III SA/Kr 508/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. UZASADNIENIE Zaskarżoną przez W. K., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 16 lutego 2021 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2020 r. Burmistrz odmówił przyznania W. K. ww. świadczenia wnioskowanego na matkę. W uzasadnieniu przytoczono przepisy prawa oraz streszczono dotychczasowy przebieg postępowania, zwracając uwagę na uprzednio wydaną w sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2020 r., na mocy której uchylona została decyzja organu l instancji z dnia [...] 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania temu organowi. Zwrócono uwagę, że w toku ponownie prowadzonego postępowania W. K. złożył w dniu 19 listopada 2020 r. oświadczenie, że w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2018 r. prowadził gospodarkę pasieczną zarejestrowaną w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii. Skarżący nie podlegał w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu rolników. W. K. podkreślił, że w związku z postępującą chorobą matki zaprzestał prowadzenia gospodarstwa pasiecznego, a w związku ze sprawowaniem opieki nad matką nie podejmuje żadnego zatrudnienia. Ustalono, że H. K. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23 lipca 2018 r. o zaliczeniu do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ podał, że w sprawie nie jest spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak jest bowiem dokumentów potwierdzających, że niepełnosprawność matki powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ponadto zdaniem organu brak jest związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce. Zwrócono uwagę na wykładnię sądów administracyjnych w tym zakresie. Podniesiono, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w stosunku pracy W. K. pozostawał do 31 grudnia 1994 r., następnie zarejestrował się jako osoba bezrobotna. W okresie od stycznia 2007 r. do marca 2018 r. zajmował się prowadzeniem gospodarstwa pasiecznego, jednak nie prowadził działalności gospodarczej, nie pozostawał w stosunku pracy oraz nie pracował w gospodarstwie rolnym. Ponownie od marca 2018 r. W. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożył W. K. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zarzucono ponadto błędną i krzywdzącą interpretację związku przyczynowo - skutkowego, pomimo że skarżący dostarczył dokumenty świadczące o aktywności zawodowej. Odwołujący się podniósł nadto, że świadczenie określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest przyznawane za sama opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki lub za rezygnacje z zatrudnienia. Dlatego warunek niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Jak podano na wstępie, decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U 2020 r. poz. 111). Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło też uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Mając na uwadze ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji wadliwie przyjął, że W. K. nie może uzyskać przedmiotowego świadczenia z tego względu, że nie można ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność matki wnioskodawcy – H. K. Jednak wedle organu odwoławczego przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest brak podstaw do przyjęcia, aby w przedmiotowej sprawie zachodził związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy oraz niepodejmowaniem innego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W tym zakresie organ odwoławczy podzielił argumentację organu l instancji. Zdaniem ww. organu nie każda rezygnacja z zatrudnienia (lub jego niepodejmowanie) jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie temu, kto nie pozostaje w zatrudnieniu tylko dlatego, aby sprawować opiekę i faktycznie to robi. Oznacza to, że rezygnacja z zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Przy czym ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że W. K. w stosunku pracy pozostawał do 31 grudnia 1994 r., następnie zarejestrował się jako osoba bezrobotna. W okresie od stycznia 2007 r. do marca 2018 r. zajmował się prowadzeniem gospodarstwa pasiecznego, jednak nie prowadził działalności gospodarczej, nie pozostawał w stosunku pracy oraz nie pracował w gospodarstwie rolnym. Ponownie od marca 2018 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że sam fakt sprawowania obecnie opieki nad matką (do czego zresztą skarżący, jako syn jest zobowiązany), nie uprawnia go do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Aby organ mógł przyznać świadczenie pielęgnacyjne W. K. musiałby wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką, a niepodjęciem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skoro - jak wynika z akt sprawy nie pracował, to nie mógł zrezygnować z pracy. W niniejszej sprawie skarżący takiego związku nie wykazał, również w toku ponownie prowadzonego przez organ l instancji postępowania dowodowego w następstwie uprzedniej kasacyjnej decyzji Kolegium Odwoławczego. Ustalono nadto, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23 lipca 2018 r. przyznano H. K. znaczy stopień niepełnosprawności na stałe od dnia wydania orzeczenia. Już wówczas zatem matka wnioskodawcy wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednak wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego W. K. złożył dopiero w dniu 22 czerwca 2020 r. Kolegium nie zakwestionowało złego stanu zdrowia matki wnioskodawcy, jednak podkreśliło, że sam znaczny stopnień niepełnosprawności przyznany na stałe, jak również konieczność sprawowania opieki nad matką - nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium, w sprawie nie jest spełniona ustawowa przesłanka pozwalająca na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki brak jest bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego. Na powyższe rozstrzygnięcie W. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 17 ust. 1 oraz ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez ich nieprawidłową wykładnię, naruszającą zasady wyrażone w Konstytucji RP - równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), skutkującą pozbawieniem skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego: art. art. 17 ust. 1 poprzez jego nieprawidłową wykładnię w zakresie rozumienia rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy przesłanki, niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki; art. 17 ust. 6 poprzez jego nieprawidłową wykładnię skutkującą uznaniem faktu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna za okoliczność potwierdzającą brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki; 2. art. 7 i 8, 77 i 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez: naruszenie wymogu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz praworządnego, sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej; brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego, brak zasad logicznego myślenia, zasad doświadczenia życiowego, ignorowanie faktów powszechnie znanych jak i znanych organowi z urzędu co do tego, że ośrodki pomocy społecznej informują strony, że jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie kryterium daty powstania niepełnosprawności osoby podlegającej opiece i opiekun osoby, której niepełnosprawność nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyska tam informację, że świadczenie pielęgnacyjne się jej w związku z tym nie należy; dokonywanie dowolnych ustaleń co do tego, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz, że prowadzenie gospodarstwa pasiecznego i uzyskiwanie z tego tytułu dochodów, nie jest pracą - aktywnością zawodową, co stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie interpretuje przesłankę "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki", a fakt rejestracji jako osoba bezrobotna uznaje za dyskwalifikujący w obieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, że niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie. Tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 ww. ustawy, enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród tych podmiotów niewątpliwie nie wymienia się osób bezrobotnych. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie. Według skarżącego, w trakcie postępowania wykazał, że w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2018 r. był osobą aktywną zawodowo - prowadził gospodarstwo pasiecznie, uzyskiwał z tego tytułu dochody. Udokumentował, że z wykształcenia jest inżynierem rolnikiem, podjął dodatkowo kształcenie w kierunku pszczelarstwa i w 2004 roku, po kursie i egzaminie przed Państwową Komisją Egzaminacyjną, uzyskał tytuł mistrza w zawodzie pszczelarz. Wstąpił do Polskiego Związku Pszczelarskiego, gdzie opłacał składki członkowskie, ubezpieczenie OC uli oraz opłaty za leki. Dokonał rejestracji pasieki w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii, który nadał pasiece nr [...]. W 2013 r. za całokształt pracy i zaangażowania w rozwój pszczelarstwa został uhonorowany Brązowa Odznaką Polskiego Związku Pszczelarskiego. Praca w pasiece była dochodowa, w związku z czym nie podejmował żadnej innej aktywności zawodowej. Przychody z tytułu prowadzenia pasieki poniżej 80 rodzin pszczelich nie są traktowane jako przychody z działów specjalnych produkcji rolnej i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 2 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - załącznik nr 2 do ustawy), a ponieważ nie był rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie mógł podlegać ubezpieczeniu w KRUS. Tak więc wedle skarżącego pracował, zarabiał pieniądze, a prowadzenie gospodarstwa pasiecznego było źródłem jego utrzymania. Ocena Kolegium, że w okresie 2007 - 2018 nie pracował, zatem nie mógł zrezygnować z pracy w celu opieki nad matką, jest sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Jak podał, od 2013 r. mama po kilku pobytach w szpitalu z powodu ostrej niewydolności serca wymagała coraz większej opieki, co skutkowało tym, że coraz mniej czasu skarżący mógł poświęcić prowadzeniu pasieki - która zlokalizowana była 11 km od miejsca zamieszkania skarżącego, w miejscowości P. W 2017 r. mama skarżącego doznała złamania uda, postępowała u niej choroba Alzheimera, co skutkowało koniecznością poświęcenia się opiece nad nią i rezygnacji z aktywności zawodowej w postaci prowadzenia gospodarstwa pasiecznego - wiązało się to z utratą źródła dochodu, Dlatego też w marcu 2018 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy - uznał, że skoro nie pracuje już zarobkowo, nie uzyskuje dochodów, stał się osobą bezrobotną. Zdaniem skarżącego, istnieje więc związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy oraz niepodejmowaniem innego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Niezrozumiałe jest dla niego stanowisko organu odwoławczego, który brak związku przyczyno - skutkowego upatruje w okoliczności, że matka skarżącego od dnia 23 lipca 2018 r. ma orzeczony stopień niepełnosprawności na stałe od dnia wydania orzeczenia, a wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 22 czerwca 2020 r. oraz faktu, że w ww. okresie skarżący nie pracował zarobkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu była w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lutego 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych - art. 17 ustawy, zgodnie z którym "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Z kolei w myśl art. 17 ust 1 b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Powyższe przepisy określają przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu zasadnie podniosło SKO, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wskazanym wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia tego przepisu powinna prowadzić zatem do takiego jego rozumienia, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Kolegium trafnie też wskazało na brak związku przyczynowo - skutkowanego pomiędzy niepodjęciem zatrudnienia czy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Wskazać należy, że z art. 17 ust. 1 u. ś. r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania ciągłej opieki nad osobą niepełnosprawną, Ustawodawca przewidział, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch stanach faktycznych: 1) gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy, 2) gdy dana osoba w ogóle nie podejmuje zatrudnienia. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna w obydwóch tych przypadkach musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi istnieć bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. W celu uzyskania ww. świadczenia należy więc wykazać, że osoba ubiegająca się o nie stale i osobiście opiekuje się bliską osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym musi zachodzie bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, a lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r., IV SA/GI 639/17, LEX nr 2437760). Skarżący nie wykazał ww. związku. W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajdują się świadectwa pracy, z których wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 1987 r. do dnia 31 lipca 1990 oraz od dnia 1 marca do dnia 31 grudnia 1994 r. skarżący pozostawał w stosunku pracy. Z kolei z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 29 czerwca 2020 r. wynika, że jako osoba bezrobotna skarżący zarejestrowany był w okresach od dnia 6 sierpnia 1990 r, do dnia 15 września 1992 r.; od dnia 14 października 1992 r. do dnia 28 lutego 1993 r.; od dnia 21 stycznia 2000 r. do dnia 31 stycznia 2007 r. oraz od dnia 7 marca 2018 r. do nadal. Z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego W. K. wystąpił dnia 23 czerwca 2020 r., a więc będąc osobą bezrobotną. W uzasadnieniu decyzji z dnia 17 września 2020 r., którą uchylono decyzję organu l instancji z dnia 21 lipca 2020 r., organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność ustalenie, czy w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2018 r. W. K. był osobą aktywną zawodowo. Powyższe, zdaniem organu, przesądzić miało o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem czy rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organu, gdyby w okresie tym skarżący był osobą aktywną zawodowo można byłoby wskazać na związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Natomiast w przypadku gdyby odwołujący się we wskazanym okresie nie był aktywny zawodowo trudno mówić o związku między niepodejmowaniem pracy, a sprawowaną opieką. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący w okresie od stycznia 2007 r. do dnia 31 marca 2018 r. zajmował się prowadzeniem gospodarstwa pasiecznego, jednak nie prowadził działalności gospodarczej, nie pozostawał też w stosunku pracy. Skarżący, jak stwierdził, nie płacił podatku dochodowego, jest ubezpieczony przez żonę. Wg skarżącego w ww. okresie prowadząc gospodarstwo pasieczne uzyskiwał z tego tytułu dochody. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 września 2017 r., sygn. akt l OSK 695/17, mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", oznacza ono rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej. Skoro zatem skarżący nie był aktywny zawodowo w rozumieniu art. 3 pkt 22 ww. ustawy, w okresie poprzedzającym sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, to nie mogło dojść do rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący nie wykazał również istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto, co istotne, z akt sprawy nie wynika, aby skarżący sprawował stałą, ciągłą opiekę, wykluczającą podjęcie zatrudnienia. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący pomaga niepełnosprawnej matce w czynnościach dnia codziennego, przygotowuje posiłki, karmi i umawia wizyty lekarskie. Nie mieszka jednak z matką, ale aby sprawować opiekę dojeżdża do niej. Ponadto skarżący ma rodzeństwo, a ich zamieszkiwanie poza miejscowością w której mieszka osoba wymagająca opieki, ich praca, czy posiadanie własnych rodzin, nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Obowiązek ten nie musi polegać tylko na osobistych staraniach względem niepełnosprawnego rodzica, ale może przybrać także inną formę pomocy takiej osobie np. współopłacenia usług opiekuńczych. Jak wskazano na wstępie świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy lub niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał powyższej okoliczności. Nadto okres niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego, który trwa od 2007 r., czyni niewiarygodnym twierdzenie o istnieniu związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką przez skarżącego. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz na podstawie prawidłowo zastosowanej i zinterpretowanej podstawy prawnej zawartej w art. 17 u.ś.r. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.