną przez siebie w zakresie doręczenia spornej przesyłki reklamację. Zdaniem WSA, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżąca zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 86 § 1 i art. 87 § 1 - § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na zaskarżoną decyzję; 2. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi na zaskarżoną decyzję; 3. art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym zwrocie wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, niemającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Mając na uwadze regulację art. 73 p.p.s.a., WSA zasadnie przyjął, że doręczenie nastąpiło dnia 10 kwietnia 2017 r. (pierwsze awizo z dnia 27 marca 2017 r., drugie z dnia 4 kwietnia 2017 r.). Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął więc w dniu 10 maja 2017 r. Skarga nadana została więc w sprawie po terminie. Argumenty powoływane przez stronę w zażaleniu nie podważają skutecznie tych ustaleń. Jak była o tym mowa, pozostawienie awizo łączy się z fikcją prawną doręczenia. Strona może negować fakt pozostawienia awizo, jednak powinna w jakikolwiek sposób uwiarygodnić swoje twierdzenia w tym zakresie. Tymczasem skarżąca w niniejszej sprawie nie popiera w jakikolwiek rzetelny sposób swojego stanowiska. Po pierwsze, mimo tego, że na okoliczność tę wskazywał Sąd pierwszej instancji, strona nie przedstawiła odpowiedzi na reklamację, udzielonej przez Pocztę Polską, a to w odpowiedzi na pismo, które załączyła przy wniosku o przywrócenie terminu. Strona w rzetelny sposób nie odnosi się też do spostrzeżenia Sądu dotyczącego różnicy w adresowaniu pism ("W." oraz "W."). Wbrew jej uwagom bowiem sporną przesyłkę zaadresowaną prawidłowo. Stąd zasadnym było odrzucenie skargi. Dalej zauważyć trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08). Wniosek o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie o tyle nie zasługiwał na uwzględnienie, że w świetle prezentowanego przez stronę stanowiska negowała ona w istocie w ogóle doręczenie przedmiotowej decyzji, innymi słowy: utrzymywała, że do uchybienia terminowi nie doszło. Tym samym nie przedstawiała ona rzetelnej argumentacji uprawdopodobniającej brak jej winy w uchybieniu terminu - za taką nie mogą uchodzić okoliczności dotyczące awizo, te w istocie służyły zanegowaniu odrzucenia skargi. Ostatecznie strona nie przedstawia wyjaśnień dlaczego nie mogła nadać skargi w terminie. Tym samym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.