VIII SA/Wa 656/22
Sądy administracyjne2022-11-24
Sygnatura
VIII SA/Wa 656/22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-24
Rodzaj
Wyrok WSA w Warszawie
Sędziowie
Leszek KobylskiMarek WroczyńskiRenata Nawrot
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lipca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2022 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2021roku, poz. 735 dalej jako kpa) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania G. J. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2022 roku, znak: [...], odmawiającej przyznania G. J. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką Z. J. – orzeka – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Organ pierwszej instancji po rozpoznaniu wniosku G. J. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką Z. J. decyzją z dnia [...] maja 2022 roku, odmówił przyznania żądanego świadczenia. Organ wskazał, że świadczenie nie może być przyznane wnioskodawcy bo jest on osobą uprawnioną do renty oraz dlatego, że niepełnosprawność Z. J. nie powstała między 18 a 25 rokiem jej życia lecz w wieku dorosłym.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika.
Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. lb ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji,
- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do przedmiotowego świadczenia.
Organ odwoławczy ustalił i zważył co następuje:
W dniu [...] kwietnia 2022 roku do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek Skarżącego, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. J..
Orzeczeniem Lekarza Orzecznika KRUS OR/PT w R. z dnia [...] lutego 2022r. stwierdzono okresową niezdolność Z. J. do samodzielnej egzystencji od dnia [...] stycznia 2022r. do lutego 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. w zaświadczeniu z dnia [...] maja 2022r., znak: [...] stwierdził, że G. J. pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Prawo do świadczenia przysługuje od [...] sierpnia 2010r. na stałe.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż niezasadnym była orzeczona przez organ pierwszej instancji odmowa przyznania skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że niepełnosprawność jego matki powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy, nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13). Organy administracji publicznej związane są orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu prawa, dlatego nie mogą się uchylić od tego związania przez wzgląd na jakiekolwiek treści zawarte w uzasadnieniu takiego orzeczenia, czy też niepoprawienia tego stanu prawnego przez ustawodawcę.
Następnie organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku skarżącego zaistniała negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mianowicie: skarżący ma ustalone prawo do renty, którą pobiera.
Organ odwoławczy wskazał, iż na płaszczyźnie art. 17 ust. ust.5 pkt 1 lit. a w orzecznictwie sądów administracyjnych można zauważyć trzy stanowiska. Według pierwszego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za wykładnią powyższego przepisu wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powołuje się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując jednocześnie odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno-rentowych i świadczeń rodzinnych (patrz: np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.07.2018 r. sygn. akt I OSK 134/18; z 6.04.201 7r. sygn. akt I OSK 2950/15). Według drugiego stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych przy wykładni art.17 ust.5 pkt 1 lit. a ustawy należy stosować również wykładnię celowościową i systemową, a nie tylko wykładnię językową. Sądy powołujące się na konstytucyjną zasadę równości wobec prawa uznają, że art.17 ust.5 pkt 1 lit. a wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem zgodnie z tym stanowiskiem, osobie uprawnionej, posiadającej uprawnienie do emerytury należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością pobieranej emerytury netto (patrz: np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.01.2020r. sygn. akt I OSK 2392/79; z 30.04.2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19].
Według trzeciego stanowiska wskazanego przez organ odwoławczy sądy administracyjne prezentują pogląd polegający na umożliwieniu osobie uprawnionej prawa wyboru jednego ze świadczeń, tj. wyboru świadczenia emerytalnego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Sądy podnoszą, że zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak i w ustawie o emeryturach i rentach z FUS przewidziany jest zbieg świadczeń, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w danej ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowaną osobę.
Po przeanalizowaniu powyższego orzecznictwa Kolegium wskazało, iż nie podziela poglądu, że osobie mającej ustalone prawo do emerytury i pobierającej tą emeryturę, która jest niższa od ustawowej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą netto. Takie rozwiązanie nie wynika w żaden sposób z ustawy i byłoby sprzeczne z treścią art.17 ust.3 ustawy, który jednoznacznie określa kwotowo wysokość świadczenia pielęgnacyjnego i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracyjny w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto taka praktyka według organu odwoławczego, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacji w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w przypadku np. otrzymania trzynastej emerytury, waloryzacji emerytury, czy też w zakresie odprowadzania składek na ubezpieczenia zdrowotne i emerytalno-rentowe.
Odnośnie poglądu wyrażonego w orzecznictwie sadowym dotyczącego umożliwienia stronie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie prawa do niższej emerytury, to Kolegium wskazało, iż jest to stanowisko możliwe do przyjęcia, gdyż nie stoi w sprzeczności z art.17 ust.5 pkt 1 lit. a, bowiem osoba, która ma zawieszoną emeryturę (nie pobiera emerytury) znajduje się w sytuacji w której nie występuje negatywna przesłanka z powyższego przepisu.
Kolegium uznało, iż przepis art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a jest jednoznaczny, a przepisy ustawy nie umożliwiają przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między kwotą tego świadczenia a pobieraną rentą, w sytuacji braku jej zawieszenia.
Wobec powyższego Kolegium zarzut skarżącego, iż zawieszenie wypłaty renty naruszałoby jego uprawnienia, uznało za bezpodstawny.
Kolegium podkreśliło, iż pismem z dnia [...] czerwca 2022r pełnomocnik skarżącego został wezwany do przedłożenia decyzji o zawieszeniu renty i wstrzymaniu jej wypłaty. Wezwanie w trybie art. 79a § 1 Kpa zostało doręczone w dniu [...] kwietnia 2022r. W dniu [...] lipca 2022 wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, z informacją, iż skarżący nie będzie występował z wnioskiem o zawieszenie renty.
Reasumując kolegium stwierdziło, że skarżący jest synem osoby legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności i jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz matki (wdowy). Obecnie nie pracuje, ma ustalone prawo do renty, zamieszkuje wraz z matka, która wymaga opieki z jego strony. Jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania świadczenia rentowego przez skarżącego.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł pełnomocnik skarżącego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 sygn. akt. SK 2/7.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w zakresie prawa skarżącego do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego SK 2/17, uznać należy, iż fakt pobierania tego świadczenia rentowego nie stanowi w obecnym stanie prawnym negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżący wskazał, iż Trybunał konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 sygn. akt. SK 2/17 orzekł niezgodność art. 17 ust.5 pkt 1 lit a z art.71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art.32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W punkcie ll wyroku trybunał orzekł o utracie mocy obowiązującej tego przepisu we wskazanym wyżej zakresie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok opublikowany został w dniu 8 lipca 2019 roku, a wiec skutek derogacyjny wyroku nastąpił z dniem 9 stycznia 2020 roku. Od tego dnia przesłanka negatywna w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329,dalej: p.p.s.a.).
W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Kolegium prawidłowo również uznało, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na kolizję z uprawnieniem, jakie przysługuje Skarżącemu do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
SKO, powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo uwzględniło fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 29 czerwca 2019r. sygn. SK 2/17. Jednakże, odmiennie w stosunku do skarżącego rozpatrywało skutki wydania powyższego orzeczenia. Kolegium stanęło bowiem na stanowisku, że w sytuacji pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy Skarżący winien dokonać wyboru pomiędzy przysługującym mu świadczeniem rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym. W celu otrzymania tego ostatniego winny bowiem złożyć wniosek o zawieszenie pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Z kolei skarżący stanął na stanowisku, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 29 czerwca 2019r. SK 2/17 spowodowało, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi już przeszkody do przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Odnosząc się do tak zarysowanego sporu należy wskazać, że na mocy ww. wyroku dnia 29 czerwca 2019r., SK 2/17 Trybunał orzekł, że:
I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
II. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu ww. orzeczenia Trybunał zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter kompensacyjny względem osób zdolnych do pracy, rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma częściowo rekompensować utracony zarobek. Dodatkowo pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego związane jest ze świadczeniami majątkowymi o charakterze niepieniężnym w postaci objęcia osoby pobierającej to świadczenie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym oraz zdrowotnym, finansowanym ze środków publicznych.
Zdaniem Sądu uzasadniony jest więc wniosek, że świadczenie pielęgnacyjne ma pełnić funkcję ekwiwalentu za utracony zarobek, mając na uwadze, że w obecnym stanie prawnym wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadniczo zbliżona do kwoty minimalnego wynagrodzenia a ponadto osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne objęta jest ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.
Analizując w aspekcie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zasadność różnicowania sytuacji osób zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny Trybunał zauważył, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może podejmować zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Trybunał stwierdził więc, że sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym chociażby przytoczony wyżej mechanizm ograniczenia czy wyłączenia możliwości pobierania świadczenia, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
W świetle tych okoliczności wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają.
Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.
Sąd podziela stanowisko przejęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego co do skutków ww. orzeczenia TK. Sąd Naczelny przyjmuje bowiem, również w odniesieniu do osób, które są uprawnione do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, że stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. 2019.1257), wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u. FUS. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Regulacja kolizyjna, w razie zbiegu uprawnień do świadczeń, znajduje się również w art. 95 i nast. u. FUS. Przepis art. 95 ust. 1 u.FUS stanowi, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się osobie uprawnionej jedno z tych świadczeń, wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej renty swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.FUS. Renta jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczeni pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty wynikająca z powyższego przepisu, winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, wyrok NSA z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu Organ odwoławczy rozpoznając sprawę trafnie zinterpretował normy wynikające z uregulowań zawartych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 95 i art. 103 ust. 3 u.FUS w powiązaniu ze skutkami wyroku TK o sygn. SK 2/17.
Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2022r. został przez SKO w R. poinformowany, że chcąc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy dokonać wyboru, poprzez zwieszenie prawa do renty. W reakcji na powyższe w dniu [...] lipca 2022 wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, z informacją, iż skarżący nie będzie występował z wnioskiem o zawieszenie renty.
Wobec powyższego trafnie Kolegium przyjęło, że w niniejszej sprawie nie została wyeliminowana negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd ocenił, że nie jest trafne stanowisko Skarżącego co do możliwości równoległego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy bowiem podkreślić, że skutki ww. orzeczenia TK oraz wypracowanego w wyniku jego wydania orzecznictwa sądów administracyjnych sprowadzają się do stwierdzenia o konieczności równego traktowania osób całkowicie zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy bowiem przypomnieć, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tak jak osoby całkowicie zdolne do pracy muszą zrezygnować z pracy zarobkowej w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, tak i renciści z tytułu częściowej niezdolności do pracy muszą dokonać wyboru i zawiesić otrzymywanie świadczenia rentowego, które jest rekompensatą za częściową niezdolność do pracy. Sądy administracyjne dostrzegły brak wcześniejszego równego traktowania rencistów częściowo niezdolnych do pracy z grupą osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego a możliwością podejmowania zatrudnienia oraz osób uprawnionych do więcej niż dwóch świadczeń, o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionych do dokonywania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Z tego względu uznano, że osoby pobierające rentę i to w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, przede wszystkim ze względu na art. 32 Konstytucji RP, także powinny posiadać możliwość dokonywania wyboru pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA, LEX).
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.