III OSK 776/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 111/18 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie statusu weterana poszkodowanego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2018 r. II SA/Wa 111/18, po rozpoznaniu skargi S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] grudnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie statusu weterana poszkodowanego - uchylił zaskarżoną decyzję. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na jego nieuzasadnionym zastosowaniu w sytuacji, gdy organ administracyjny w toku postępowania należycie, wnikliwie i w pełnym zakresie wyjaśnił sprawę, przeprowadzając dowody na wszystkie okoliczności istotne w sprawie – stosownie do przesłanek materialnych wymienionych w przepisie (kompletność materiału dowodowego), unikając środków dowodowych niedostępnych na rzecz innych środków dowodowych możliwych do pozyskania na potrzeby wykazania istotnych okoliczności (ekonomika procesowa) bez uszczerbku dla ustaleń faktycznych, a ponadto wskazując stronie obszary, które w toku postępowania nie zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku – zgodnie z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 7 i art. 12 k.p.a.; zarzut oparcia decyzji organu o niekompletny materiał dowodowy jest niezasadny i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a ponadto w wyroku nie wskazano, w jaki sposób naruszenie przepisów postępowania miałoby się przyczynić do wadliwego rozstrzygnięcia; 2. prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 15 lit. c tir. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 937, ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zakwalifikowaniu strony jako spełniającej kryteria prawidłowo wywiedzione z brzmienia normy prawnej zawartej w art. 4 pkt 15 lit. c tir. 1 w zw. z art. 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, podczas gdy strona nie spełnia kryteriów ustawowych do zakwalifikowania jej do kategorii weteranów poszkodowanych, a skarżony wyrok zaprzecza bogatemu orzecznictwu judykatury w tego typu sprawach. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzekł się także rozprawy. W piśmie procesowym z 10 stycznia 2019 r. pełnomocniczka S. Z. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. W niniejszej sprawie główną oś sporu stanowią zarzuty naruszenia prawa materialnego, bo od prawidłowej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c) tir. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (dalej: ustawa o weteranach) zależy ocena procesowych obowiązków organu. Zgodnie z art. 2 tej ustawy weteranem działań poza granicami państwa może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni (pkt 1), grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 3 powołanej ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Stosownie do art. 4 pkt 15 za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: – przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, – określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach, konieczne jest więc łączne spełnienie czterech pozytywnych przesłanek, tj.: wypadek musi mieć charakter nagły i powodować uszczerbek na zdrowiu, musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną oraz musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a-b. Negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie uczestnikowi misji zagranicznej statusu weterana poszkodowanego, o której mowa w art. 4 pkt 15 lit. c), jest fakt nieprzestrzegania przepisów bhp przy wykonywaniu zadań przez uczestnika misji. Wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w powołanym art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy. Powyższa wykładnia powołanych przepisów, na której oparł się również Sąd I instancji, jest powszechna w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z 14 sierpnia 2014 r. I OSK 2343/13). W tej sprawie bezsporne jest, że S. Z., będąc żołnierzem [...] w misji [...] w Operacji Unii Europejskiej w [...], uległ wypadkowi, który nastąpił podczas prowadzenia przez pluton zabezpieczenia kompanii logistycznej, którego był członkiem, akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...] w ramach realizacji zabezpieczenia na zajmowanym terenie [...] (w pełnym uzbrojeniu bojowym, przy dodatkowym zabezpieczeniu [...]). Następstwem wypadku było uszkodzenie splotu barkowego lewego z upośledzeniem zakresu ruchów lewej kończyny górnej w zakresie unoszenia z odwodzenia około 130 stopni i rotacji wewnętrznej do 70 stopni, przebyte skręcenie stawu łokciowego lewego, bez następstw; przebyte skręcenie nadgarstka lewego, bez następstw oraz przebyte złamanie górnej blaszki granicznej trzonu kręgu C5 u osoby z wielopoziomową dyskopatią C3-C4, C4-C5 i C5 i C6. Organ sam przyznaje, że ze zgromadzonej dokumentacji oraz oświadczenia wnioskodawcy wynika, że istotnie pożar miał miejsce, a S. Z. brał udział w jego gaszeniu. Zdaniem organu pożar ten nie był jednak wynikiem ataku z zewnątrz, a powstał na skutek nieodpowiedzialnego użycia pompy spalinowej przez pracownika ONZ. Ponadto, jak sam wnioskodawca zaznaczył, nie uczestniczył on czynnie w gaszeniu pożaru, a jedynie dostarczał wodę beczkowozem na potrzeby Wojskowej Straży Pożarnej. Tym niemniej, dostarczanie wody na potrzeby Wojskowej Straży Pożarnej było elementem akcji gaśniczej, a sama akcja mogła należeć do zadań [...] w misji [...] w Operacji Unii Europejskiej w [...]. Nawet jeśli pożar nie został wywołany "atakiem z zewnątrz", to był czynnikiem "zewnętrznym" z punktu widzenia zaistniałego wypadku, a zadaniem misji stabilizacyjnej, w tym zwłaszcza brygady [...], mogło być zapewnienie bezpieczeństwa samej misji. W gaszeniu owego pożaru żołnierz nie uczestniczył bowiem w ramach "zwykłych czynności służbowych" lub z własnej woli. Ewentualny rozkaz wyjazdu z bazy plutonu zabezpieczenia kompanii logistycznej do akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...], którego brak w materiale dowodowym, co zakwestionował Sąd I instancji, byłby ostatecznym potwierdzeniem, że udział w akcji gaśniczej S. Z. odbywał się w ramach zadań misji. Jeśli takiego dokumentu Minister Obrony Narodowej nie byłby w stanie uzyskać (a nie ma dotychczas dowodów, że zapytanie wprost do odpowiedniego archiwum o tego typu dokument miało miejsce), to organ szczegółowej analizie powinien poddać cele i zadania misji (w tym [...] w misji [...]) i na tej podstawie ocenić, czy udział w akcji gaśniczej mógł być jednym z zadań [...] w misji [...]. Bez tego typu dokumentów i analiz przesądzenie, że nie był to wypadek w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach jest nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne. W konsekwencji nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., gdyż z całą pewnością materiał dowodowy nie był kompletny i nie został oceniony w całokształcie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.